Đăng kiểm phương tiện đường thủy là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo an toàn giao thông và bảo vệ môi trường. Đặc biệt, trong lĩnh vực khai thác tài nguyên cát sỏi, việc đăng kiểm các phương tiện đường thủy giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong kiểm tra và kiểm soát hoạt động khai thác.
Thế nhưng, tại Nghệ An, tình trạng phương tiện không đăng kiểm vẫn diễn ra phổ biến, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn và gây khó khăn cho cơ quan quản lý nhà nước.
Thực trạng đáng lo ngại
Tại khu vực xã Yên Xuân (Nghệ An), hoạt động khai thác cát trên sông Lam diễn ra khá sôi động. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là hầu hết các tàu thuyền tham gia khai thác đều chưa được cơ quan chức năng đăng ký, đăng kiểm. Các doanh nghiệp và chủ phương tiện đưa ra nhiều lý do khác nhau để biện minh cho việc không thực hiện thủ tục đăng kiểm, đăng ký.
Bà Lê Thị Trâm, đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Lộc Khang Sông Lam, Nghệ An thừa nhận rằng hầu hết các mỏ khai thác cát sỏi hiện nay ít có phương tiện được đăng ký, đăng kiểm đầy đủ.
Nguyên nhân xuất phát từ đặc thù địa phương vốn là làng chài, người dân tự đóng tàu thuyền hoặc mua lại từ nơi khác. Nhiều chiếc đã hết hạn kiểm định nhưng vẫn tiếp tục hoạt động. Dù cơ quan chức năng thường xuyên kiểm tra, tình trạng này vẫn tồn tại.
Ông Đỗ Minh Hải, Công ty cổ phần Ánh Phương Dân cho biết, để khai thác cát sỏi, đơn vị đã ký hợp đồng đầy đủ với các chủ thuyền, tuy nhiên hầu hết các tàu thuyền đều hết hạn đăng kiểm. Nguyên nhân là do từ khi xây dựng đập thủy lợi Bara Đô Lương, các thuyền không thể di chuyển về Cục Đăng kiểm.
Việc các phương tiện không được đăng ký, đăng kiểm hoạt động không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông đường thủy mà còn gây khó khăn cho quản lý tài nguyên. Bởi thực tế, khi một phương tiện không được đăng kiểm, cơ quan chức năng không thể xác định rõ thông số kỹ thuật, tải trọng, công suất và mục đích sử dụng, vì vậy cũng không thể giám sát chặt chẽ khối lượng cát, sỏi được vận chuyển.
Ông Hoàng Đình Mỹ, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Yên Xuân thừa nhận trên địa bàn xã vẫn tồn tại tình trạng khai thác cát sỏi trái phép, đặc biệt tại khu vực giáp ranh với xã Anh Sơn Đông.
Các đối tượng thường lợi dụng thời điểm ban đêm để hoạt động, khiến việc kiểm tra, xử lý gặp nhiều trở ngại. Khó khăn lớn nhất là xã không có phương tiện chuyên dụng để phục vụ việc tuần tra, trong khi các đối tượng khai thác lại rất tinh vi, chỉ cần phát hiện lực lượng chức năng xuất hiện là lập tức dừng hoạt động, lẩn trốn.
Bên cạnh đó, việc phối hợp với các địa phương lân cận trong kiểm tra, xử lý cũng chưa thật sự hiệu quả, dẫn đến tình trạng khai thác trái phép vẫn diễn ra phức tạp và gây nhiều áp lực cho quản lý tài nguyên trên địa bàn.
Vừa qua, Ủy ban Nhân dân xã cũng đã phối hợp kiểm tra một số đơn vị trên địa bàn, qua đó phát hiện xử lý phạt hành chính đối với một đơn vị vì lập không đầy đủ sổ sách, chứng từ, văn bản, tài liệu có liên quan đến xác định sản lượng khai thác thực tế hàng năm.
Yêu cầu cấp bách
Theo ông Bùi Công An, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Yên Xuân, chính quyền xã đã phối hợp với lực lượng Công an tiến hành kiểm tra, lập biên bản và đình chỉ hoạt động đối với các phương tiện tàu thuyền không đăng kiểm đang tham gia khai thác cát sỏi.
Đây là biện pháp nhằm siết chặt quản lý, đảm bảo an toàn và ngăn chặn tình trạng khai thác trái phép trên địa bàn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy sau khi bị đình chỉ, nhiều tàu thuyền vẫn tiếp tục hoạt động khai thác tại các điểm mỏ, gây khó khăn cho quản lý và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông đường thủy.
Trong khi thực tế, cơ quan đăng kiểm khẳng định lệ phí đăng kiểm không hề cao, cơ quan đăng kiểm cũng đã có hướng giải quyết, tạo điều kiện cho chủ phương tiện trong đăng kiểm.
Tuy nhiên, nguyên nhân thực sự là các phương tiện này hầu hết đã hoán cải, sử dụng không đúng với giấy phép đăng ký nên không đủ điều kiện đăng kiểm. Đến nay chỉ trên 200 tàu thuyền được đăng kiểm, nhiều địa phương miền núi số lượng tàu thuyền đăng kiểm rất ít, không đáng kể.
Ông Phan Văn Thanh, Giám đốc Chi cục Đăng kiểm số 3 cho biết, trước đây có những quy định rất chặt chẽ, các phương tiện phải đưa về các xưởng có năng lực để đăng kiểm.
Tuy nhiên, trong gần một năm trở lại đây cơ quan đăng kiểm đã nghiên cứu, tháo gỡ khó khăn cho bà con. Với các phương tiện thực hiện kiểm tra kết cấu phần chìm thì không nhất thiết phải đưa phương tiện vào các cơ sở đóng mới, sửa chữa được công nhận mà cơ quan đăng kiểm đã trực tiếp đến các địa phương đăng kiểm nếu nhận được đề nghị của các chủ phương tiện. Người dân cũng không phải chịu chi phí đi lại cho cơ quan đăng kiểm. Nhưng, thời gian vừa qua số phương tiện mời đăng kiểm với các trường hợp này rất ít.
Có một vài trường hợp mời đăng kiểm nhưng khi kiểm tra thì điều kiện về an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường đều không đạt chuẩn nên cũng không cấp được đăng kiểm. Đặc biệt đối với phương tiện vận chuyển, khai thác cát sỏi, theo hồ sơ thì chỉ sử dụng vận chuyển hàng khô, tuy nhiên, thực tế các phương tiện này đều được lắp thêm các máy móc khai thác cát nên không thể cấp đăng kiểm.
Trung tá Nguyễn Khánh Dũng, Đội trưởng Đội cảnh sát đường thủy, Phòng Cảnh sát giao thông tỉnh Nghệ An cho rằng, để quản lý hiệu quả các loại thuyền, đặc biệt là phương tiện nhỏ, dân sinh và tự đóng, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.
Trước hết, phải đơn giản hóa thủ tục đăng ký, đăng kiểm để phù hợp với điều kiện kinh tế và đặc thù phương tiện của người dân vùng sông, vùng núi. Song song đó, cần tăng cường phối hợp giữa lực lượng cảnh sát giao thông, cơ quan đăng kiểm và chính quyền cơ sở nhằm rà soát, thống kê, lập danh sách phương tiện chưa đăng ký, đăng kiểm, từ đó tổ chức các đợt đăng ký lưu động ngay tại địa bàn.
Mặt khác, việc kiểm tra, xử lý vi phạm phải được thực hiện nghiêm, kiên quyết đình chỉ hoạt động đối với phương tiện không đảm bảo an toàn kỹ thuật hoặc cải tạo trái phép.
Ngoài ra, việc tuyên truyền pháp luật cần được đẩy mạnh thông qua loa truyền thanh, họp dân, sinh hoạt thôn xóm để nâng cao nhận thức của chủ phương tiện.
Phòng Cảnh sát giao thông cũng kiến nghị tăng cường đầu tư phương tiện tuần tra, trang thiết bị cứu hộ cứu nạn, đồng thời bổ sung biên chế và tập huấn chuyên sâu cho lực lượng làm nhiệm vụ, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trật tự an toàn giao thông đường thủy trong điều kiện địa bàn rộng, phức tạp./.
Phú Thọ bảo đảm an toàn giao thông đường thủy nội địa
Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Phú Thọ đã tuyên truyền, phổ biến pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường thủy nội địa, tăng cường trao đổi thông tin, phương tiện, đồng thời đẩy mạnh công tác xử lý vi phạm hành chính.
