Trải qua nhiều thế kỷ hình thành và phát triển, Di sản Văn hóa thế giới Hội An có 1.439 di tích được xếp hạng, trong đó vùng lõi của di sản có 1.175 di tích kiến trúc, lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, là nơi luôn có nhiều du khách tham quan, gây nhiều áp lực lên di sản.
Do đó bảo vệ giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, phát huy bền vững giá trị di sản trong phát triển kinh tế-xã hội luôn luôn là mối quan tâm hàng đầu của thành phố Đà Nẵng.
Giữ gìn giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản
Di sản Văn hóa thế giới Hội An, hay “Bảo tàng sống” Hội An là một bộ phận không thể tách rời trong không gian bảo tàng về lịch sử, văn hóa, kiến trúc của thành phố di sản. Di sản này đang phải đối mặt với sức ép ngày càng lớn vì lượng khách tham quan không ngừng tăng lên.
Chủ nhân một ngôi nhà được xếp hạng di sản trên đường Trần Phú, phường Hội An Lê Bích Đào chia sẻ, mỗi điểm đến ở khu vực phố cổ đều ẩn chứa những giá trị riêng về văn hóa, lịch sử, kiến trúc và sắc thái nhân tình thuần hậu của cộng đồng.
Du khách trong nước và quốc tế mỗi khi đến Hội An đều có nhu cầu tham quan phố cổ. Áp lực lên vùng lõi của đô thị cổ Hội An ngày càng tăng là điều không thể tránh khỏi, khiến cộng đồng luôn trăn trở.
Để Di sản Văn hóa thế giới Hội An mãi là "Bảo tàng sống, bảo tàng về lịch sử kiến trúc, dân cư đô thị," ngành Du lịch và thành phố Đà Nẵng cần có định hướng rõ ràng, có giải pháp cụ thể và khả thi nhằm mở rộng không gian phát triển ra các vùng lân cận, gắn kết giữa các làng nghề truyền thống nhằm bảo vệ toàn vẹn những giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, bà Bích Đào mong muốn.
Tổng Giám đốc Silk Sense Hoi An River Resort Trần Thái Do nhận định, Hội An đã trở thành một trong những điển hình thành công ở Việt Nam trong việc đảm bảo sự tồn tại lâu dài của các di sản văn hóa, thiên nhiên và nâng cao chất lượng của cuộc sống người dân bằng các hoạt động phát triển kinh tế-xã hội gắn với mục tiêu bảo tồn di sản, là tài nguyên đặc biệt của hoạt động du lịch.
“Phát triển các điểm đến, khai thác bền vững các giá trị văn hóa, lịch sử, khai thác có trách nhiệm tài nguyên du lịch sinh thái, du lịch biển đảo, phát triển mạnh du lịch cộng đồng trên cơ sở kết nối, tạo ra nhiều điểm đến mới hấp dẫn cho du khách, là những giải pháp khả thi trong nỗ lực giảm thiểu tác động lên vùng lõi của đô thị cổ, Di sản Văn hóa thế giới Hội An,” Tổng Giám đốc Silk Sense Hoi An River Resort Trần Thái Do đề xuất.
Trải qua nhiều thế kỷ hình thành và phát triển, đô thị cổ Hội An là nơi sở hữu di tích lịch sử, văn hóa, kiến trúc, nghệ thuật hết sức phong phú và đa dạng, được các cấp chính quyền, các tổ chức khoa học trong nước, các tổ chức quốc tế và cộng đồng chung tay giữ gìn.
Trong số 1.439 di tích được xếp hạng, khu vực được xác định là vùng lõi của di sản chỉ có hơn 30 ha nhưng có đến 1.175 di tích kiến trúc, lịch sử, văn hóa, nghệ thuật. Những di tích này đã góp phần làm nên “Di sản sống” của phố cổ Hội An, là điểm đến thường xuyên của du khách.
Phó Chủ tịch Hiệp hội du lịch Đà Nẵng Phan Xuân Thanh chia sẻ, Đề án bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Văn hóa thế giới đô thị cổ Hội An đến năm 2030, định hướng đến năm 2035 đã đặt ra mục tiêu trọng tâm là bảo vệ tính toàn vẹn, tính chân xác, giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, trên cơ sở đó đảm bảo tính thống nhất và hài hòa giữa công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản với phát triển kinh tế-xã hội, góp phần tạo sự cân bằng giữa bảo tồn và phát triển tại khu vực vùng lõi, vùng đệm và khu vực xung quanh.
Ngành Du lịch Đà Nẵng đã, đang và sẽ tiếp tục đầu tư phát triển thêm các điểm đến hấp dẫn, đa dạng tour tuyến tham quan, mở rộng không gian du lịch ra vùng ngoại ô, mở rộng khả năng liên kết với các điểm đến, nâng cao chất lượng các sản phẩm dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm du lịch, đáp ứng nhu cầu của du khách. Đây là những giải pháp cụ thể, được kỳ vọng góp phần giảm thiểu tác động lên vùng lõi di sản Hội An.
Giảm áp lực lên “Bảo tàng sống”
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Đà Nẵng, trong năm 2026 thành phố ước đón trên 19 triệu lượt khách trong nước và quốc tế, trong đó có hơn 5 triệu lượt khách đến Hội An. Do đó việc kết nối, mở rộng không gian trải nghiệm, giảm áp lực lên “Bảo tàng sống” là nhu cầu bức thiết.
Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Hội An Nguyễn Tấn Cường cho biết, để giữ gìn giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, phát huy bền vững và hiệu quả giá trị đô thị cổ, địa phương đang nỗ lực xây dựng một cách tiếp cận tổng thể nhằm đảm bảo thống nhất trong nhận thức và hành động về phát triển du lịch bền vững.
Mọi chiến lược phát triển du lịch phố cổ đều đặt trọng tâm vào việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, hệ sinh thái và di sản văn hóa địa phương, song song với các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội. Đây là những giải pháp để duy trì sự cân bằng giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường, bảo vệ và phát huy bền vững các giá trị truyền thống, các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản.
Tham quan phố cổ Hội An, nữ du khách Nhật Bản Akiko cho rằng chị đã thật sự ấn tượng vì đã có nhiều trải nghiệm tuyệt vời ở đây. Hội An thật sự là Bảo tàng sống động, con người hiền hòa, giúp du khách nhiều nơi trên thế giới có thêm cơ hội tìm hiểu di sản văn hóa của dân tộc Việt Nam.
Tuy nhiên, không gian đô thị cổ Hội An, nhất là vùng lõi di sản còn khiêm nhường nhưng phải đón lượng lớn khách tham quan hằng ngày, điều này sẽ có nhiều tác động lên phố cổ.
Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa Hội An Phạm Phú Ngọc cho biết, di sản này hiện có 1.432 di tích, trong đó có 28 di tích cấp quốc gia, 46 di tích cấp tỉnh và 1.358 di tích nằm trong danh mục bảo vệ. Để giảm áp lực lên “Bảo tàng sống,” nỗ lực mở rộng không gian du lịch Hội An trên cơ sở lấy khu di sản đô thị cổ làm hạt nhân, sau đó kéo giãn và liên kết ra các vùng lân cận, kết hợp với du lịch sinh thái, du lịch biển đảo là lựa chọn phù hợp.
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi nhấn mạnh, Đà Nẵng có tiềm năng về du lịch văn hóa, du lịch sinh thái, du lịch biển đảo, du lịch cộng đồng. Để giữ gìn giá trị nổi bật toàn cầu của di sản Hội An, để Hội An mãi là “Bảo tàng sống” về lịch sử, kiến trúc, được giữ gìn một cách nguyên vẹn cho thế hệ mai sau, thành phố luôn chú trọng việc phát triển các sản phẩm du lịch mới mẻ, hấp dẫn, kết nối giữa các loại hình dịch vụ, từ dịch vụ vận chuyển, đến dịch vụ lưu trú, ẩm thực, mua sắm và kết nối giữa các điểm đến nhằm mở rộng không gian trải nghiệm, đa dạng hóa sản phẩm du lịch. Đây là giải pháp khả thi, góp phần giảm áp lực lên “Bảo tàng sống” Hội An.
Trong chiến lược phát triển du lịch biển Việt Nam đến năm 2030, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã xác định, hệ thống sản phẩm du lịch biển đảo, bao gồm nghỉ dưỡng ven biển, tham quan thắng cảnh biển, du lịch tàu biển, vui chơi giải trí bờ biển, du lịch thể thao và sinh thái biển là những sản phẩm chủ lực.
Trên cơ sở này, Đà Nẵng tiếp tục kết nối, mở rộng không gian trải nghiệm, phát triển sản phẩm du lịch, giảm áp lực lên “Bảo tàng sống” nhằm bảo vệ giá trị nổi bật toàn cầu của di sản Hội An./.
Lễ hội Hội An-Nhật Bản: Khi giá trị truyền thống hòa quyện nét đương đại
Lễ hội Hội An-Nhật Bản lần thứ 22 bùng nổ sức sống hiện đại qua các không gian sáng tạo mới, kết nối thế hệ trẻ hai nước bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại và thông điệp vị nhân sinh sâu sắc
