Chiều 28/10 tại Quảng Ninh, Diễn đàn Đổi mới sáng tạo số ASEAN - EU 2026 diễn ra với chủ đề "Từ chính sách đến thực tiễn: Kiến tạo hệ sinh thái thuận lợi cho nghiên cứu, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo số tại ASEAN." Sự kiện quy tụ đại diện các quốc gia ASEAN, Liên minh châu Âu (EU), tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp.
Diễn đàn tập trung trao đổi kinh nghiệm xây dựng chính sách, phát triển hệ sinh thái nghiên cứu và phát triển (R&D), thương mại hóa công nghệ, đồng thời tìm kiếm cơ hội hợp tác nhằm nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo số và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nền kinh tế số.
Kết nối thế mạnh ASEAN - EU, đưa nghiên cứu đến gần thị trường
Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Nguyễn Mai Dương, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ), nhấn mạnh đổi mới sáng tạo số không chỉ dừng ở việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, mà quan trọng hơn là năng lực nghiên cứu, phát triển, làm chủ và chuyển hóa công nghệ thành sản phẩm, dịch vụ và những giá trị mới cho nền kinh tế.
Theo ông Nguyễn Mai Dương, Việt Nam cũng như nhiều quốc gia ASEAN đang đối mặt với những thách thức trong quá trình chuyển định hướng chính sách thành kết quả đổi mới sáng tạo thực chất. Những vấn đề cần giải quyết gồm khả năng tiếp cận nguồn lực tài chính cho R&D, hạ tầng dữ liệu, năng lực tính toán phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), nguồn nhân lực chất lượng cao và sự kết nối giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học, các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh đó, hợp tác ASEAN - EU có ý nghĩa quan trọng khi tạo điều kiện để hai bên chia sẻ kinh nghiệm, kết nối nguồn lực và cùng tìm kiếm giải pháp thúc đẩy đổi mới sáng tạo số.
EU có kinh nghiệm trong xây dựng chính sách, triển khai các chương trình hỗ trợ nghiên cứu và phát triển, kết nối nghiên cứu với doanh nghiệp và thương mại hóa công nghệ. Trong khi đó, ASEAN sở hữu nền kinh tế năng động, thị trường đang phát triển cùng nhu cầu lớn về ứng dụng công nghệ, phát triển nhân lực và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo.
Việc kết hợp kinh nghiệm, năng lực công nghệ của EU với tiềm năng và nhu cầu phát triển của ASEAN được kỳ vọng tạo ra những cơ hội hợp tác thiết thực, mang lại lợi ích cho cả hai khu vực.
Tại Diễn đàn, bà Kristina Buende, Trưởng ban Đối tác, Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, cho biết hợp tác số giữa EU và ASEAN ngày càng sâu sắc, thể hiện tầm quan trọng của quan hệ đối tác giữa hai bên trong Chiến lược số quốc tế của EU.
Theo bà Kristina Buende, các hoạt động trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026 thể hiện sự tăng cường gắn kết giữa EU và ASEAN trong bối cảnh địa chính trị có nhiều bất định. EU mong muốn tiếp tục là đối tác ổn định, đáng tin cậy, đồng thời làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác với ASEAN, nhất là khi năm 2027 đánh dấu 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai bên.
Bà Kristina Buende nhấn mạnh EU mong muốn tăng cường hợp tác với Việt Nam và ASEAN trong chính sách, quy định về đổi mới sáng tạo số và nghiên cứu, trong đó có thông qua chương trình Horizon Europe cùng các chương trình do những quốc gia thành viên EU triển khai.
Ông Gonzalo Serrano, Phó Trưởng ban Đối tác, Phái đoàn EU tại Việt Nam, cho biết Horizon Europe hướng tới tăng cường hợp tác giữa giới học thuật, chính phủ, khu vực tư nhân và ngành công nghiệp. Chương trình có ba trụ cột lớn gồm khoa học xuất sắc; các thách thức toàn cầu và năng lực cạnh tranh công nghiệp châu Âu; châu Âu đổi mới sáng tạo.
Theo ông Gonzalo Serrano, một trọng tâm đáng chú ý là kết nối nghiên cứu với thị trường, giúp kết quả nghiên cứu được phát triển thành sản phẩm, dịch vụ và tạo ra giá trị kinh tế. Các lĩnh vực công nghệ số, AI, chất bán dẫn và trung tâm dữ liệu cũng nằm trong những hướng được quan tâm.
Đây là cơ sở để các đối tác ASEAN tăng cường tìm hiểu cơ hội tham gia các chương trình hợp tác nghiên cứu, tiếp cận nguồn lực và kết nối với mạng lưới đối tác châu Âu.
Việt Nam chủ động hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Không chỉ là địa điểm tổ chức sự kiện, Việt Nam còn đưa ra những định hướng chính sách và kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó đóng góp vào trao đổi chung giữa ASEAN và EU.
Theo ông Nguyễn Mai Dương, cuối năm 2024, Việt Nam ban hành Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết tạo ra sự thay đổi trong nhận thức và cách tiếp cận đối với các lĩnh vực này, đồng thời xác định đổi mới sáng tạo là một trong ba trụ cột quan trọng.
Để cụ thể hóa định hướng đó, Việt Nam đã xây dựng và hoàn thiện các cơ chế, chính sách liên quan, trong đó có Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, Luật Công nghệ cao năm 2025, Luật Chuyển đổi số năm 2025 và Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025. Việt Nam cũng sửa đổi Luật Chuyển giao công nghệ và Luật Sở hữu trí tuệ nhằm tạo thuận lợi cho chuyển giao, thương mại hóa công nghệ và khai thác tài sản trí tuệ.
Một điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Việt Nam là xác định doanh nghiệp làm trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo, trong khi viện nghiên cứu và trường đại học đóng vai trò cung cấp tri thức, công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhà nước tập trung kiến tạo môi trường thuận lợi, thúc đẩy kết nối và huy động nguồn lực để đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
Về chuyển đổi số, Việt Nam xác định đây là nền tảng hạ tầng và điều kiện thúc đẩy phát triển dữ liệu, qua đó hỗ trợ hoạt động đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp và toàn xã hội. Việc xây dựng khuôn khổ pháp lý cho chuyển đổi số và AI cũng nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận các cơ chế, chính sách thuận lợi hơn.
Từ góc nhìn châu Âu, Đại sứ Áo tại Việt Nam ông Philipp Agathonos cho rằng xây dựng hệ thống đổi mới sáng tạo hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào tài chính mà còn đòi hỏi chiến lược rõ ràng, cơ cấu tổ chức phù hợp, quy trình đổi mới sáng tạo mở và sự kết nối giữa khoa học, công nghệ, doanh nghiệp với cơ quan hoạch định chính sách.
Ông nhấn mạnh vai trò của các tổ chức nghiên cứu và công nghệ (RTO) trong việc kết nối nghiên cứu học thuật với ứng dụng công nghiệp, chuyển hóa kết quả khoa học thành sản phẩm, dịch vụ có khả năng thương mại hóa. Kinh nghiệm từ Áo cũng cho thấy cần phát triển công nghệ dựa trên nhu cầu thị trường, đồng thời tăng cường năng lực tự chủ và đa dạng hóa đối tác để hạn chế sự phụ thuộc vào một nhà cung cấp.
Đối với Việt Nam và ASEAN, những trao đổi này góp phần bổ sung góc nhìn về cách tổ chức hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, kết nối nguồn lực nghiên cứu với nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường.
Trong bối cảnh ASEAN chuẩn bị ký kết Hiệp định khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA), hợp tác với EU còn mở ra triển vọng tăng cường kết nối về luồng dữ liệu xuyên biên giới, thương mại không giấy tờ, thanh toán điện tử, an ninh mạng, bảo vệ người tiêu dùng trực tuyến và quản trị AI.
Diễn đàn Đổi mới sáng tạo số ASEAN - EU 2026 vì vậy không chỉ là không gian trao đổi chính sách, mà còn hướng tới những cơ hội hợp tác cụ thể về nghiên cứu, công nghệ, tài chính và phát triển doanh nghiệp. Với việc chủ động hoàn thiện thể chế, thúc đẩy doanh nghiệp trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và tăng cường kết nối quốc tế, Việt Nam có cơ sở để đóng góp tích cực hơn vào quá trình hợp tác số ASEAN - EU, hướng tới nâng cao năng lực công nghệ và sức cạnh tranh của cả hai khu vực./.
Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026 sẽ diễn ra cuối tháng 10 tại Quảng Ninh
Sự kiện quy tụ 500 đại biểu quốc tế, tập trung vào AI, công nghệ số, 5G, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế, diễn ra từ ngày 28-30/10 tại Quảng Ninh.
