Nhu cầu huy động vốn gia tăng cùng áp lực cạnh tranh giữa các ngân hàng đang khiến thị trường lãi suất trở nên sôi động. Không chỉ công bố biểu lãi suất trên website, nhiều ngân hàng còn chủ động tiếp cận khách hàng qua các kênh cá nhân, hội nhóm để chào mời gửi tiền với mức lãi suất hấp dẫn, kèm ưu đãi như cộng thêm lãi hoặc quà tặng. Điều này cho thấy mặt bằng lãi suất huy động đang bước vào một chu kỳ tăng mới, trong đó các mức lãi suất cao dần trở nên phổ biến.
Lãi suất tăng trên diện rộng
Đà tăng lãi suất tiết kiệm bắt đầu từ cuối năm trước và tiếp tục lan rộng trong những ամիս đầu năm nay, trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động và thanh khoản hệ thống không còn quá dồi dào. Hiện nay, nhiều ngân hàng đã điều chỉnh biểu lãi suất tiền gửi tăng khoảng 1-2 điểm % so với cuối năm ngoái.
Đáng chú ý, ngoài mức lãi suất niêm yết, nhiều ngân hàng tư nhân chào mời khách hàng gửi tiền với lãi suất từ 8%/năm trở lên cho kỳ hạn 6 tháng, áp dụng với số tiền chỉ từ vài trăm triệu đồng.
Xu hướng tăng lãi suất lần này không chỉ diễn ra ở nhóm ngân hàng quy mô nhỏ hoặc tư nhân. Bốn ngân hàng quốc doanh cũng đã ba lần điều chỉnh tăng lãi suất trong vòng nửa năm qua.
Ở khối ngân hàng tư nhân, các đợt điều chỉnh diễn ra liên tục và linh hoạt hơn. Từ ngày 20/3, Vikki Bank áp dụng lãi suất 8,65%/năm cho kỳ hạn 6 tháng; 8,85%/năm cho 12 tháng và 8,9%/năm cho 13 tháng đối với khoản tiền gửi từ 200 triệu đồng trở lên, cao hơn khoảng 2,15-2,25% so với mức thông thường. VPBank cũng hai lần tăng lãi suất trong tháng, đưa lãi suất kỳ hạn 6 tháng lên mức 7,9-8,1%/năm tùy quy mô tiền gửi. Trong khi đó, Cake by VPBank triển khai các chương trình ưu đãi giúp lãi suất thực nhận có thể lên tới 9%/năm.
Theo thống kê, 17 ngân hàng đã tăng lãi suất từ đầu tháng 3, bao gồm VPBank, Sacombank, VietBank, MB, SHB, NCB, Techcombank, VietinBank, BIDV, Vietcombank, Agribank, OCB, MBV, Saigonbank, MSB, PVCombank và Bac A Bank. Hiện, mức 8% trở lên cho tiền gửi kỳ hạn 6 tháng đã khá phổ biến, còn lãi suất 9%/năm chỉ áp dụng với khoản tiền gửi lớn tại một số ngân hàng như MSB, PVCombank.
Nguyên nhân và tác động
Theo các chuyên gia, đợt tăng lãi suất lần này là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng. Trước hết là tình trạng dư nợ tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn trong thời gian dài, khiến nhiều ngân hàng phải tăng lãi suất để thu hút tiền gửi và đảm bảo thanh khoản.
Bên cạnh đó, sau giai đoạn nới lỏng tiền tệ 2023-2024 với mặt bằng lãi suất thấp, nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phục hồi, kéo theo nhu cầu vốn tăng trở lại. Năm 2024 được xem là đáy của lãi suất, khi chính sách tiền tệ nới lỏng nhằm hỗ trợ phục hồi sau đại dịch. Tuy nhiên, bước sang năm 2025 và đặc biệt là 2026, xu hướng tăng lãi suất đã rõ rệt hơn, với nhiều ngân hàng điều chỉnh tăng 0,2-0,5 điểm % ở các kỳ hạn.
Một số ngân hàng còn ghi nhận tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) vượt 100%, phản ánh áp lực huy động vốn ngày càng lớn. Trong bối cảnh đó, việc tăng lãi suất trở thành lựa chọn khó tránh để cân đối nguồn vốn.
Ở góc độ vĩ mô, Tiến sỹ Nguyễn Kế Nghĩa - Giảng viên Trường Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng đây là phản ứng điều chỉnh cần thiết, giúp thị trường phản ánh đúng giá vốn sau thời gian dài duy trì lãi suất thấp, đồng thời vẫn giữ dư địa linh hoạt cho chính sách tiền tệ nhằm hỗ trợ tăng trưởng khi cần thiết.
Cùng quan điểm, chuyên gia Đinh Trọng Thịnh nhận định việc lãi suất tăng phản ánh nhu cầu vốn của nền kinh tế đang phục hồi, đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư. Khi cầu vốn tăng nhanh hơn cung, lãi suất huy động có xu hướng đi lên là điều tất yếu.
Tuy nhiên, lãi suất tăng cũng kéo theo nhiều tác động. Chi phí vay vốn của doanh nghiệp và người dân tăng lên, khiến nhu cầu vay tiêu dùng và đầu tư có thể bị kìm hãm. Chẳng hạn, lãi suất vay mua nhà tăng từ khoảng 9% lên 12%/năm sẽ làm chi phí trả nợ hàng tháng tăng đáng kể, buộc nhiều người phải trì hoãn kế hoạch mua nhà. Điều này có thể ảnh hưởng đến tổng cầu và làm chậm lại tốc độ tăng trưởng kinh tế.
Ngoài ra, khi chi phí vốn tăng, biên lợi nhuận của ngân hàng cũng chịu áp lực nếu lãi suất cho vay không thể tăng tương ứng. Trong trung hạn, áp lực điều chỉnh lãi suất cho vay là khó tránh, nhưng sẽ được cân nhắc dựa trên khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế.
Triển vọng thị trường trong bối cảnh lãi suất tăng
Theo các chuyên gia của Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), dù lãi suất huy động đã tăng mạnh, huy động vốn chỉ tăng 0,8% trong khi tín dụng tăng 1,4% trong hai tháng đầu năm 2026. Điều này cho thấy khoảng cách cung - cầu vốn vẫn còn lớn, và lãi suất huy động có thể tiếp tục tăng trong ngắn hạn trước khi đạt trạng thái cân bằng.
Mặt bằng lãi suất cao hơn giúp cải thiện biên lợi nhuận (NIM) cho ngân hàng, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng rủi ro nợ xấu và kìm hãm nhu cầu tín dụng, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản - vốn là động lực tăng trưởng tín dụng quan trọng.
Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng giai đoạn “vốn rẻ” đã kết thúc. Thị trường đang bước vào chu kỳ sàng lọc mạnh mẽ hơn, buộc doanh nghiệp phải nâng cao hiệu quả hoạt động thay vì phụ thuộc vào đòn bẩy tài chính. Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính yếu, phụ thuộc nhiều vào tín dụng sẽ đối mặt với áp lực lớn, trong khi các doanh nghiệp có dòng tiền ổn định, tỷ lệ nợ thấp sẽ có cơ hội bứt phá.
Các chuyên gia đánh giá việc các ngân hàng đồng loạt tăng lãi suất không chỉ phản ánh áp lực thanh khoản mà còn là dấu hiệu cho thấy nền kinh tế đang bước sang một giai đoạn mới - khi nhu cầu vốn phục hồi và chi phí vốn dần trở về mức hợp lý hơn. Trong ngắn hạn, lãi suất có thể tiếp tục neo ở mức cao để cân bằng cung - cầu vốn, song về dài hạn, xu hướng này sẽ góp phần tái định hình thị trường theo hướng lành mạnh hơn, buộc cả ngân hàng và doanh nghiệp thích nghi với một môi trường tài chính thận trọng và chọn lọc hơn./.
Lãi suất huy động tăng tốc: Áp lực chi phí vốn và bài toán lãi vay năm 2026
Theo chuyên gia, xu hướng tăng lãi suất cho vay là hệ quả tất yếu của làn sóng tăng lãi suất huy động từ cuối năm 2025, trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn đáng kể so với huy động.
