Có vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên thuận lợi với dãy núi đá vôi trữ lượnglớn, Hà Nam là địa phương có ngành công nghiệp sản xuất ximăng phát triển. Bêncạnh những lợi ích kinh tế ngành này mang lại, vấn đề ô nhiễm môi trường đangđặt ra nhiều bài toán khó đối với địa phương này. Đặc biệt, quá trình sản xuấtximăng thải ra các chất thải rắn và lỏng như phế thải nhựa plastic, lốp xe thải,dầu thải, cặn dầu, dầu axit, dung môi hữu cơ, bùn, chất lỏng kiềm, đất nhiễmbẩn, tro, xỉ công nghiệp... với khối lượng lớn. Do đó, việc thu gom, xử lý cácloại rác thải nguy hại này là việc làm cấp bách, và yêu cầu bắt buộc đối với cáccông ty ximăng.
Theo quy trình xử lý chất thải, đơn vị sản xuất phải có dụng cụ chứa chắc chắn,có nắp đậy kín không để rò rỉ, tràn đổ, lưu trữ dưới nhà xưởng có mái che và đặtxa nguồn nước sinh hoạt, tách riêng từng loại không để chung với các chất thảithông thường, có nhãn mác rõ ràng để dễ phân biệt và nhận biết.
Trước đây, việc xử lý rác thải nguy hại kể trên tại công ty đảm bảo thực hiệntheo quy trình xử lý, nhưng chỉ dừng lại ở việc thu gom, lưu giữ hàng năm tạikho, bãi rác thải của công ty. Đây chỉ là giải pháp tam thời bởi vẫn bị ảnhhưởng đến môi trường. Bên cạnh đó, có những loại rác thải nguy hại bị phân hủytheo thời gian hoặc tương tác với các chất khác tạo thành một thể loại chất thảinguy hại khác. Điều đáng nói, hiện tỉnh Hà Nam chưa có nhà máy xử lý rác thảinguy hại, nên công ty phải thu gom, vận chuyển đến địa phương khác để xử lý, gâytốn kém và mất an toàn cho môi trường.
Đứng trước vấn đề này, hàng năm Công ty cổ phần ximăng Vicem Bút Sơn luôn phátđộng phong trào sáng kiến cải tiến kỹ thuật, đặc biệt là cải thiện môi trườngsản xuất. Năm 2009, nhóm tác giả Đinh Quang Dũng, Nguyễn Đình Thả và Trần HữuChí cùng nghiên cứu đề tài “Lắp đặt hệ thống đốt rác thải nguy hại tại lò nungclinker.” Năm 2011 sau nhiều lần nghiên cứu và ứng dụng vào thực tiễn sản xuất,nhóm tác giả đã thành công và áp dụng đúng vào dịp công ty đưa dây chuyền 2 vàohoạt động nâng tổng công suất lên 3 triệu tấn/năm.
Nhóm tác giả cho biết nguyên lý hoạt động của hệ thống đốt rác thải nguy hại tạilò nung clinker dựa trên cơ sở lò nung clinker sẵn có, được lắp đặt ở vị tríthích hợp, nhiệt độ sơ cấp từ 1.150 độ C đến 1.200 độ C. Quá trình đốt chất thảikhông ảnh hưởng tới quá trình nung clinker. Đặc biệt, phương pháp này đảm bảo antoàn cho người lao động và thiết bị trong hệ thống lò nung. Ở nhiệt độ lò nungclinker, điôxin và furans bị triệt tiêu hoàn toàn không có khả năng tái tạo.
Trong phương pháp xử lý này, hệ thống xử lý có cấu tạo kín khít, không rò rỉnhiệt độ làm ảnh hưởng đến công nghệ, thiết kế có van và hệ thống chốt đẩy cótác dụng chỉ khi đóng nắp cửa nạp mới mở được cửa tháo. Đây chính là điểm đượcHội đồng khoa học các cấp đánh giá cao. Đề tài đã đạt giải Ba cuộc thi Sáng tạoKhoa học và Công nghệ Việt Nam năm 2011.
Do tận dụng được nhiệt độ cao của lò nung clinker nên việc xử lý rác thải nguyhại theo phương pháp này tiết kiệm cho công ty trên 100 triệu đồng/năm. Điềuquan trọng hơn, phương pháp xử lý rác thải nguy hại của Công ty Cổ phần ximăngVicem Bút Sơn đã loại bỏ được những nguy cơ gây ô nhiễm môi trường từ rác thảinguy hại./.