Làm rõ cơ chế và gắn nghiên cứu với yêu cầu thực tiễn để mang lại hiệu quả thật và cụ thể là những vấn đề được đặt ra tại hội thảo khoa học Thúc đẩy liên kết Nhà nước–nhà trường–doanh nghiệp trong đào tạo, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số diễn ra hôm nay, 16/11. Hội thảo do Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban Nhân dân tỉnh Lào Cai và Đại học Thái Nguyên phối hợp tổ chức.
Hội thảo có sự tham dự của đại diện hơn 20 trường đại học Trung Quốc, Lào, Thái Lan cùng hơn 600 đại biểu là những nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia, nhà giáo dục, các doanh nghiệp trong nước quốc tế.
Ký kết nhiều, nhưng chưa hiệu quả
Phó giáo sư Hoàng Văn Hùng, Giám đốc Đại học Thái Nguyên thẳng thắn nhận định vấn đề liên kết ba nhà không mới nhưng chưa hiệu quả. Dù các bên đã có nhiều văn bản ký kết song chuyển hóa thành sản phẩm, thành giá trị rất khiêm tốn. Vẫn còn khoảng cách giữa giảng đường và nhà máy, giữa phòng thí nghiệm và thị trường, giữa chính sách trên văn bản và cuộc sống thực tiễn.
Theo ông Hùng, trí tuệ nhân tạo đang định hình lại nghề nghiệp nhanh hơn tốc độ đổi mới của bất kỳ chương trình đào tạo nào. Đại hội XIV của Đảng đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính của mô hình tăng trưởng mới; các Nghị quyết số 57 về phát triển khoa học công nghệ, Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục đào tạo và Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân của Bộ Chính trị đã mở ra không gian thể chế chưa từng có để ba nhà cùng bứt phá.
“Vì vậy, liên kết ba nhà trong giai đoạn mới cần định vị lại bằng những mô hình rõ vai, rõ việc: Nhà nước kiến tạo - nhà trường chuyển hóa - doanh nghiệp dẫn dắt. Nhà nước kiến tạo thể chế, đặt hàng và chia sẻ rủi ro. Nhà trường chuyển hóa tri thức thành nhân lực, công nghệ và giải pháp. Doanh nghiệp dẫn dắt thị trường, đồng đầu tư và thẩm định cuối cùng cho chất lượng đào tạo, nghiên cứu,” Phó giáo sư Hoàng Văn Hùng nói.
Cũng theo Phó Giáo sư Hoàng Văn Hùng, khi nhà trường đặt mình vào bài toán của địa phương, nhà trường sẽ trở thành một phần sức mạnh của địa phương.
Việc Đại học Thái Nguyên ra mắt Trung tâm Đào tạo, Khoa học, công nghệ và Đổi mới sáng tạo; Trung tâm Đào tạo, Huấn luyện kỹ năng y khoa và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại Lào Cai ngay trong ngày 16/11 là minh chứng cụ thể khi hai trung tâm này sẽ là “điểm tựa” cho tri thức và đổi mới sáng tạo, cho sức khỏe đồng bào vùng cao.
Đo kết quả hợp tác bằng giá trị thực tiễn
Gắn hợp tác với bài toán thực tế địa phương cũng là chỉ đạo trọng tâm trong bài phát biểu tại hội nghị của Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng. Theo Thứ trưởng, nhà trường phải lấy bài toán phát triển của địa phương và doanh nghiệp làm điểm xuất phát của hợp tác.
Địa phương cần xác định những vấn đề ưu tiên, đặt hàng nhà trường phối hợp với doanh nghiệp giải quyết. Mỗi nhiệm vụ phải rõ yêu cầu, sản phẩm đầu ra, nguồn lực, thời hạn và đơn vị tiếp nhận kết quả. Doanh nghiệp, hợp tác xã cần tham gia ngay từ đầu, cùng xác định tiêu chí và khả năng ứng dụng.
Thứ trưởng cho hay trong nghiên cứu, có thể theo mô hình “tỉnh đặt hàng – trường chủ trì – doanh nghiệp cùng đầu tư”, lựa chọn những nhiệm vụ vừa sức, thiết thực. Tại Lào Cai, có thể là các vấn đề như phát triển chè Shan tuyết, quế, dược liệu hay du lịch cộng đồng.
Trong đào tạo, trường đại học cần gắn với nhu cầu nhân lực thực tiễn địa phương để xác định ngành nghề cần chú trọng; phối hợp với doanh nghiệp xây dựng chương trình, tổ chức thực hành, thực tập và đánh giá năng lực.
Cũng theo Thứ trưởng Phạm Quang Hưng, hiệu quả liên kết cần được đánh giá bằng những bài toán đã giải quyết, sản phẩm được ứng dụng, nguồn lực huy động được và chất lượng nhân lực được nâng lên. Đó cũng là cơ sở để lựa chọn mô hình tốt, điều chỉnh những việc chưa phù hợp và mở rộng hợp tác trong vùng.
“Điều chúng ta đều mong muốn là tri thức của nhà trường phải trở thành năng lực phát triển của địa phương, doanh nghiệp giải quyết được những khó khăn trong sản xuất, người dân ứng dụng được tiến bộ kỹ thuật, và người trẻ có thêm cơ hội học tập, lập nghiệp ngay trên quê hương mình,” Thứ trưởng Phạm Quang Hưng nói.
Làm rõ cơ chế hợp tác
Để đề sự phối hợp ba nhà hiệu quả hơn, thực chất hơn, theo các đại biểu, cần rõ cơ chế hợp tác. Phó giáo sư Hoàng Văn Hùng cho rằng cần làm rõ cơ chế đặt hàng và đồng đầu tư: Nhà nước đặt hàng theo nhu cầu phát triển của địa phương, doanh nghiệp cùng đầu tư, nhà trường cùng cam kết đầu ra và sẵn sàng cùng đầu tư.
Bên cạnh đó là vấn đề đồng thiết kế chương trình đào tạo: doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu xây dựng chuẩn đầu ra, để người học “học ở giảng đường - luyện ở doanh nghiệp - trưởng thành cùng thực tiễn”.
Các bên cũng cần chia sẻ dữ liệu, hạ tầng số và nền tảng trí tuệ nhân tạo: hình thành không gian thử nghiệm chung, để ý tưởng của sinh viên, kết quả nghiên cứu của sinh viên, giảng viên nhanh chóng đi ra thị trường.
Theo đó, ông Hùng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo và các bộ, ngành Trung ương có cơ chế thí điểm phù hợp cho mô hình liên kết ở vùng miền núi, biên giới. Lãnh đạo Đại học Thái Nguyên cũng đề nghị tỉnh Lào Cai tiếp tục đồng hành, đặt hàng và tạo điều kiện; các doanh nghiệp, đối tác quốc tế cùng chung tay như những người đồng kiến tạo.
“Về phía mình, Đại học Thái Nguyên cam kết: nói đi đôi với làm, làm đến nơi đến chốn, lấy sự phát triển của địa phương làm thước đo cho sự phát triển của nhà trường. Liên kết để cùng lớn mạnh - đổi mới để cùng bứt phá - đồng hành để cùng thành công,” ông Hùng nói.
Đây cũng là những vấn đề được Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Dương Quốc Huy đề nghị các đại biểu tập trung nghiên cứu, thảo luận. Theo ông Huy, cần có cơ chế để liên kết thực chất, bền vững; gắn nhu cầu phát triển thực tế của địa phương với nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu; xác định cách thức để 3 nhà cùng tham gia từ đầu, chia sẻ nguồn lực, trách nhiệm, lợi ích và cả rủi ro trong quá trình hợp tác.
Bí thư Tỉnh uỷ Lào Cai cũng đề nghị các bên đề xuất giải pháp hình thành năng lực đổi mới sáng tạo phù hợp với đặc điểm, tiềm năng, lợi thế và những yêu cầu đặt ra từ thực tiễn của từng địa phương, nhất là các tỉnh miền núi, biên giới, nguồn lực còn hạn chế như Lào Cai.
Tỉnh cũng mong muốn tìm giải pháp, phương thức kết nối chuyên gia, huy động nguồn lực nghiên cứu và hỗ trợ doanh nghiệp địa phương tiếp cận, ứng dụng công nghệ phù hợp, nhất là trong các lĩnh vực cần làm mới mô hình phát triển như nông nghiệp, công nghiệp, năng lượng, kinh tế cửa khẩu, du lịch, dịch vụ…
Bên cạnh đó là việc làm rõ cách thức đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Bí thư Tỉnh uỷ Lào Cai đề nghị các đại biểu đề xuất giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn từ nghiên cứu, thử nghiệm đến chuyển giao, thương mại hóa; tăng sự kết nối giữa bên nghiên cứu và bên sử dụng, để các sáng kiến đáp ứng nhu cầu thực tế và có địa chỉ ứng dụng cụ thể.
Cam kết đồng hành cùng các nhà trường, doanh nghiệp, đối tác, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai khẳng định tỉnh sẵn sàng tạo cơ chế luồng xanh trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy ứng dụng những giá trị mới, đóng góp thiết thực cho phát triển bền vững./.
Hợp tác “ba nhà” tạo nền tảng cho đào tạo, nghiên cứu gắn với thực tiễn
Thành phố Hồ Chí Minh đặt hàng Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao và nhân tài cho các lĩnh vực công nghệ số, khoa học cơ bản và hạ tầng chiến lược.