Chúng ta không cần làm Jazz giống New York, Paris hay Tokyo. Khi chất liệu Việt Nam gặp tinh thần ứng tác của Jazz, khi nghệ sỹ quốc tế gặp nghệ sỹ Việt Nam trong lòng di sản Hà Nội - chúng ta tạo ra điều thế giới chưa từng có.
Đó là nhận định của Nghệ sỹ Nhân dân Huỳnh Tấn Minh, Giám đốc Nhà hát Ca Múa Nhạc Thăng Long (Hà Nội) trong tọa đàm “Hà Nội và nhạc Jazz” diễn ra ngày 18/9, trong khuôn khổ Liên hoan nhạc Jazz Quốc tế Hà Nội 2026 (Hanoi Jazztival 2026).
Một dòng nhạc Jazz đậm chất Hà Nội
Tại tọa đàm, các nghệ sỹ Việt Nam và quốc tế tham gia chương trình đều cho rằng, Jazz là dòng nhạc đại chúng nhưng không dễ cảm nhận ngay.
Nghệ sỹ Nhân dân Tấn Minh cũng cho rằng dòng nhạc Jazz đòi hỏi cần có thời gian để thẩm thấu. Tại Việt Nam, Jazz đang dần hình thành cộng đồng và điều đáng mừng là rất nhiều bạn trẻ đang tìm kiếm cơ hội để học hỏi, phát triển với Jazz.
Ở góc nhìn quản lý nghệ thuật, Nghệ sỹ Nhân dân Huỳnh Tấn Minh nhấn mạnh tài sản của một đô thị không chỉ là những gì nhìn thấy (kiến trúc, di tích) mà còn là những gì nghe thấy và cảm nhận. Hà Nội có nét đẹp di sản Thăng Long, phố cổ, âm nhạc truyền thống (xẩm, ca trù, hát văn...) lẫn hơi thở đương đại. Mục tiêu không phải là biến Jazz thành đặc sản khiên cưỡng, mà là tạo ra cách thưởng thức Jazz mang bản sắc Hà Nội.
Là một trong những nghệ sỹ đặt nền móng cho Jazz Việt Nam, Nghệ sỹ Ưu tú Quyền Văn Minh cho rằng, trước đây, các nghệ sỹ chủ yếu chơi nhạc Jazz tại các khách sạn 5 sao để phục vụ khách quốc tế. Hiện nay, sau nhiều năm nỗ lực của nhiều nghệ sỹ độc lập, Jazz Việt đã hình thành với dấu ấn đậm nét nhất là đưa chất liệu âm nhạc truyền thống bản địa vào ngôn ngữ Jazz hiện đại.
Năm 1994 đánh dấu cột mốc quan trọng khi giấc mơ đưa Jazz tiếp cận khán giả trẻ của Nghệ sỹ Ưu tú Quyền Văn Minh chính thức thành hiện thực. Gắn bó với Thủ đô suốt 73 năm, người nghệ sỹ lão thành khẳng định nền tảng 1.000 năm văn hiến chính là cái gốc vững chắc nhất để sáng tạo những giá trị mới.
"Trong tôi là cả một vùng ký ức chất chứa biết bao kỷ niệm. Mặc dù chưa sáng tác một bài hát riêng nào về Sông Hồng nhưng tôi luôn cảm thấy chặng đường phát triển của Jazz tại Hà Nội có sự gắn bó chặt chẽ với dòng sông này. Đó là con sông đong đầy những câu chuyện của thời gian. Từ cái gốc di sản, chúng tôi kế thừa truyền thống để tư duy, sáng tác ra những giá trị mới xứng tầm với sự chuyển mình của thành phố," Nghệ sỹ Ưu tú Quyền Văn Minh chia sẻ.
Nghệ sỹ David Carlos Valdez (Mỹ) cũng bày tỏ sự hào hứng trước sự kỳ diệu và đa dạng của Jazz Việt. Ông cho rằng, hiện nay, Jazz Việt đang phát triển theo nhiều hướng phong phú, từ Free Jazz, Fusion đến việc kết hợp với các ảnh hưởng Latin trong nhạc Pop hay Bolero.
Chia sẻ riêng về thị trường Jazz ở Hà Nội, David Carlos Valdez cho rằng điểm gặp gỡ giữa Jazz và Hà Nội nằm ở tinh thần cởi mở, đối thoại và không ngừng sáng tạo. Bởi nếu Jazz ra đời từ sự giao thoa của nhiều nền văn hóa thì Hà Nội cũng được bồi đắp qua nhiều lớp văn hóa, lịch sử và ký ức.
Đưa thương hiệu Jazz Hà Nội ra quốc tế
Hanoi Jazztival lần đầu tiên tổ chức với nhiều hoạt động đa dạng, đang mở ra những kỳ vọng có thể đưa Hà Nội trở thành điểm hẹn văn hóa thế giới, để nền âm nhạc Việt Nam hiện đại có thương hiệu riêng theo tinh thần Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa.
Với vị thế là trung tâm văn hóa của cả nước, nơi hội tụ hơn 1.000 năm văn hiến và lực lượng sáng tạo dồi dào, Hà Nội được nhận định có nhiều tiềm năng và cơ hội để trở thành điểm đến nghệ thuật quốc tế, trong đó có Jazz. Tuy nhiên, để chuyển hóa tiềm năng văn hóa thành động lực kinh tế, việc xây dựng một hệ sinh thái Jazz đồng bộ và bền vững là yêu cầu cấp thiết.
Theo Nghệ sỹ Ưu tú Quyền Văn Minh, để phát triển một hệ sinh thái Jazz, làm nền tảng cho công nghiệp văn hóa Thủ đô, Jazz không thể chỉ xuất hiện trong những đêm diễn đơn lẻ mà cần tăng cường các hoạt động tương tác với công chúng.
Hiện nay, Hà Nội đã tổ chức thường xuyên những buổi biểu diễn Jazz miễn phí vào cuối tuần tại không gian “Âm nhạc cộng đồng” tại Nhà Bát Giác do ông và ban nhạc Sông Hồng thực hiện, nhưng nếu chỉ có một sân khấu là không đủ.
“Xung quanh khu vực phố đi bộ Hồ Hoàn Kiếm có thể mở thêm 3-4 sân khấu nhỏ. Điều này không chỉ tạo sân chơi cho các câu lạc bộ học sinh, sinh viên chơi Jazz mà còn mở rộng không gian thưởng thức nghệ thuật cho công chúng,” nghệ sỹ Quyền Văn Minh gợi ý.
Theo Tiến sỹ Stan BH Tan-Tangbau, người có nhiều nghiên cứu về âm nhạc Việt Nam, Việt Nam đang tạo cơ hội rất lớn cho cộng đồng tiếp cận với Jazz bằng những sự kiện miễn phí, Hanoi Jazztival là sự kiện điển hình. Đây là điều hấp dẫn, mới mẻ, có thể tạo sức hút cho công chúng quốc tế đến với Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung, bởi ở nước ngoài, để xem một buổi biểu diễn Jazz, công chúng phải bỏ tiền. Với nỗ lực của Hà Nội và cộng đồng nghệ sỹ hiện nay, trong tương lai, Hà Nội có thể trở thành điểm đến Jazz quốc tế hấp dẫn.
Theo các chuyên gia, một trong những thách thức lớn nhất hiện nay để phát triển Jazz chính là bài toán nhân lực và đào tạo.
Nghệ sỹ David Carlos Valdez cho rằng yếu tố then chốt là phải phát triển đội ngũ nghệ sỹ trẻ, đặc biệt là các tay chơi bass, guitar và các nhà phối khí, sáng tác trẻ. Hiện nay, nhiều nhạc công giỏi của Việt Nam đang học tập, làm việc tại Mỹ, ít trở về Việt Nam. Do đó, việc tạo ra môi trường làm việc tốt và cơ hội phát triển sự nghiệp trong nước để thu hút họ trở về cống hiến là vô cùng quan trọng.
Trước sự thay đổi của thời đại, đặc biệt là sự phát triển của công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động lớn đến mọi mặt của đời sống, trong đó có nghệ thuật, đòi hỏi người nghệ sỹ cần phải có sự thay đổi.
Theo nhạc sỹ Dương Cầm, để Jazz phát triển hệ sinh thái riêng thì các nghệ sỹ phải không ngừng hoàn thiện bản thân, hội tụ nhiều yếu tố, vừa sáng tác, biểu diễn, chơi nhạc cụ và sản xuất, định hình phong cách mang bản sắc riêng.
Đồng tình với quan điểm này, Tiến sỹ Stan BH Tan-Tangbau cho rằng, sự chủ động của nghệ sỹ, kết hợp với chính sách đồng bộ của thành phố trong việc xây dựng khán giả, hạ tầng biểu diễn và đào tạo tài năng sẽ là chìa khóa vàng để Hà Nội bứt phá trở thành trung tâm Jazz của khu vực, khẳng định vị thế của ngành công nghiệp văn hóa Thủ đô./.