Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030. Đây là một phần trong nỗ lực của Chính phủ nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, đặc biệt là những hộ nghèo, thông qua việc cải thiện các dịch vụ an sinh xã hội, y tế, giáo dục và đào tạo.
Chuẩn nghèo đa chiều mới
Theo Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Việt Nam đã ban hành chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021-2025 với các tiêu chí xác định hộ nghèo không chỉ dựa vào thu nhập mà còn dựa vào khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Mục tiêu của chính sách này không chỉ bảo đảm thu nhập tối thiểu mà còn hỗ trợ người nghèo cải thiện khả năng tiếp cận với các dịch vụ về việc làm, y tế, giáo dục, nhà ở, nước sinh hoạt và vệ sinh.
Chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021-2025 đã nâng cao quyền an sinh xã hội cho người nghèo thông qua việc đo lường các chiều thiếu hụt trong dịch vụ xã hội cơ bản. Các chỉ số đo lường đã được cập nhật và bổ sung để nhận diện rõ hơn bản chất của nghèo đói, bao gồm chỉ số dinh dưỡng, tình trạng đi học của trẻ em và trình độ giáo dục của người lớn, cùng với các chỉ số phản ánh tình trạng việc làm và thu nhập của người nghèo.
Kết quả cho thấy, số lượng người nghèo được hưởng chính sách đã tăng 2,3 lần tại thời điểm năm 2022, nhờ vào những nỗ lực của Nhà nước trong việc cải thiện các dịch vụ xã hội cho người nghèo. Tiêu chí thu nhập trong chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn này đã được thiết lập dựa trên mức sống tối thiểu, với thu nhập bình quân đầu người một tháng tại khu vực nông thôn là 1,5 triệu đồng và khu vực thành thị là 2 triệu đồng.
Trên cơ sở những kết quả đạt được, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng dự thảo Nghị định quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030. Dự thảo này nhằm mục đích nâng cao hiệu quả trong công tác giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội. Đối tượng áp dụng của nghị định bao gồm hộ gia đình theo quy định của Luật Cư trú và các cơ quan, đơn vị, tổ chức có liên quan.
Về tiêu chí thu nhập, dự thảo đề xuất mức chuẩn nghèo tương đương với mức sống tối thiểu năm 2028, cụ thể là 2,8 triệu đồng/người/tháng cho khu vực đô thị và 2,2 triệu đồng/người/tháng cho khu vực nông thôn. Điều này nhằm tránh phát sinh số hộ nghèo và cận nghèo lớn trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời bảo đảm khả năng ngân sách nhà nước để thực hiện chính sách đối với người nghèo.
Dự thảo Nghị định cũng điều chỉnh các tiêu chí tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản. Cụ thể, tiêu chí thông tin sẽ bỏ chỉ số phương tiện phục vụ tiếp cận thông tin và điều chỉnh chỉ số sử dụng dịch vụ viễn thông, dịch vụ số. Về nước sạch, vệ sinh và môi trường, chỉ số đo lường sẽ thay đổi để phản ánh thực tế hơn về tình trạng tiếp cận nguồn nước sinh hoạt và nhà tiêu hợp vệ sinh.
Tác Động Đến Chính Sách Giảm Nghèo
Theo tiến sĩ Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường, việc nâng chuẩn nghèo đa chiều lên mức mới là rất cần thiết. Những đề xuất này dựa trên các tính toán khoa học và thực tiễn, nhằm phản ánh đúng tình hình thu nhập và mức sống hiện nay của người dân.
“Việc điều chỉnh chuẩn nghèo không chỉ là một con số, mà còn là bước tiến quan trọng trong quản lý chính sách xã hội, thể hiện quyết tâm nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và bảo đảm phát triển bao trùm,” ông Thắng nhấn mạnh.
Khi chuẩn nghèo được nâng lên, số lượng hộ nghèo có thể tạm thời tăng, nhưng điều này là cần thiết để đánh giá đúng quy mô và chiều sâu của nghèo đói trong điều kiện kinh tế mới. Điều này sẽ giúp Nhà nước điều chỉnh chính sách hỗ trợ, đào tạo nghề và các chương trình an sinh xã hội phù hợp hơn.
Việc ban hành Nghị định quy định chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026-2030 không chỉ là một bước đi quan trọng trong công tác giảm nghèo mà còn khẳng định cam kết của Chính phủ Việt Nam đối với công tác an sinh xã hội. Những tiêu chí mới sẽ giúp nhận diện chính xác tình trạng nghèo đói, từ đó xây dựng những chính sách hiệu quả nhằm hỗ trợ những người nghèo và cận nghèo, góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững của đất nước trong những năm tới.
Chính phủ và các cơ quan liên quan sẽ cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong việc triển khai các chính sách, chương trình giảm nghèo, nhằm bảo đảm rằng mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, nâng cao chất lượng cuộc sống và vươn lên tự chủ trong cuộc sống./.