Chiều ngày 2/2, trong khuôn khổ Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất năm 2026, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) đã tổ chức Diễn đàn "Toàn cảnh Thương mại điện tử: Nâng cao năng lực quản lý-Định hướng phát triển xanh, bền vững", nhìn lại bước chuyển quan trọng trong quản lý và phát triển thị trường số.
Tăng trưởng ấn tượng nhưng chênh lệch giữa các vùng
Phát biểu tại diễn đàn, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, thương mại điện tử đã trở thành kênh phân phối quan trọng, kết nối trực tiếp doanh nghiệp với người tiêu dùng, thúc đẩy mở rộng thị trường cho hàng hóa Việt Nam.
Thống kê cho thấy, thời gian qua, thương mại điện tử duy trì mức tăng trưởng bình quân khoảng 25%/năm. Năm 2025, quy mô bán lẻ ước đạt 31 tỷ USD, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa, với khoảng 60% dân số tham gia mua sắm trực tuyến.
"Chuyển đổi số đang tái định hình sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Thương mại điện tử đã trở thành trụ cột trong hệ thống phân phối hiện đại và tác động sâu rộng tới năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, hiệu quả chuỗi cung ứng cũng như trải nghiệm người tiêu dùng", ông Hoàng Ninh nhấn mạnh.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh và rộng của thị trường cũng đặt ra yêu cầu ngày càng cao về kỷ cương thị trường, minh bạch thông tin, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, truy xuất trách nhiệm và thúc đẩy mô hình tăng trưởng xanh, tuần hoàn trong toàn bộ chuỗi giá trị số.
Năm 2026 có ý nghĩa bản lề đối với thương mại điện tử khi Luật Thương mại điện tử bước vào giai đoạn thực thi; đồng thời là năm mở đầu triển khai Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030, hướng tới phát triển xanh, tuần hoàn, bền vững.
Theo Phó Cục trưởng Hoàng Ninh, thực tiễn cho thấy mức độ phát triển thương mại điện tử giữa các địa phương còn chênh lệch đáng kể, đặc biệt giữa các đô thị lớn và nhiều tỉnh miền núi, biên giới. Nguyên nhân đến từ hạn chế về hạ tầng số, logistics, nguồn nhân lực và mức độ sẵn sàng chuyển đổi số của doanh nghiệp.
"Vì vậy, cần tiếp tục củng cố năng lực thực thi tại cơ sở, đồng thời tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ để củng cố niềm tin thị trường và tạo nền tảng phát triển bền vững", ông Hoàng Ninh cho biết.
Để giải quyết bài toán chênh lệch vùng miền, thực hiện Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2026, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đang nghiên cứu xây dựng Kế hoạch tổng thể ứng dụng thương mại điện tử tại khu vực miền núi, biên giới giai đoạn 2027-2030, với phương châm “không địa phương nào bị bỏ lại phía sau”.
Giải pháp "lập lại trật tự" thị trường số
Ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng Phòng Chính sách, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, một trong những điểm mới quan trọng của Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 là phân loại rõ bốn loại hình: Nền tảng bán hàng trực tiếp; nền tảng trung gian (sàn giao dịch, đấu giá, khuyến mại); mạng xã hội có tích hợp chức năng mua bán; và nền tảng tích hợp đa chức năng. Việc phân loại này là cơ sở xác định trách nhiệm pháp lý tương ứng.
![dientu-1.jpg](https://media.vietnamplus.vn/images/89c35d0054b4432a4cde519e4760d783033ca1130bc0d3af4cfcb4912461297e3baf0aa24dfd57111e811a4b44265e78/dientu-1.jpg "Các đại biểu tham gia Diễn đàn "Toàn cảnh Thương mại điện tử: Nâng cao năng lực quản lý-Định hướng phát triển xanh, bền vững" . (Ảnh: PV/Vietnam+)")
Luật đặt ra nghĩa vụ chung cho các nền tảng như minh bạch thông tin sản phẩm, phối hợp với cơ quan quản lý khi có vi phạm, kiểm soát rủi ro và gỡ bỏ kịp thời nội dung sai phạm. Đặc biệt, Luật yêu cầu lưu trữ dữ liệu giao dịch tối thiểu ba năm, kể cả khi gian hàng đã ngừng hoạt động.
Đáng chú ý, Luật xác định ba nhóm chủ thể chịu điều chỉnh trực tiếp: chủ sở hữu nền tảng, người bán và người trực tiếp livestream bán hàng. Chủ nền tảng phải công khai quy chế hoạt động, xác thực danh tính người bán, có công cụ kiểm soát nội dung livestream và kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia.
"Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, nền tảng có quyền và trách nhiệm dừng phát sóng, gỡ bỏ nội dung theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền," đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số thông tin.
Đối với người bán và người livestream, Luật yêu cầu cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về hàng hóa, giấy tờ pháp lý; thực hiện đúng nội dung quảng cáo đã được xác nhận; không sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh, trang phục trái pháp luật và thuần phong mỹ tục.
Luật cũng lần đầu tiên quy định cụ thể trách nhiệm của mạng xã hội có hoạt động thương mại, yêu cầu phân biệt tài khoản kinh doanh và tài khoản cá nhân; tách bạch nội dung thương mại và nội dung thông thường; lưu trữ dữ liệu giao dịch.
Với các nền tảng có yếu tố nước ngoài, Luật yêu cầu phải có hiện diện pháp lý tại Việt Nam hoặc đại diện được ủy quyền để giải quyết tranh chấp, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thực hiện nghĩa vụ tài chính khi phát sinh vi phạm.
"Với tinh thần phụng sự người dân và doanh nghiệp, lấy hiệu quả thực thi làm thước đo, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp; kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy kết nối hệ sinh thái và lan tỏa các mô hình phát triển hiệu quả," ông Hoàng Ninh khẳng định.
Luật Thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ "cầm cương" thị trường đang tăng trưởng nóng, tạo hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch hơn cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời định hướng phát triển xanh, bền vững cho ngành thương mại điện tử Việt Nam./.
Hội chợ Mùa Xuân: Tạo sức bật thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số ngay từ đầu năm
Thủ tướng Chính phủ kỳ vọng Hội chợ Mùa Xuân sẽ khai mở luồng sinh khí mới cho nền kinh tế, thương mại, dịch vụ của đất nước, khởi tạo sự phát triển bứt phá ngay từ đầu năm 2026.
