Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và hướng tới kỷ niệm 73 năm Ngày thành lập Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (02/12/1953 - 02/12/2026), ngày 13/11, tại Hà Nội, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam phối hợp với Bảo tàng Dân gian quốc gia Hàn Quốc đồng tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề "Nghề làm giấy Hanji của Hàn Quốc và giấy Dó của Việt Nam: Bảo tồn, diễn giải và đối thoại văn hóa."
Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với sự tham dự của đại diện các cơ quan ngoại giao, văn hóa, các nhà khoa học, cán bộ bảo tàng và nghệ nhân hai nước.
Phát biểu tại hội thảo, Tiến sỹ Đinh Thị Mai, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nhấn mạnh những hoạt động hợp tác cụ thể, thiết thực là minh chứng sinh động cho việc đưa quan hệ hợp tác văn hóa song phương đi vào chiều sâu, gắn kết hoạt động nghiên cứu khoa học với bảo tồn di sản và ngoại giao nhân dân.
Tiến sỹ Đinh Thị Mai cũng nhấn mạnh vai trò, trách nhiệm của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trong thúc đẩy nghiên cứu và lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới, đề cao việc bảo vệ tri thức, tôn vinh nghệ nhân và duy trì vai trò chủ thể của cộng đồng trong bảo tồn di sản.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Lê Hải Đăng, Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, nghề làm giấy Hanji và giấy Dó chứa đựng tri thức về nguyên liệu, kỹ thuật chế tác, kinh nghiệm tổ chức lao động và những cách sử dụng giấy trong đời sống văn hóa.
Hội thảo tập trung trao đổi về điều kiện duy trì nghề, vai trò của nghệ nhân và cộng đồng, cùng khả năng ứng dụng giấy truyền thống trong nghệ thuật, giáo dục và bảo tồn tư liệu. Bảo tồn di sản nghề thủ công cần được nhìn nhận như quá trình duy trì điều kiện để di sản tiếp tục được thực hành và trao truyền. Việc sưu tầm hiện vật, ghi chép quy trình hay lưu trữ hình ảnh là cần thiết, nhưng chưa đủ nếu thiếu sự tham gia của nghệ nhân, cộng đồng và thế hệ kế tiếp.
Hội thảo diễn ra trong ba phiên trao đổi khoa học: Phiên thứ nhất "Nghề làm giấy Hanji và giấy Dó: Tri thức bản địa và giá trị đương đại," tập trung vào tri thức địa phương, kỹ thuật chế tác và sự trao truyền nghề.
Các nghiên cứu về nghề giấy Dó của người Việt ở Bắc Ninh và nghề Hanji tại Hàn Quốc cung cấp những trường hợp cụ thể để trao đổi về giá trị truyền thống, khả năng thích ứng và điều kiện duy trì nghề trong đời sống hiện nay.
Phiên thứ hai "Từ làng nghề đến bảo tàng: Diễn giải di sản và kết nối công chúng" đề cập cách giới thiệu di sản nghề giấy thông qua trưng bày, giáo dục và thực hành văn hóa đương đại. Nội dung trao đổi chú trọng sự tham gia của nghệ nhân, khả năng phục hồi hệ sinh thái nghề và tính bền vững của cộng đồng, qua đó làm rõ mối liên hệ giữa bảo tàng với không gian thực hành di sản.
Phiên thứ ba "Thúc đẩy quan hệ hợp tác Việt Nam-Hàn Quốc qua đối thoại và giao lưu văn hóa" mở rộng thảo luận về hợp tác bảo tàng và giáo dục liên văn hóa. Thông qua ba phiên trao đổi khoa học, hội thảo hướng tới những gợi ý thiết thực cho nghiên cứu, tư liệu hóa, bảo tồn và diễn giải nghề giấy; đồng thời trao đổi về cách ghi nhận đóng góp, tôn trọng tiếng nói và lợi ích của người nắm giữ di sản.
Bên cạnh các phiên trao đổi khoa học, chương trình có hoạt động trình diễn và trải nghiệm nghề làm giấy Hanji với nghệ nhân đến từ Hàn Quốc, nghề làm giấy Dó của người Việt ở Bắc Ninh, nghề làm giấy Dó của người Nùng ở Cao Bằng.
Thông qua trình diễn và thực hành di sản, công chúng có cơ hội quan sát thao tác nghề, trao đổi trực tiếp với nghệ nhân và tìm hiểu tri thức gắn với quá trình làm giấy. Hoạt động này góp phần kết nối nội dung nghiên cứu với trải nghiệm thực tế, giúp người tham dự nhận biết nét riêng của nghề làm giấy truyền thống của mỗi nước và vai trò của cộng đồng trong gìn giữ, trao truyền nghề./.
“Hương sắc Việt Nam” trên giấy Dó chinh phục công chúng vùng Viễn Đông
Triển lãm “Hương sắc Việt Nam” của họa sỹ Ngô Đức Hoàng tại Vladivostok giới thiệu gần 30 tác phẩm tranh giấy dó, góp phần quảng bá vẻ đẹp văn hóa Việt Nam và tăng cường giao lưu nhân dân Việt-Nga.
