Ngày 28/10, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám tổ chức hội thảo khoa học “Tiến sỹ Ngô Thì Nhậm và truyền thống khoa bảng dòng họ Ngô Thì làng Tả Thanh Oai (Hà Nội).”
Hội thảo nhằm làm sáng tỏ giá trị lịch sử, văn hóa, giáo dục của một dòng họ khoa bảng tiêu biểu ở Thăng Long-Hà Nội.
Ngô Thì Nhậm (1746-1803) là danh nhân gắn với những biến động lớn của lịch sử dân tộc cuối thế kỷ XVIII. Sinh trưởng trong gia đình có truyền thống học vấn ở làng Tả Thanh Oai, ông nổi bật trên các lĩnh vực khoa cử, trước tác và chính trị. Dưới triều Tây Sơn, ông có mối liên hệ với Quốc Tử Giám, thể hiện qua tác phẩm "Thái học môn lâu phú" cùng những tư tưởng về giáo dục và trọng dụng nhân tài.
Phát biểu đề dẫn hội thảo, Tiến sỹ Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám cho hay điều đáng quý ở truyền thống dòng họ Ngô Thì không chỉ là số lượng những người thành đạt trên con đường khoa cử mà còn là sự tiếp nối giữa các thế hệ trong học tập, nghiên cứu, sáng tác và hoạt động thực tiễn.
Gia phong, sự giáo dưỡng của gia đình, môi trường văn hóa của quê hương cùng những biến động của thời đại đã góp phần tạo nên một dòng chảy trí thức có dấu ấn riêng trong lịch sử văn hóa Việt Nam.
"Di sản của dòng họ vì thế không chỉ thuộc về lịch sử một gia đình hay một làng quê mà còn là một bộ phận trong di sản văn hóa, giáo dục của Thăng Long-Hà Nội và đất nước, giúp chúng ta hiểu rõ hơn cách thức truyền thống hiếu học được duy trì, phát triển và chuyển hóa thành những đóng góp cụ thể cho cộng đồng, dân tộc,” Tiến sỹ Lê Xuân Kiêu nói.
Phó Giáo sư-Tiến sỹ Nguyễn Hữu Sơn, nguyên Phó Viện trưởng Viện Văn học, cho rằng trong tiến trình lịch sử lâu dài của văn học trung đại Việt Nam, dòng họ Ngô Thì giữ một vị trí hết sức quan trọng. Khởi đầu từ Ngô Thì Ức cho đến các thế hệ tiếp nối, dòng văn Ngô Thì có khoảng 15 tác giả, tùy theo từng thống kê. Có thể xem dòng văn này như một “gia huy văn chương” được kiến tạo bởi đông đảo tác giả qua khoảng bốn thế hệ.
“Nếu quốc gia có quốc huy thì mỗi dòng họ cũng có thể tạo dựng một gia huy riêng trong lĩnh vực văn chương, thể hiện bản sắc và truyền thống sáng tác của dòng tộc. Những dòng văn như Ngô Thì chính là nền tảng góp phần hình thành các vùng văn hóa, tạo nên hạt nhân bồi đắp truyền thống văn hiến của làng quê và vùng đất,” ông Nguyễn Hữu Sơn nói.
Tham luận tại hội thảo, Phó Giáo sư-Tiến sỹ Bùi Xuân Đính nhận định những người đỗ đạt của làng xuất thân từ những gia đình có truyền thống gia phong, từ nhỏ đã bộc lộ tư chất thông minh, ham học, quyết nối chí con đường của cha ông, lại được gia đình dành cho những điều kiện thuận lợi nhất, để học hành. Sự thành đạt khởi đầu của một người tạo những điều kiện thuận lợi căn bản về nhiều mặt và là sự khích lệ lớn cho con cháu trong họ và người làng đua nhau học tập để thành danh.
Theo Phó Giáo sư-Tiến sỹ Bùi Xuân Đính, để truyền thống học hành của làng tiếp tục được phát huy, các dòng họ, cấp ủy thôn Tả Thanh Oai, cấp ủy và chính quyền xã Đại Thanh hiện nay cần có nhiều giải pháp đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục.
Thứ nhất là chú trọng bảo vệ, tôn tạo các di tích liên quan đến truyền thống khoa bảng của làng. Các di tích này cần được giới thiệu ngắn gọn nhưng đảm bảo tính chính xác khoa học, qua đó nêu bật được truyền thống hiếu học của tiền nhân, để lấy làm nơi “cầu học,” tổ chức phát động thi đua học tập, biểu dương, khen thưởng học sinh giỏi vào mỗi đầu năm học.
Cùng với đó là tiếp tục phát triển phong trào khuyến học bằng nhiều hình thức phong phú, chú trọng phát triển quỹ từ nhiều nguồn khác nhau./.
Tác phẩm tranh gỗ “Vinh quy bái tổ”: Dấu ấn hiếu học giữa lòng Thủ đô
Tác phẩm tranh gỗ “Vinh quy bái tổ” độc đáo được chế tác thủ công từ gỗ cẩm quý hiếm, thể hiện hành trình khoa bảng và truyền thống hiếu học của dân tộc Việt Nam.
