Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông và Bắc Phi, hãng thông tấn chính thức IRNA dẫn tuyên bố từ Bộ Chỉ huy trung tâm Khatam al-Anbiya của quân đội Iran ngày 30/5 khẳng định các lực lượng vũ trang nước này đang thực thi quyền quản lý hoàn toàn Eo biển Hormuz.
Trong tuyên bố, cơ quan trên nhấn mạnh mọi tàu thuyền muốn đi qua Hormuz - kể cả tàu thương mại lẫn tàu chở dầu - đều phải tuân thủ các tuyến đường do Iran chỉ định và phải được Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cấp phép.
Bộ Chỉ huy trung tâm Khatam al-Anbiya cũng cảnh báo sẽ đáp trả bất kỳ hành động nào của tàu quân sự nước ngoài nhằm can thiệp vào công tác quản lý Eo biển Hormuz hoặc cản trở giao thông qua đây.
Hải quân IRGC ghi nhận trong 24 giờ qua có 20 tàu đi qua Hormuz với sự phối hợp của các lực lượng và cơ quan hàng hải Iran. Theo hãng thông tấn bán chính thức Fars, những con tàu này được cấp phép vì chở hàng hóa thiết yếu như phân bón hóa học phục vụ của đất nước của chúng.
Cùng ngày, Iran cảnh báo có thể rút khỏi thỏa thuận đang đàm phán với Mỹ, nếu Washington không dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và giải phóng các tài sản bị đóng băng của Tehran ở nước ngoài.
Phát biểu trên kênh truyền hình nhà nước Iran, ông Saeed Ajorlou - thành viên Ủy ban Truyền thông của đoàn đàm phán Iran - xác nhận Tehran vẫn chưa thông qua dự thảo cuối cùng của thỏa thuận, dù những khác biệt giữa hai bên hiện không còn lớn. Theo ông, chấm dứt phong tỏa hệ thống cảng biển của Iran và cho phép nước này tiếp cận các nguồn tài chính bị phong tỏa là những điều kiện then chốt để thỏa thuận có thể được thực hiện.
Ông Ajorlou cho biết bản dự thảo hiện nay bao gồm cơ chế cho phép Tehran rút khỏi thỏa thuận nếu các cam kết quan trọng không được thực thi, bao gồm việc vi phạm lệnh ngừng bắn, không giải phóng tài sản hoặc tiếp tục duy trì các biện pháp hạn chế đối với hoạt động hàng hải của Iran.
Theo kế hoạch, nếu văn bản cuối cùng được phê chuẩn, hai bên sẽ bước vào giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày để hoàn thiện các phụ lục và cơ chế triển khai.
Tuyên bố của phía Iran được đưa ra trong bối cảnh Tehran và Washington tiếp tục trao đổi các đề xuất nhằm tìm kiếm thỏa thuận toàn diện sau nhiều tháng đối đầu quân sự.
Căng thẳng leo thang từ cuối tháng 2 khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch không kích Iran. Đáp lại, Tehran đã tấn công các mục tiêu của Israel và các đồng minh của Mỹ tại Vùng Vịnh, đồng thời phong tỏa Eo biển Hormuz.
Thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan làm trung gian có hiệu lực từ ngày 8/4, song những cuộc đàm phán sau đó chưa đạt được kết quả đột phá. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gia hạn lệnh ngừng bắn vô thời hạn, trong khi Islamabad tiếp tục đóng vai trò trung gian hòa giải.
Cũng trong ngày 30/5, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth khẳng định Washington vẫn duy trì khả năng nối lại các hoạt động quân sự nếu cần thiết, đồng thời nhấn mạnh mọi thỏa thuận đều phải đáp ứng các yêu cầu của Mỹ, bao gồm việc Iran từ bỏ vĩnh viễn chương trình vũ khí hạt nhân, mở lại Eo biển Hormuz và chấp nhận các cơ chế kiểm chứng.
Trong khi đó, Tehran khẳng định chưa có bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào được thông qua và vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục thương lượng.
Trong một động thái khác có liên quan, Bộ Chỉ huy Trung tâm của quân đội Mỹ (CENTCOM) ngày 30/5 tuyên bố đã vô hiệu hóa tàu chở hàng Lian Star treo cờ Gambia đang cố gắng đi đến một cảng của Iran bằng cách phóng tên lửa vào phòng máy của con tàu.
Theo CENTCOM - cơ quan giám sát các lực lượng Mỹ ở Trung Đông, cuộc tấn công được thực hiện hôm 29/5 sau khi tàu Lian Star không phản hồi hơn 20 lượt cảnh báo. Máy bay quân sự Mỹ “đã vô hiệu hóa con tàu bằng cách phóng 1 quả tên lửa Hellfire vào phòng máy”. CENTCOM nhấn mạnh “con tàu hiện không còn di chuyển đến Iran nữa.”
Tuy vậy, tuyên bố của CENTCOM không cung cấp thông tin về tình trạng thương vong trên tàu Lian Star sau cuộc tấn công./.
Iran khẳng định lập trường về eo biển Hormuz và vấn đề hạt nhân
Người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran khẳng định Iran đã thiết lập quyền kiểm soát vĩnh viễn đối với hoạt động vận chuyển hàng hải tại eo biển Hormuz.
