Báo cáo đánh giá bổ sung tình hình thực hiện nhiệm vụ năm 2011 và 4 tháng đầunăm 2012 của Chính phủ trình bày trước Quốc hội, đã cơ bản phản ánh được nhữngkết quả quan trọng mà Việt Nam đạt được và đề ra được những giải pháp trọng tâmđiều hành để hoàn thành các mục tiêu đề ra trong năm 2012.
Tuy nhiên, ý kiến chung của nhiều đại biểu Quốc hội trong phiên thảo luận tổ sáng24/5 đều cho rằng báo cáo chưa đánhgiá được hết tình trạng “sức khỏe” đáng ngại của nền kinh tế để “bốc” được đúng“phương thuốc” hữu hiệu trị “bệnh.”
Báo cáo “nhiều màu hồng”
Cơ bản nhất trí với báo cáo của Chính phủ, các đại biểu Quốc hội trong phiênthảo luận tổ sáng 24/5 đã đánh giá cao những nỗ lực của Chính phủ trong điềuhành vĩ mô, nhất là trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế thế giới. Nhờ vậy, nềnkinh tế Việt Nam vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng khá; lạm phát được kiểm soát,các cân đối lớn của nền kinh tế về cơ bản được bảo đảm, kinh tế vĩ mô có bướcchuyển biến tích cực nhờ những giải pháp chỉ đạo điều hành quyết liệt. Mặt bằnglãi suất đã giảm dần, tỷ giá ổn định, cán cân thanh toán được cải thiện. Xuấtkhẩu tăng cao, nhập siêu giảm mạnh. An sinh xã hội và phúc lợi xã hội được quantâm, bảo đảm và thực hiện tốt.
Tuy vậy, một số đại biểu bày tỏ lo ngại khi báo cáo đánh giá của Chính phủ vềkinh tế xã hội năm 2011 và 4 tháng đầu năm 2012 có quá nhiều “màu hồng”. C ácđại biểu cũng chỉ rõ: Đánh giá của Chính phủ vẫn chung chung và bản chất vấn đềchưa được làm rõ nên giải pháp chưa sát thực, cụ thể. Vì vậy, nhiều hạn chế củanền kinh tế xã hội đã được nêu đi nêu lại nhiều năm nhưng vẫn chưa được cảithiện.
Nhiều đại biểu đã chỉ ra, kinh tế vĩ mô chưa thật ổn định, còn tiềm ẩn nhiềurủi ro. Chất lượng tăng trưởng chưa bền vững và khả năng cạnh tranh chưa đượccải thiện, năng suất lao động xã hội thấp, cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm. Vấnđề vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn diễn biến tiêu cực, gây hại với sức khỏe ngườitiêu dùng. Đặc biệt, Nghị quyết 11 của Chính phủ về kiềm chế lạm phát, ổn địnhkinh tế vĩ mô và đảm bảo an sinh xã hội được triển khai đúng hướng nhưng vàothời điểm hiện nay đã bắt đầu bộc lộ các “tác dụng phụ” không mong muốn như: Sảnxuất đình đốn, việc làm cho người lao động bị giảm mạnh, hàng tồn kho lớn do sứcmua thấp.
Đại biểu Nguyễn Minh Quang (Đoàn Hà Nội) bổ sung: Việc quản lý thị trường bấtđộng sản thời gian qua bị buông lỏng nên cung vượt xa cầu; hệ thống tài chínhphức tạp khi vai trò của ngân hàng thương mại bị đi lệch hướng. “Tiền huy độngđược dùng để đầu tư ra ngoài ngành trong khi doanh nghiệp vừa và nhỏ không vayđược vốn để sản xuất hoặc phải vay với lãi suất cắt cổ như “uống thuốc độc nênchết nhanh hơn.”
Ở góc độ xã hội, đại biểu Đào Trọng Thi (Đoàn Hà Nội) khẳng định: Các chỉ tiêuvề xã hội như giáo dục, y tế, việc làm mới chỉ chạy theo số lượng mà xem nhẹtiêu chí chất lượng, tạo ra những hệ lụy bất lợi với xã hội. Ví dụ rõ nét nhấtchính là chỉ tiêu xóa đói giảm nghèo đang có ý nghĩa về mặt con số trong khitrên thực tế, chỉ tiêu này không có nhiều ý nghĩa khi lạm phát tăng cao trongthời gian qua. Đây chính là vấn đề quan điểm và chiến lược lựa chọn các chỉ tiêukinh tế, xã hội chỉ dựa trên số lượng mà xem nhẹ các tiêu chuẩn về chất lượng đikèm.
Giải pháp cần rõ ràng và cụ thể hơn
Theo ý kiến của nhiều đại biểu, khả năng đạt được các chỉ tiêu của năm 2012 làrất khó do khủng hoảng kinh tế thế giới vẫn tiếp diễn; gây tác động bất lợi lênnền kinh tế phát triển chưa bền vững như Việt Nam. Tuy nhiên khác với mọi năm,Chính phủ không đề nghị điều chỉnh mục tiêu của năm 2012 và Quốc hội cũng khôngđặt ra vấn đề điều chỉnh, cho dù thời gian còn lại của năm chỉ còn hơn 7 tháng.Vì vậy, để hiện thực hóa các chỉ tiêu đã đề ra về kinh tế, xã hội, Chính phủ cầnphải đề ra các giải pháp rõ ràng và cụ thể hơn.
Theo đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh), tại thời điểm hiệnnay, chúng ta có thể xem xét lại đối với các chính sách lãi suất và điều hànhlãi suất nên theo hướng tự do hóa. Ví dụ, với thời điểm hiện tại, chỉ số lạmphát như hiện nay, cần giảm sâu lãi suất huy động xuống mức 10% và Ngân hàng nhànước (Ngân hàng Nhà nước) cần đưa ra thông điệp rõ ràng rằng: Khi kéo lãi suấttrần xuống, bất cứ ngân hàng thương mại nào đủ điều kiện cũng có thể vay được ởmức 10%. Khi đó, các ngân hàn cần vốn có thể tới Ngân hàng Nhà nước để vay 10%chứ không cần vay vượt trần, từ đó sẽ xóa được cạnh tranh vốn trên thị trườngtrong việc huy động vốn và có điều kiện giảm sâu lãi suất cho vay.
Mặt khác, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước từ nay đến cuối tháng 5 phải chỉ đạo dứtđiểm những việc như: Hợp nhất, sáp nhập hay giải thể, cơ cấu các ngân hàngthương mại yếu kém; đồng thời thực hiện mạnh mẽ hơn vì nếu để càng lâu, nền kinhtế càng gánh chịu hậu quả lớn hơn nhiều.
Đại biểu Nguyễn Đình Quyền (Đoàn Hà Nội) bổ sung, hệ thống tín dụng với hàngtrăm cá thể với một nền kinh tế như hiện nay là bất bình thường. Trong khi doanhnghiệp gặp khó khăn do lãi suất cắt cổ thì các ngân hàng vẫn có lương cao, lãito nên Ngân hàng Nhà nước cần phải kiểm điểm nghiêm túc xem có vẫn đề lợi íchnhóm không, ông Quyền đặt câu hỏi. Ngân hàng Nhà nước với vai trò quản lý đángra phải có sự thanh tra, kiểm tra, giám sát tốt hơn nhưng trên thực tế, sự phảnứng của Ngân hàng Nhà nước là rất chậm chạp bởi đến tận bây giờ mới lập đề ántái cơ cấu hệ thống ngân hàng.
Cùng chung quan điểm, đại biểu Phạm Huy Hùng (Đoàn Hà Nội) đồng thời là Chủ tịchNgân hàng Công Thương Việt Nam (Vietinbank) khẳng định: Lãi suất 15% như hiệnnay là vẫn cao với doanh nghiệp nhưng mục tiêu hạ lãi suất xuống 7-8% là khóthực hiện. Vietinbank đã kéo lãi suất xuống thấp nhất có thể là 14% nhưng thựctế vẫn có ngân hàng cho vay với lãi suất lên tới 17% do việc điều hành lãi suấtcủa Ngân hàng Nhà nước vẫn “lò dò.” Vấn đề lớn nhất cần ưu tiên giải quyết làgiúp doanh nghiệp duy trì sản xuất, kích cầu tiêu dùng, tăng sức mua, giải phóngtồn kho, giải quyết việc làm nên các mục tiêu phải hài hòa lợi ích giữa kiềm chếlạm phát với mục tiêu phát triển kinh tế, giải quyết việc làm và ổn định đờisống nhân dân.
Đại biểu Nguyễn Minh Quang đề xuất, bên cạnh việc miễn giảm thuế thu nhập doanhnghiệp, cần tính tới việc miễn giảm thuế doanh thu, thuế VAT tác động trực tiếplên doanh nghiệp. Ngoài ra, Chính phủ cần hủy bỏ ngay phương án thu tiền thuêđất của doanh nghiệp một lần trong thời điểm hiện nay và cần đề ra hai phương áncho doanh nghiệp lựa chọn: Nộp một lần hoặc nộp hàng năm nhằm giảm bớt áp lựcthiếu vốn cho doanh nghiệp.
Nhiều đại biểu cho rằng, Chính phủ cần lấy ý kiến trực tiếp doanh nghiệp để cácgiải pháp của Chính phủ có hiệu quả thiết thực với doanh nghiệp. Bên cạnh đó,quản lý nhà nước ở từng địa phương phải quản lý được việc cấp phép dự án, tránhhiện tượng cung vượt cầu, dẫn tới lãng phí. Bên cạnh đó, Chính phủ cần tiếp tụchoàn thiện hệ thống pháp luật, thực hiện đồng bộ chương trình cải cách hànhchính, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy mạnh công cuộc phòng chống thamnhũng, lãng phí; cũng như đánh giá lại mô hình tăng trưởng, chất lượng tăngtrưởng, đánh giá lại sự đóng góp của các thành phân kinh tế để có “liều thuốc”hữu hiệu hơn./.
Tuy nhiên, ý kiến chung của nhiều đại biểu Quốc hội trong phiên thảo luận tổ sáng24/5 đều cho rằng báo cáo chưa đánhgiá được hết tình trạng “sức khỏe” đáng ngại của nền kinh tế để “bốc” được đúng“phương thuốc” hữu hiệu trị “bệnh.”
Báo cáo “nhiều màu hồng”
Cơ bản nhất trí với báo cáo của Chính phủ, các đại biểu Quốc hội trong phiênthảo luận tổ sáng 24/5 đã đánh giá cao những nỗ lực của Chính phủ trong điềuhành vĩ mô, nhất là trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế thế giới. Nhờ vậy, nềnkinh tế Việt Nam vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng khá; lạm phát được kiểm soát,các cân đối lớn của nền kinh tế về cơ bản được bảo đảm, kinh tế vĩ mô có bướcchuyển biến tích cực nhờ những giải pháp chỉ đạo điều hành quyết liệt. Mặt bằnglãi suất đã giảm dần, tỷ giá ổn định, cán cân thanh toán được cải thiện. Xuấtkhẩu tăng cao, nhập siêu giảm mạnh. An sinh xã hội và phúc lợi xã hội được quantâm, bảo đảm và thực hiện tốt.
Tuy vậy, một số đại biểu bày tỏ lo ngại khi báo cáo đánh giá của Chính phủ vềkinh tế xã hội năm 2011 và 4 tháng đầu năm 2012 có quá nhiều “màu hồng”. C ácđại biểu cũng chỉ rõ: Đánh giá của Chính phủ vẫn chung chung và bản chất vấn đềchưa được làm rõ nên giải pháp chưa sát thực, cụ thể. Vì vậy, nhiều hạn chế củanền kinh tế xã hội đã được nêu đi nêu lại nhiều năm nhưng vẫn chưa được cảithiện.
Nhiều đại biểu đã chỉ ra, kinh tế vĩ mô chưa thật ổn định, còn tiềm ẩn nhiềurủi ro. Chất lượng tăng trưởng chưa bền vững và khả năng cạnh tranh chưa đượccải thiện, năng suất lao động xã hội thấp, cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm. Vấnđề vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn diễn biến tiêu cực, gây hại với sức khỏe ngườitiêu dùng. Đặc biệt, Nghị quyết 11 của Chính phủ về kiềm chế lạm phát, ổn địnhkinh tế vĩ mô và đảm bảo an sinh xã hội được triển khai đúng hướng nhưng vàothời điểm hiện nay đã bắt đầu bộc lộ các “tác dụng phụ” không mong muốn như: Sảnxuất đình đốn, việc làm cho người lao động bị giảm mạnh, hàng tồn kho lớn do sứcmua thấp.
Đại biểu Nguyễn Minh Quang (Đoàn Hà Nội) bổ sung: Việc quản lý thị trường bấtđộng sản thời gian qua bị buông lỏng nên cung vượt xa cầu; hệ thống tài chínhphức tạp khi vai trò của ngân hàng thương mại bị đi lệch hướng. “Tiền huy độngđược dùng để đầu tư ra ngoài ngành trong khi doanh nghiệp vừa và nhỏ không vayđược vốn để sản xuất hoặc phải vay với lãi suất cắt cổ như “uống thuốc độc nênchết nhanh hơn.”
Ở góc độ xã hội, đại biểu Đào Trọng Thi (Đoàn Hà Nội) khẳng định: Các chỉ tiêuvề xã hội như giáo dục, y tế, việc làm mới chỉ chạy theo số lượng mà xem nhẹtiêu chí chất lượng, tạo ra những hệ lụy bất lợi với xã hội. Ví dụ rõ nét nhấtchính là chỉ tiêu xóa đói giảm nghèo đang có ý nghĩa về mặt con số trong khitrên thực tế, chỉ tiêu này không có nhiều ý nghĩa khi lạm phát tăng cao trongthời gian qua. Đây chính là vấn đề quan điểm và chiến lược lựa chọn các chỉ tiêukinh tế, xã hội chỉ dựa trên số lượng mà xem nhẹ các tiêu chuẩn về chất lượng đikèm.
Giải pháp cần rõ ràng và cụ thể hơn
Theo ý kiến của nhiều đại biểu, khả năng đạt được các chỉ tiêu của năm 2012 làrất khó do khủng hoảng kinh tế thế giới vẫn tiếp diễn; gây tác động bất lợi lênnền kinh tế phát triển chưa bền vững như Việt Nam. Tuy nhiên khác với mọi năm,Chính phủ không đề nghị điều chỉnh mục tiêu của năm 2012 và Quốc hội cũng khôngđặt ra vấn đề điều chỉnh, cho dù thời gian còn lại của năm chỉ còn hơn 7 tháng.Vì vậy, để hiện thực hóa các chỉ tiêu đã đề ra về kinh tế, xã hội, Chính phủ cầnphải đề ra các giải pháp rõ ràng và cụ thể hơn.
Theo đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh), tại thời điểm hiệnnay, chúng ta có thể xem xét lại đối với các chính sách lãi suất và điều hànhlãi suất nên theo hướng tự do hóa. Ví dụ, với thời điểm hiện tại, chỉ số lạmphát như hiện nay, cần giảm sâu lãi suất huy động xuống mức 10% và Ngân hàng nhànước (Ngân hàng Nhà nước) cần đưa ra thông điệp rõ ràng rằng: Khi kéo lãi suấttrần xuống, bất cứ ngân hàng thương mại nào đủ điều kiện cũng có thể vay được ởmức 10%. Khi đó, các ngân hàn cần vốn có thể tới Ngân hàng Nhà nước để vay 10%chứ không cần vay vượt trần, từ đó sẽ xóa được cạnh tranh vốn trên thị trườngtrong việc huy động vốn và có điều kiện giảm sâu lãi suất cho vay.
Mặt khác, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước từ nay đến cuối tháng 5 phải chỉ đạo dứtđiểm những việc như: Hợp nhất, sáp nhập hay giải thể, cơ cấu các ngân hàngthương mại yếu kém; đồng thời thực hiện mạnh mẽ hơn vì nếu để càng lâu, nền kinhtế càng gánh chịu hậu quả lớn hơn nhiều.
Đại biểu Nguyễn Đình Quyền (Đoàn Hà Nội) bổ sung, hệ thống tín dụng với hàngtrăm cá thể với một nền kinh tế như hiện nay là bất bình thường. Trong khi doanhnghiệp gặp khó khăn do lãi suất cắt cổ thì các ngân hàng vẫn có lương cao, lãito nên Ngân hàng Nhà nước cần phải kiểm điểm nghiêm túc xem có vẫn đề lợi íchnhóm không, ông Quyền đặt câu hỏi. Ngân hàng Nhà nước với vai trò quản lý đángra phải có sự thanh tra, kiểm tra, giám sát tốt hơn nhưng trên thực tế, sự phảnứng của Ngân hàng Nhà nước là rất chậm chạp bởi đến tận bây giờ mới lập đề ántái cơ cấu hệ thống ngân hàng.
Cùng chung quan điểm, đại biểu Phạm Huy Hùng (Đoàn Hà Nội) đồng thời là Chủ tịchNgân hàng Công Thương Việt Nam (Vietinbank) khẳng định: Lãi suất 15% như hiệnnay là vẫn cao với doanh nghiệp nhưng mục tiêu hạ lãi suất xuống 7-8% là khóthực hiện. Vietinbank đã kéo lãi suất xuống thấp nhất có thể là 14% nhưng thựctế vẫn có ngân hàng cho vay với lãi suất lên tới 17% do việc điều hành lãi suấtcủa Ngân hàng Nhà nước vẫn “lò dò.” Vấn đề lớn nhất cần ưu tiên giải quyết làgiúp doanh nghiệp duy trì sản xuất, kích cầu tiêu dùng, tăng sức mua, giải phóngtồn kho, giải quyết việc làm nên các mục tiêu phải hài hòa lợi ích giữa kiềm chếlạm phát với mục tiêu phát triển kinh tế, giải quyết việc làm và ổn định đờisống nhân dân.
Đại biểu Nguyễn Minh Quang đề xuất, bên cạnh việc miễn giảm thuế thu nhập doanhnghiệp, cần tính tới việc miễn giảm thuế doanh thu, thuế VAT tác động trực tiếplên doanh nghiệp. Ngoài ra, Chính phủ cần hủy bỏ ngay phương án thu tiền thuêđất của doanh nghiệp một lần trong thời điểm hiện nay và cần đề ra hai phương áncho doanh nghiệp lựa chọn: Nộp một lần hoặc nộp hàng năm nhằm giảm bớt áp lựcthiếu vốn cho doanh nghiệp.
Nhiều đại biểu cho rằng, Chính phủ cần lấy ý kiến trực tiếp doanh nghiệp để cácgiải pháp của Chính phủ có hiệu quả thiết thực với doanh nghiệp. Bên cạnh đó,quản lý nhà nước ở từng địa phương phải quản lý được việc cấp phép dự án, tránhhiện tượng cung vượt cầu, dẫn tới lãng phí. Bên cạnh đó, Chính phủ cần tiếp tụchoàn thiện hệ thống pháp luật, thực hiện đồng bộ chương trình cải cách hànhchính, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đẩy mạnh công cuộc phòng chống thamnhũng, lãng phí; cũng như đánh giá lại mô hình tăng trưởng, chất lượng tăngtrưởng, đánh giá lại sự đóng góp của các thành phân kinh tế để có “liều thuốc”hữu hiệu hơn./.
Kim Anh-Hoàng Tùng (TTXVN)
