Từ du lịch, hàng không đến thương mại, thanh toán QR xuyên biên giới đang mở ra cơ hội kết nối thị trường, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số và hội nhập kinh tế.
Ngày 14/10, tại hội thảo “Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số” do Báo Tiền phong phối hợp với Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) tổ chức, các chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý và doanh nghiệp đã thảo luận về cơ hội mở rộng thanh toán xuyên biên giới, đồng thời chỉ ra những thách thức trong kết nối hạ tầng, bảo đảm an toàn dữ liệu và nâng cao trải nghiệm người sử dụng.
Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, việc kết nối hạ tầng thanh toán trong nước với các mạng lưới quốc tế không chỉ đáp ứng nhu cầu giao dịch ngày càng tăng mà còn góp phần thúc đẩy kinh tế số, tạo thuận lợi cho du lịch, thương mại và hội nhập.
Từ VietQR đến kết nối thanh toán quốc tế
Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Tổng Giám đốc NAPAS cho biết, thanh toán là một phần thiết yếu của nền kinh tế, giúp dòng tiền lưu chuyển, hoàn tất giao dịch và kết nối các hoạt động kinh tế. Nhu cầu thanh toán số đang chuyển dịch từ chuyển tiền giữa các cá nhân sang thanh toán hàng hóa, dịch vụ và từng bước mở rộng từ thị trường nội địa ra quốc tế.
Theo ông Tùng, nếu chuyển tiền qua mã VietQR góp phần hình thành thói quen giao dịch trên ứng dụng ngân hàng thì VietQRPay tiếp tục đáp ứng nhu cầu thanh toán tại cửa hàng, hỗ trợ xác nhận giao dịch, đối soát và hoàn tiền khi cần thiết.
Với vai trò vận hành hạ tầng thanh toán bán lẻ quốc gia, NAPAS đang phối hợp với các ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và đối tác quốc tế phát triển hệ sinh thái VietQRPay và VietQRGlobal.
Đến nay, VietQRPay có 45 ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán tham gia triển khai. Trong khi đó, VietQRGlobal đã kết nối với 6 quốc gia gồm Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Singapore và Hàn Quốc, đồng thời tiếp tục mở rộng sang các thị trường khác.
Việc mở rộng kết nối giúp người dân có thêm cơ hội sử dụng phương thức thanh toán quen thuộc khi ra nước ngoài, đồng thời tạo thuận lợi cho du khách quốc tế chi tiêu tại Việt Nam.
Tuy nhiên, ông Tùng nhìn nhận thanh toán xuyên biên giới vẫn đối mặt với nhiều thách thức, từ liên thông hệ thống, tuân thủ pháp lý đến vận hành, mở rộng mạng lưới và bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu. Vì vậy, các bên cần tăng cường phối hợp, thống nhất quy trình và nâng cao chất lượng hạ tầng để dịch vụ phát triển ổn định, bền vững.
Cùng quan điểm về yêu cầu kết nối, ông Ken Nguyễn, đại diện Mastercard cho rằng Việt Nam đã hình thành hệ sinh thái thanh toán không dùng tiền mặt phát triển rộng rãi. Mã QR hiện diện từ chợ truyền thống, hàng quán đến cửa hàng bán lẻ, giúp hàng trăm nghìn cơ sở kinh doanh chuyển sang thanh toán số mà không cần đầu tư máy chấp nhận thẻ (POS).
Tuy nhiên, sự phổ biến của QR trong nước cũng làm xuất hiện khoảng cách với thói quen thanh toán của khách quốc tế. Trong khi nhiều du khách sử dụng thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ hoặc ví điện tử quốc tế, không ít cơ sở kinh doanh tại Việt Nam lại chủ yếu chấp nhận mã QR.
Khi các hệ thống chưa liên thông, giao dịch có thể bị gián đoạn, buộc người mua và người bán quay lại sử dụng tiền mặt.
Để giải quyết vấn đề này, Mastercard phát triển giải pháp Pay Local, cho phép khách quốc tế quét mã QR tại điểm bán bằng ứng dụng ngân hàng số hoặc ví điện tử quen thuộc ở nước mình, được liên kết với thẻ Mastercard.
Với giải pháp này, du khách không cần nạp trước ngoại tệ hay đăng ký ví điện tử trong nước. Trong khi đó, doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp nhận thanh toán quốc tế qua mã QR hiện có mà không phải đầu tư thêm máy POS, nâng cấp phần mềm hoặc thay đổi quy trình đối soát.
Theo đại diện Mastercard, bên cạnh tính thuận tiện, bảo mật là yêu cầu quan trọng khi mở rộng thanh toán xuyên biên giới. Mastercard đặt mục tiêu đạt 100% token hóa và xác thực liền mạch tại Việt Nam vào năm 2027. Công nghệ token hóa thay thế thông tin thẻ nhạy cảm bằng mã kỹ thuật số, giúp bảo vệ dữ liệu thanh toán mà không yêu cầu người dùng thực hiện thêm thao tác.
Từ góc độ doanh nghiệp du lịch, ông Nguyễn Tiến Đạt - Tổng Giám đốc AZA Travel, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội đánh giá cao các giải pháp như VietQRGlobal và Mastercard Pay Local, bởi sự thuận tiện trong thanh toán có ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm và khả năng chi tiêu của du khách.
Theo ông Đạt, khách quốc tế đến Việt Nam mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn, nhưng nếu thanh toán không thuận tiện, du khách dù có tiền vẫn có thể gặp khó khăn khi mua sắm, sử dụng dịch vụ.
Dẫn chứng từ trải nghiệm tại Trung Quốc, ông cho biết nhiều nơi gần như không còn sử dụng tiền mặt, người bán chủ yếu chấp nhận các nền tảng nội địa như Alipay, WeChat Pay. Trong khi đó, du khách nước ngoài có thể gặp trở ngại khi đăng ký, cài đặt những ứng dụng này.
Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là phát triển giải pháp thanh toán mới mà còn phải mở rộng triển khai tại các ngân hàng, điểm giao dịch phục vụ khách quốc tế, đồng thời tăng phạm vi kết nối để người Việt Nam có thể thanh toán thuận tiện tại nhiều thị trường trên thế giới.
Mở rộng kết nối phải đi đôi với bảo đảm an toàn
Bên cạnh cơ hội thúc đẩy giao thương và du lịch, việc mở rộng thanh toán xuyên biên giới cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn về quản lý rủi ro, bảo mật và khả năng phối hợp giữa các hệ thống.
Ông Hoàng Minh Tiến - Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Ngân hàng Nhà nước) cho biết khi thanh toán xuyên biên giới phát triển, dòng tiền và dữ liệu giao dịch phải đi qua nhiều ngân hàng, tổ chức trung gian và hệ thống thanh toán thuộc các quốc gia khác nhau.
Đây là một hệ thống kết nối phức tạp, chỉ cần một mắt xích gặp vấn đề cũng có thể gây ra rủi ro nghiêm trọng. Thách thức còn đến từ sự khác biệt về tiêu chuẩn giữa các quốc gia, trong đó có quy định xác thực khách hàng bằng sinh trắc học.
Theo ông Tiến, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai chuẩn hóa dữ liệu, yêu cầu các đơn vị cung cấp dịch vụ thanh toán tuân thủ tiêu chuẩn an toàn, bảo mật. Thông tư số 50/2024/TT-NHNN ngày 31/10/2024 quy định các yêu cầu về an toàn, bảo mật trong xác thực khách hàng khi giao dịch trực tuyến, với cơ chế xác thực tương ứng loại giao dịch và mức độ rủi ro.
Cùng với đó, Ngân hàng Nhà nước đã kết nối với 21 đơn vị triển khai giải pháp phòng ngừa gian lận, cảnh báo người dùng khi chuyển tiền đến tài khoản nghi ngờ có dấu hiệu gian lận. Cơ quan quản lý cũng phối hợp với Bộ Công an và các ngân hàng trong công tác phòng, chống lừa đảo, điều tra gian lận thanh toán.
Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ thanh toán tự động cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các giải pháp quản lý, bảo đảm an toàn trong quá trình triển khai.
Ở lĩnh vực hàng không, ông Đỗ Hồng Cẩm - Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam cho biết, ngành đang từng bước xây dựng hệ sinh thái số, từ quản lý dữ liệu, vận hành đến cung cấp dịch vụ cho hành khách.
Với đặc thù kết nối quốc tế cao, tệp khách hàng đa dạng, thanh toán số, đặc biệt là thanh toán xuyên biên giới, có vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh.
Theo ông Cẩm, các hãng hàng không như Vietnam Airlines, Vietjet, Sun PhuQuoc Airways đang hướng tới cung cấp trải nghiệm thuận tiện hơn, từ tìm kiếm chuyến bay, lựa chọn giá vé đến đa dạng phương thức thanh toán.
Tuy nhiên, những hạn chế trong kết nối hệ thống cùng nguy cơ lộ lọt dữ liệu khách hàng vẫn là vấn đề cần quan tâm. Vì vậy, ngành hàng không cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy chuyển đổi số và tăng cường kết nối liên ngành.
Việc liên thông hàng không với du lịch, lưu trú, ẩm thực, phát triển tiện ích Internet trên máy bay và ứng dụng sinh trắc học tại cảng hàng không cũng đòi hỏi đầu tư đồng bộ về hạ tầng.
Bên cạnh công nghệ và tự động hóa, ông Cẩm nhấn mạnh yếu tố con người, bảo đảm dịch vụ thuận tiện, phù hợp với khả năng chi trả của khách hàng và doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững.
Từ những ý kiến tại hội thảo, có thể thấy mở rộng thanh toán QR xuyên biên giới không đơn thuần là kết nối các phương thức giao dịch mà còn đòi hỏi sự liên thông giữa hạ tầng tài chính, công nghệ và các lĩnh vực dịch vụ.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển. Khi các hệ thống thanh toán được kết nối an toàn, đồng bộ, người dân và doanh nghiệp có thể tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn đồng thời tạo thêm điều kiện thúc đẩy du lịch, thương mại và hội nhập kinh tế quốc tế./.
Hội thảo Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026: Hướng tới thanh toán thông minh
Tại hội thảo Ngày Thanh toán số 2026, các chuyên gia nhấn mạnh định hướng thanh toán xuyên suốt, không ma sát và sự tăng trưởng mạnh mẽ của giao dịch không dùng tiền mặt.
