Ngày mùng 6 tháng Giêng năm Quý Tỵ, lễ hội chùa Hương - một trong những lễ hộilớn nhất miền Bắc chính thức khai mạc, mở màn cho mùa lễ hội năm 2013 trên khắpđất nước. Tiếp theo đó là lễ hội Yên Tử (mùng 9 tháng Giêng); hội Lim (13 thángGiêng); lễ hội đền Trần (14 tháng Giêng)...
Từ giữa năm 2012, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tích cực triển khai côngtác chuẩn bị cho mùa lễ hội 2013. Trước, trong và sau Tết, Bộ thành lập các đoànthanh tra, kiểm tra công tác quản lý, tổ chức ở các trọng điểm nhằm đảm bảo mùalễ hội 2013 diễn ra theo nghi thức truyền thống, văn minh, tiết kiệm.
Chú trọng nâng cao ý thức người dân
Việt Nam có khoảng 8.000 lễ hội, trong đó lễ hội dân gian chiếm phần lớn. Nhữnglễ hội này đã hình thành và phát triển qua hàng ngàn năm lịch sử, trở thành mộtnét đẹp không thể thiếu trong những ngày Xuân mới. Đây cũng là kho tàng di sảnvăn hóa độc đáo của nước nhà cần phải được bảo vệ và phát huy trong cuộc sốnghiện đại ngày nay trên cơ sở người dân là chủ thể lễ hội. Do đó, Bộ Văn hóa, Thểthao và Du lịch thống nhất rằng một trong những yếu tố quan trọng để các lễ hộidiễn ra văn minh hơn chính là nâng cao ý thức tham gia của người dân.
Chính vì lẽ đó, những năm gần đây, các địa phương nơi diễn ra các lễ hội lớn đềuchú trọng công tác tuyên truyền với nhiều hình thức, nội dung phong phú, giớithiệu ý nghĩa di tích lịch sử. Nhiều lễ hội đã có trang thông tin điện tử riêngnêu rõ ý nghĩa lễ hội, giá trị của di tích nơi tổ chức lễ hội, nâng cao ý thứcnhân dân.
Các cơ quan báo chí, truyền thông cũng đã đăng tải thông tin lễ hộivới thời lượng hợp lý, phản ánh nét đẹp văn hóa truyền thống, phát huy giá trịvăn hóa phi vật thể của lễ hội. Do đó, ý thức người dân tham gia lễ hội đã tiếnbộ hơn các năm trước. Người dân tự giác chấp hành quy định của Ban tổ chức lễhội, thực hiện nếp sống văn minh nơi thờ tự và lễ hội...
Trong mùa lễ hội 2012, hoạt động lễ hội đã đi vào nền nếp, phù hợp với từng địaphương, cộng đồng dân cư và nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân. Việc thắp hương,đốt vàng mã ở nơi thờ tự, di tích đã giảm hẳn; hiện tượng không đẹp mắt là thảtiền, quăng ném tiền lẻ bừa bãi đã được hạn chế nhiều.
Ở nhiều di tích, nhân dân đã quen nếp chỉ thắp hương tại các lư hương đặt trướccửa chứ không thắp hương trong nội tự. Các điểm đặt hòm công đức, đặt tiền giọtdầu ở nơi thờ tự đã được bố trí hợp lý. Nhà chùa phân công lực lượng trực đặttiền lễ vào đúng nơi quy định; việc thu, chi, quản lý tiền công đức được đảm bảotương đối tốt...
Chuẩn bị mùa lễ hội 2013, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã thành lập các đoànkiểm tra các địa phương diễn ra lễ hội lớn như Hà Nội, Quảng Ninh, Bắc Ninh, NamĐịnh, Hải Dương... để đảm bảo việc tổ chức lễ hội ngày càng tiến bộ hơn, hạn chếtối đa các hiện tượng phản cảm.
Phần kiểm tra tập trung kiện toàn các ban tổ chức lễ hội, quy chế tổ chức lễhội, công tác tuyên truyền quảng bá về ý nghĩa của lễ hội, công tác bảo vệ ditích, chấn chỉnh các hàng quán, phòng chống cháy nổ, vệ sinh môi trường, an ninhtrật tự, quản lý hòm công đức, tiền giọt dầu.
Với hành vi đốt đồ mã tại các di tích, Bộ sẽ xây dựng, trình Chính phủ ban hànhNghị định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch, theohướng nâng cao mức xử phạt với hành vi này. Tuy nhiên, Bộ Văn hóa, Thể thao vàDu lịch vẫn thống nhất quan điểm không nên xử phạt các hành vi liên quan tới vănhóa chỉ bằng biện pháp hành chính đơn thuần mà chú ý tới tuyên truyền, vận độngngười dân. Do đó, Bộ và các địa phương vẫn chú trọng vận động người dân khôngnên đốt vàng mã để tiết kiệm, bảo đảm vệ sinh môi trường, hành vi bán đồ mã, đốtđồ mã là không được phép tại những nơi công cộng chứ không chỉ tại các di tích,lễ hội...
Năm nay, lễ hội chùa Hương là lễ hội mở màn các hoạt động của Năm du lịch quốcgia đồng bằng sông Hồng-Hải Phòng 2013. Theo báo cáo từ Ban tổ chức lễ hội chùaHương, khu vực kinh doanh dọc đường tới các khu di tích, thờ tự mọi năm vẫn gâyphản cảm cho du khách hành hương bởi tiếng rao bán, treo thịt thú rừng, lộn xộn,chen lấn chèo kéo khách thì nay, khu vực này đã được sắp xếp gọn gàng, có kẻvạch tránh tình trạng mái che mái vẩy, bày bán tràn lan ra đường đi.
Rác thải - vấn nạn của lễ hội kéo dài như ở chùa Hương, nơi thu hút hàng triệulượt khách tới, cũng được xử lý chu đáo. Năm nay, Ban tổ chức sắp xếp lực lượngrải đều từ bến Thiên Trù đến động Hương Tích để đảm bảo vận chuyển rác, xử lýđúng nơi quy định, tránh ô nhiễm môi trường.
Lễ hội đền Trần tiếp tục theo mô hình mới
Lễ hội đền Trần (Nam Định) vẫn là tâm điểm chú ý của báo chí và người dân trongXuân mới Quý Tỵ. Theo Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam Nguyễn ChíBền, năm nay, lễ hội đền Trần vẫn tiếp tục được tổ chức theo mô hình mới, tức làchỉ làm lễ khai ấn trong đêm 14 tháng Giêng, còn việc phát ấn cho khách thậpphương sẽ được lùi lại vào ngày hôm sau.
Năm 2012, lễ hội đền Trần theo mô hình mới đã diễn ra thành công. Tình trạngchen lấn, xô đẩy, tranh cướp ấn không còn diễn ra như những năm trước. Tuynhiên, lượng ấn phát vào năm 2012 vẫn chưa đủ so với nhu cầu của du khách.
Năm nay, Ban tổ chức lễ hội đền Trần đã chuẩn bị sẵn 50.000 cánh ấn, chuyển từchất liệu vải sang giấy để đáp ứng nhu cầu du khách. Thời gian phát ấn kéo dài,bắt đầu từ 7 giờ sáng ngày 15 tháng Giêng tại các điểm phát đã được thiết kế sẵnnhằm tránh tình trạng ùn tắc, xô đẩy chen lấn để tranh, cướp ấn.
Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam cũng đã tiến hành một cuộc khảo sát với 800phiếu điều tra ở Nam Định và một số địa phương khác. Theo kết quả khảo sát vềtác dụng của ấn, có 72% người được hỏi khẳng định rằng ấn mang lại bình an, hạnhphúc cho gia đình. Chỉ có 15,2% người được hỏi cho rằng treo ấn giúp được thăngquan tiến chức.
Tuy nhiên, hơn một nửa số người được hỏi đồng tình đề nghị giữ nguyên hình thứckhai ấn, ban ấn truyền thống vào đúng đêm 14, rạng ngày 15 tháng Giêng thay vìtổ chức như mô hình mới. Có tới 93% số người được hỏi cho rằng lễ khai ấn, phátấn sẽ giúp người dân hiểu hơn về lịch sử, truyền thống. Việc tham dự lễ khai ấn,phát ấn là nhu cầu tín ngưỡng chính đáng của người dân, nhà quản lý cần nghiêncứu có cách tổ chức, quản lý cho tốt để tránh những hiện tượng tiêu cực chứkhông nên cấm...
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định vẫn tiếp tục mạnh dạn và kiên quyếtđổi mới mô hình tổ chức lễ hội đền Trần trên cơ sở tạo sự đồng thuận giữa các cơquan quản lý và cộng đồng.
Mô hình tổ chức lễ hội này vẫn tiếp tục được nghiên cứu, chủ động tiếp nhậnthông tin đa chiều của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu lễ hội, cộng đồng ngườidân có trách nhiệm với di sản văn hóa, cơ quan truyền thông để đảm bảo lễ hội môhình mới diễn ra đúng nghi lễ truyền thống, tôn trọng tín ngưỡng của nhân dânnhưng vẫn phải đảm bảo văn minh, lịch sự, hạn chế tiêu cực./.
Từ giữa năm 2012, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tích cực triển khai côngtác chuẩn bị cho mùa lễ hội 2013. Trước, trong và sau Tết, Bộ thành lập các đoànthanh tra, kiểm tra công tác quản lý, tổ chức ở các trọng điểm nhằm đảm bảo mùalễ hội 2013 diễn ra theo nghi thức truyền thống, văn minh, tiết kiệm.
Chú trọng nâng cao ý thức người dân
Việt Nam có khoảng 8.000 lễ hội, trong đó lễ hội dân gian chiếm phần lớn. Nhữnglễ hội này đã hình thành và phát triển qua hàng ngàn năm lịch sử, trở thành mộtnét đẹp không thể thiếu trong những ngày Xuân mới. Đây cũng là kho tàng di sảnvăn hóa độc đáo của nước nhà cần phải được bảo vệ và phát huy trong cuộc sốnghiện đại ngày nay trên cơ sở người dân là chủ thể lễ hội. Do đó, Bộ Văn hóa, Thểthao và Du lịch thống nhất rằng một trong những yếu tố quan trọng để các lễ hộidiễn ra văn minh hơn chính là nâng cao ý thức tham gia của người dân.
Chính vì lẽ đó, những năm gần đây, các địa phương nơi diễn ra các lễ hội lớn đềuchú trọng công tác tuyên truyền với nhiều hình thức, nội dung phong phú, giớithiệu ý nghĩa di tích lịch sử. Nhiều lễ hội đã có trang thông tin điện tử riêngnêu rõ ý nghĩa lễ hội, giá trị của di tích nơi tổ chức lễ hội, nâng cao ý thứcnhân dân.
Các cơ quan báo chí, truyền thông cũng đã đăng tải thông tin lễ hộivới thời lượng hợp lý, phản ánh nét đẹp văn hóa truyền thống, phát huy giá trịvăn hóa phi vật thể của lễ hội. Do đó, ý thức người dân tham gia lễ hội đã tiếnbộ hơn các năm trước. Người dân tự giác chấp hành quy định của Ban tổ chức lễhội, thực hiện nếp sống văn minh nơi thờ tự và lễ hội...
Trong mùa lễ hội 2012, hoạt động lễ hội đã đi vào nền nếp, phù hợp với từng địaphương, cộng đồng dân cư và nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân. Việc thắp hương,đốt vàng mã ở nơi thờ tự, di tích đã giảm hẳn; hiện tượng không đẹp mắt là thảtiền, quăng ném tiền lẻ bừa bãi đã được hạn chế nhiều.
Ở nhiều di tích, nhân dân đã quen nếp chỉ thắp hương tại các lư hương đặt trướccửa chứ không thắp hương trong nội tự. Các điểm đặt hòm công đức, đặt tiền giọtdầu ở nơi thờ tự đã được bố trí hợp lý. Nhà chùa phân công lực lượng trực đặttiền lễ vào đúng nơi quy định; việc thu, chi, quản lý tiền công đức được đảm bảotương đối tốt...
Chuẩn bị mùa lễ hội 2013, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã thành lập các đoànkiểm tra các địa phương diễn ra lễ hội lớn như Hà Nội, Quảng Ninh, Bắc Ninh, NamĐịnh, Hải Dương... để đảm bảo việc tổ chức lễ hội ngày càng tiến bộ hơn, hạn chếtối đa các hiện tượng phản cảm.
Phần kiểm tra tập trung kiện toàn các ban tổ chức lễ hội, quy chế tổ chức lễhội, công tác tuyên truyền quảng bá về ý nghĩa của lễ hội, công tác bảo vệ ditích, chấn chỉnh các hàng quán, phòng chống cháy nổ, vệ sinh môi trường, an ninhtrật tự, quản lý hòm công đức, tiền giọt dầu.
Với hành vi đốt đồ mã tại các di tích, Bộ sẽ xây dựng, trình Chính phủ ban hànhNghị định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch, theohướng nâng cao mức xử phạt với hành vi này. Tuy nhiên, Bộ Văn hóa, Thể thao vàDu lịch vẫn thống nhất quan điểm không nên xử phạt các hành vi liên quan tới vănhóa chỉ bằng biện pháp hành chính đơn thuần mà chú ý tới tuyên truyền, vận độngngười dân. Do đó, Bộ và các địa phương vẫn chú trọng vận động người dân khôngnên đốt vàng mã để tiết kiệm, bảo đảm vệ sinh môi trường, hành vi bán đồ mã, đốtđồ mã là không được phép tại những nơi công cộng chứ không chỉ tại các di tích,lễ hội...
Năm nay, lễ hội chùa Hương là lễ hội mở màn các hoạt động của Năm du lịch quốcgia đồng bằng sông Hồng-Hải Phòng 2013. Theo báo cáo từ Ban tổ chức lễ hội chùaHương, khu vực kinh doanh dọc đường tới các khu di tích, thờ tự mọi năm vẫn gâyphản cảm cho du khách hành hương bởi tiếng rao bán, treo thịt thú rừng, lộn xộn,chen lấn chèo kéo khách thì nay, khu vực này đã được sắp xếp gọn gàng, có kẻvạch tránh tình trạng mái che mái vẩy, bày bán tràn lan ra đường đi.
Rác thải - vấn nạn của lễ hội kéo dài như ở chùa Hương, nơi thu hút hàng triệulượt khách tới, cũng được xử lý chu đáo. Năm nay, Ban tổ chức sắp xếp lực lượngrải đều từ bến Thiên Trù đến động Hương Tích để đảm bảo vận chuyển rác, xử lýđúng nơi quy định, tránh ô nhiễm môi trường.
Lễ hội đền Trần tiếp tục theo mô hình mới
Lễ hội đền Trần (Nam Định) vẫn là tâm điểm chú ý của báo chí và người dân trongXuân mới Quý Tỵ. Theo Viện trưởng Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam Nguyễn ChíBền, năm nay, lễ hội đền Trần vẫn tiếp tục được tổ chức theo mô hình mới, tức làchỉ làm lễ khai ấn trong đêm 14 tháng Giêng, còn việc phát ấn cho khách thậpphương sẽ được lùi lại vào ngày hôm sau.
Năm 2012, lễ hội đền Trần theo mô hình mới đã diễn ra thành công. Tình trạngchen lấn, xô đẩy, tranh cướp ấn không còn diễn ra như những năm trước. Tuynhiên, lượng ấn phát vào năm 2012 vẫn chưa đủ so với nhu cầu của du khách.
Năm nay, Ban tổ chức lễ hội đền Trần đã chuẩn bị sẵn 50.000 cánh ấn, chuyển từchất liệu vải sang giấy để đáp ứng nhu cầu du khách. Thời gian phát ấn kéo dài,bắt đầu từ 7 giờ sáng ngày 15 tháng Giêng tại các điểm phát đã được thiết kế sẵnnhằm tránh tình trạng ùn tắc, xô đẩy chen lấn để tranh, cướp ấn.
Viện Văn hóa nghệ thuật Việt Nam cũng đã tiến hành một cuộc khảo sát với 800phiếu điều tra ở Nam Định và một số địa phương khác. Theo kết quả khảo sát vềtác dụng của ấn, có 72% người được hỏi khẳng định rằng ấn mang lại bình an, hạnhphúc cho gia đình. Chỉ có 15,2% người được hỏi cho rằng treo ấn giúp được thăngquan tiến chức.
Tuy nhiên, hơn một nửa số người được hỏi đồng tình đề nghị giữ nguyên hình thứckhai ấn, ban ấn truyền thống vào đúng đêm 14, rạng ngày 15 tháng Giêng thay vìtổ chức như mô hình mới. Có tới 93% số người được hỏi cho rằng lễ khai ấn, phátấn sẽ giúp người dân hiểu hơn về lịch sử, truyền thống. Việc tham dự lễ khai ấn,phát ấn là nhu cầu tín ngưỡng chính đáng của người dân, nhà quản lý cần nghiêncứu có cách tổ chức, quản lý cho tốt để tránh những hiện tượng tiêu cực chứkhông nên cấm...
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định vẫn tiếp tục mạnh dạn và kiên quyếtđổi mới mô hình tổ chức lễ hội đền Trần trên cơ sở tạo sự đồng thuận giữa các cơquan quản lý và cộng đồng.
Mô hình tổ chức lễ hội này vẫn tiếp tục được nghiên cứu, chủ động tiếp nhậnthông tin đa chiều của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu lễ hội, cộng đồng ngườidân có trách nhiệm với di sản văn hóa, cơ quan truyền thông để đảm bảo lễ hội môhình mới diễn ra đúng nghi lễ truyền thống, tôn trọng tín ngưỡng của nhân dânnhưng vẫn phải đảm bảo văn minh, lịch sự, hạn chế tiêu cực./.
Thanh Giang (TTXVN)
