Nhiều năm qua, cứ mỗi dịp hè về hình ảnh những người phụ nữ ngồi nướng cá trích bán dọc tuyến đường ven biển các xã Cửa Việt, Bến Hải, Cửa Tùng đã trở thành nét quen thuộc đối với người dân và du khách đến với tỉnh Quảng Trị.
Trong cái nắng gay gắt gió Lào thổi, những bếp than đỏ lửa nghi ngút khói, mùi cá trích nướng thơm lừng lan tỏa theo gió biển đã tạo nên một bức tranh lao động bình dị nhưng đầy sức sống.
Nghề nướng cá trích không chỉ mang lại nguồn thu nhập cho nhiều người dân ven biển mà còn góp phần quảng bá nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của địa phương.
Mỗi ngày, từ sáng sớm, những mẻ cá tươi được ngư dân đưa vào bờ, sau đó chuyển đến các điểm nướng để sơ chế, chế biến phục vụ khách hàng. Vào mùa du lịch, lượng tiêu thụ tăng mạnh, giúp nhiều gia đình có thêm nguồn thu đáng kể.
Vừa thoăn thoắt lật tay nướng cá, bà Trương Thị Lài (55 tuổi), trú tại thôn Cang Gián, xã Bến Hải cho biết, đã có hơn 30 năm làm nghề bán cá nướng, tranh thủ những ngày nắng đẹp, rạng sáng thì ra khơi đánh bắt cá.
Mùa cá trích bắt đầu từ tháng 2 đến hết tháng 8 âm lịch. Sau khi đánh cá về, số cá trích tươi ngon, nguyên vẹn, to béo nhất sẽ được bà lựa để nướng bán cho các du khách muốn thưởng thức. Số cá bị dập nát sẽ được bán cho những người đi câu làm mồi câu.
Cá trích là loại cá rất giàu dinh dưỡng cùng hương vị thơm ngon nên hầu như mỗi ngày bà Lài bán khoảng 40-50kg cá nướng. Nhiều hôm, lượng khách du lịch đông, bà phải huy động thêm người thân trong gia đình đến phụ giúp từ khâu làm cá, nhóm lửa đến nướng và đóng gói cho khách mang đi. Dù công việc khá vất vả, phải thường xuyên ngồi bên bếp than nóng và chịu khói cay mắt, nhưng nhờ nghề này mà gia đình bà có nguồn thu nhập nuôi con ăn học.
Điều khiến bà Lài vui nhất có lẽ là nhiều du khách sau khi thưởng thức đều quay lại mua thêm hoặc giới thiệu cho người thân, bạn bè khi đến vùng biển này...
Cũng giống bà Lài, bà Trương Thị Đào (58 tuổi), thôn Cang Gián, xã Bến Hải cho hay, gia đình bà đã có hàng chục năm gắn bó với nghề nướng cá trích ở ven đường. Mỗi ngày vào mùa hè, bà bắt đầu nhóm bếp từ sáng sớm để kịp phục vụ khách du lịch đi qua tuyến đường ven biển.
Theo bà Đào, nghề nướng cá tuy không đòi hỏi kỹ thuật quá cầu kỳ nhưng người làm phải có kinh nghiệm để điều chỉnh lửa phù hợp, giúp cá chín đều, giữ được vị ngọt tự nhiên và hương thơm đặc trưng.
“Cá trích vừa đánh bắt lên phải còn tươi thì khi nướng mới ngon. Người nướng cũng phải luôn tay lật cá, nếu để lửa quá lớn cá dễ cháy, còn lửa nhỏ quá thì cá không đạt độ vàng giòn,” bà Đào chia sẻ.
Những năm gần đây, lượng khách du lịch đến các bãi biển Gio Hải, Trung Giang, Cửa Tùng, Cửa Việt ngày càng đông đã giúp việc buôn bán thuận lợi hơn.
Vào những ngày cuối tuần hoặc dịp lễ, gia đình bà có thể tiêu thụ hàng chục kg cá nướng. Dù phải ngồi bên bếp than nóng bức nhiều giờ liền, nhưng thu nhập từ nghề đã giúp gia đình bà trang trải thêm cho cuộc sống và nuôi dạy con cái trưởng thành.
“Khách ăn thấy ngon rồi quay lại mua thêm hoặc giới thiệu cho người khác. Đó là niềm vui và động lực để chúng tôi tiếp tục làm nghề. Mong rằng thời gian tới du lịch địa phương phát triển hơn nữa để những người làm nghề như chúng tôi có thêm điều kiện ổn định cuộc sống,” bà Đào bộc bạch.
Đối với cá trích tươi được bà con ngư dân bán tại chỗ với giá từ 25.000-30.000 đồng/kg, cá nướng có giá 60.000 đồng/kg nếu khách ăn tại chỗ và 50.000 đồng/kg nếu khách mua mang về. Dọc theo tuyến đường ven biển, nhiều điểm bán cá có sẵn bàn ghế cho du khách ghé lại thưởng thức tại chỗ. Những con cá trích tươi sau khi được làm sạch sẽ được nướng trực tiếp trên bếp than hồng. Khi chín, lớp da cá vàng ruộm, tỏa mùi thơm đặc trưng, thịt cá mềm ngọt, béo nhưng không ngấy. Đằng sau những con cá vàng ruộm là sự nhọc nhằn của những người phụ nữ ngày ngày gắn bó với bếp than nóng bỏng.
Nhiều du khách khi thưởng thức cá trích nướng cùng chén muối tiêu chanh hoặc nước mắm ớt ngay tại chỗ mang đến cảm giác hấp dẫn, thích thú, ngon miệng và khó quên. Không chỉ là món ăn dân dã, cá trích nướng còn trở thành một nét đặc trưng của vùng biển phía Nam Quảng Trị.
Việc dừng chân bên những quán cá nướng ven đường, vừa thưởng thức hương vị biển cả vừa ngắm cảnh biển xanh, cát trắng đã trở thành trải nghiệm không thể bỏ qua đối với mỗi người khi đến với biển Quảng Trị.
Nghề nướng cá trích vì thế không chỉ giúp nhiều hộ dân ven biển có thêm thu nhập, nâng cao đời sống mà còn góp phần quảng bá hình ảnh du lịch, văn hóa ẩm thực địa phương đến với du khách gần xa.
Anh Bùi Huy Quyền, du khách từ thành phố Hạ Long cùng với gia đình sau khi thưởng thức món cá trích, cho biết mặc dù cũng là người dân vùng biển nhưng khi thưởng thức cá trích nướng tại biển Quảng Trị rất thơm ngon. Đây là món ăn đậm đà hương vị biển quê hương. Anh cùng gia đình vào đây du lịch, đi ngang qua điểm bán cá nướng này thấy mùi thơm quá phải dừng chân ghé vào. Hương vị cá trích nướng rất ngon, ngọt ăn cùng nước chấm và thưởng thức tại nơi ngay khi cá vừa chín, một trải nghiệm rất thú vị.
Ngoài cá trích, nhiều loại cá khác được thuyền gần bờ đánh bắt cũng được bà con ngư dân ven biển nướng bán cho du khách thưởng thức. Đây là ngón nghề đơn giản để những ngư dân kiếm thêm thu nhập ngoài việc đánh bắt hải sản.
Ông Nguyễn Văn Hồng, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Bến Hải, cho biết nghề nướng cá trích ven biển đã tồn tại nhiều năm nay và trở thành một trong những sinh kế quan trọng của người dân địa phương mỗi mùa hè. Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của du lịch biển, nghề nướng cá trích không chỉ giúp ngư dân nâng cao thu nhập mà còn góp phần quảng bá hình ảnh vùng biển Bến Hải đến với du khách trong và ngoài tỉnh. Vào mùa cao điểm, nhiều hộ dân tham gia chế biến, kinh doanh cá nướng, tạo việc làm và nguồn thu cho nhiều lao động địa phương.
Cá trích nướng là món ăn dân dã nhưng mang đậm hương vị đặc trưng của vùng biển quê hương. Nhiều du khách khi đến tham quan, nghỉ dưỡng tại các bãi biển trên địa bàn đều lựa chọn thưởng thức và mua về làm quà. Đây là một trong những sản phẩm ẩm thực góp phần tạo dấu ấn riêng cho du lịch địa phương.
Giữa tiếng sóng biển rì rào và làn khói mỏng bay lên từ những bếp than đỏ lửa, nghề nướng cá trích vẫn được người dân vùng biển Quảng Trị gìn giữ như một phần ký ức mộc mạc hiền hòa của làng biển. Những con cá vàng ruộm không chỉ mang đến sinh kế cho bao gia đình ngư dân mà còn gói ghém vị mặn mòi của biển cả, trở thành dấu ấn khó quên trong lòng mỗi du khách khi đặt chân đến vùng đất này./.