Tờ “The Jakarta Post” số ra mới đây đăng bài “Cải thiện an ninh năng lượng”của nhà nghiên cứu Karen Agustiawan, thuộc Trung tâm khoa học và các vấn đề quốctế, Đại học Harvard (Mỹ), trong đó nhấn mạnh có nhiều lý do để Indonesia cần cảithiện chính sách an ninh năng lượng của mình.
Bề ngoài, Indonesia không phải lo lắng với vấn đề an ninh năng lượng vì quốc gianày may mắn sở hữu nguồn khí tự nhiên và than đá dồi dào, đủ để trở thành nướcxuất khẩu năng lượng ròng.
Tuy nhiên, an ninh năng lượng của Indonesia vẫn có thể bị tổn thương nếunguồn cung năng lượng toàn cầu gián đoạn hay giá năng lượng trên thế giới biếnđộng đột ngột do sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt giữa các quốc gia để sở hữuvà tiếp cận các nguồn năng lượng chiến lược.
Trước hết, Indonesia hiện đang phụ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu, yếu tố ảnh hưởngrất quan trọng đến an ninh năng lượng. Với mức tiêu thụ khoảng 1,36 triệu thùngdầu/ngày (bpd), cao hơn hẳn mức sản lượng khai thác hiện nay khoảng 826 nghìnbpd, trong đó đã dành tới 30-40% cho xuất khẩu, Indonesia đang phải vật lộn đểđáp ứng nhu cầu năng lượng trong nước. Ngoài ra, năng lực lọc dầu của Indonesiamới chỉ đáp ứng được 70% nhu cầu trong nước.
Năm 2011, Indonesia đã nhập khẩu hơn 400 nghìn thùng dầu thành phẩm mỗi ngày.Mặc dù là nhà xuất khẩu khí đốt tự nhiên và than đá hàng đầu thế giới, nhưng sựphụ thuộc vào dầu nhập khẩu khiến Indonesia phải đối mặt với rủi ro về giá cả vànguồn cung, trong bối cảnh các cú sốc địa chính trị đang chực chờ bùng nổ tạiTrung Ðông.
Ngoài ra, Indonesia có thể bị tổn thương do nguồn năng lượng tiêu thụ chủ yếulà hydrocarbon, chiếm tới 71% năng lượng tiêu thụ, trong đó riêng dầu mỏ chiếmhơn 40%. Bởi vậy đa dạng hóa các nguồn năng lượng là rất cần thiết nhằm hỗ trợan ninh năng lượng.
Để giải quyết hiệu quả vấn đề an ninh năng lượng, tác giả cho rằng trước hếtIndonesia phải xem xét lại chính sách năng lượng hiện tại. Thứ nhất là chínhsách trợ giá năng lượng, được áp dụng từ những năm 1960 đến nay.
Chính sách này đã khiến giá năng lượng, vốn được xác định dựa trên quan hệcung-cầu, xa rời thực tế, khiến người tiêu dùng không ý thức được chi phí thựcnăng lượng mà họ sử dụng, dẫn đến tiêu thụ quá nhiều và lãng phí.
Hơn nữa, mức trợ cấp nhiên liệu 20% như hiện nay là đáng kinh ngạc và cực kỳbất hợp lý, làm hao mòn ngân sách nhà nước. Khoản ngân sách này sẽ hiệu qủa hơnnếu được dành đầu tư cho phát triển để cải thiện đời sông nhân dân. Chương trìnhMục tiêu phát triển Thiên niên kỷ (MDGs) năm 2015 của Indonesia không đạt đượctiến độ mong muốn một phần là thiếu nguồn lực tài chính. Tỷ lệ dân số tiếp cậnnước sạch, vệ sinh môi trường đã tăng không đáng kể và vẫn còn thấp hơn nhiều sovới mục tiêu.
Bên cạnh đó, xuất phát từ khiếm khuyết chính sách, ngành năng lượng Indonesia đãthiếu được đầu tư đúng mức, khiến cơ sở hạ tầng năng lượng lạc hậu cùng với thờigian. Thực trạng này đã kìm hãm Indonesia ở đáy của chuỗi giá trị, không thể đápứng được nguồn cung năng lượng ổn định trong nước.
Tác giả cũng cho cho rằng sự phân quyền cho chính quyền địa phương được tiếnhành từ năm 2001 đã dẫn đến tình trạng thiếu phối hợp giữa trung ương và địaphương trong quá trình triển khai thực hiện chính sách năng lượng. Mặc dù chínhquyền địa phương có quyền đầu tư vào năng lượng tái tạo nhưng vì thiếu các địnhhướng chính sách rõ ràng từ chính quyền trung ương mà kế hoạch phát triển nănglượng quốc gia bị chệch hướng.
Sau khi chỉ ra các khiếm khuyết trong chính sách năng lượng, tác giả đưa ra mộtsố giải pháp khắc phục và cải thiện an ninh năng lượng cho Indonesia
Thứ nhất, Indonesia cần sử dụng nhiều hơn khí tự nhiên. Thực tế là sản lượng khíđốt tự nhiên của nước này đã tăng hơn 1/3 kể từ năm 2005, và đây là cơ sở để đẩymạnh khai thác sử dụng các loại khí tự nhiên khác như khí than (CBM), khí hóalỏng (LPG).
Thứ hai, Indonesia có tiềm năng lớn về nguồn năng lượng tái tạo. Chẳng hạn,Indonesia có thể tối đa hóa sử dụng các nguồn tài nguyên địa nhiệt nhờ vị tríđịa lý nằm trong vành đai lửa Thái Bình Dương.
Theo ước tính của Cơ quan Địa chất Quốc gia Indonesia, hiện địa nhiệt mới chỉđóng góp khoảng 1.200 MW so với tiềm năng 27.000 MW. Ngoài địa nhiệt, Indonesiacó thể sử dụng các nguồn năng lượng thay thế khác thông qua sản xuất ethanol hayđiện gió.
Bên cạnh sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo, Chính phủ Indonesia cần hỗ trợcác doanh nghiệp phát triển, ứng dụng các công nghệ mới, tiên tiến để tăng cườngan ninh năng lượng.
Tác giả kết luận Indonesia có thể cải thiện và đảm bảo an ninh năng lượng nếuchính phủ nước này có đủ quyết tâm./.
Bề ngoài, Indonesia không phải lo lắng với vấn đề an ninh năng lượng vì quốc gianày may mắn sở hữu nguồn khí tự nhiên và than đá dồi dào, đủ để trở thành nướcxuất khẩu năng lượng ròng.
Tuy nhiên, an ninh năng lượng của Indonesia vẫn có thể bị tổn thương nếunguồn cung năng lượng toàn cầu gián đoạn hay giá năng lượng trên thế giới biếnđộng đột ngột do sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt giữa các quốc gia để sở hữuvà tiếp cận các nguồn năng lượng chiến lược.
Trước hết, Indonesia hiện đang phụ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu, yếu tố ảnh hưởngrất quan trọng đến an ninh năng lượng. Với mức tiêu thụ khoảng 1,36 triệu thùngdầu/ngày (bpd), cao hơn hẳn mức sản lượng khai thác hiện nay khoảng 826 nghìnbpd, trong đó đã dành tới 30-40% cho xuất khẩu, Indonesia đang phải vật lộn đểđáp ứng nhu cầu năng lượng trong nước. Ngoài ra, năng lực lọc dầu của Indonesiamới chỉ đáp ứng được 70% nhu cầu trong nước.
Năm 2011, Indonesia đã nhập khẩu hơn 400 nghìn thùng dầu thành phẩm mỗi ngày.Mặc dù là nhà xuất khẩu khí đốt tự nhiên và than đá hàng đầu thế giới, nhưng sựphụ thuộc vào dầu nhập khẩu khiến Indonesia phải đối mặt với rủi ro về giá cả vànguồn cung, trong bối cảnh các cú sốc địa chính trị đang chực chờ bùng nổ tạiTrung Ðông.
Ngoài ra, Indonesia có thể bị tổn thương do nguồn năng lượng tiêu thụ chủ yếulà hydrocarbon, chiếm tới 71% năng lượng tiêu thụ, trong đó riêng dầu mỏ chiếmhơn 40%. Bởi vậy đa dạng hóa các nguồn năng lượng là rất cần thiết nhằm hỗ trợan ninh năng lượng.
Để giải quyết hiệu quả vấn đề an ninh năng lượng, tác giả cho rằng trước hếtIndonesia phải xem xét lại chính sách năng lượng hiện tại. Thứ nhất là chínhsách trợ giá năng lượng, được áp dụng từ những năm 1960 đến nay.
Chính sách này đã khiến giá năng lượng, vốn được xác định dựa trên quan hệcung-cầu, xa rời thực tế, khiến người tiêu dùng không ý thức được chi phí thựcnăng lượng mà họ sử dụng, dẫn đến tiêu thụ quá nhiều và lãng phí.
Hơn nữa, mức trợ cấp nhiên liệu 20% như hiện nay là đáng kinh ngạc và cực kỳbất hợp lý, làm hao mòn ngân sách nhà nước. Khoản ngân sách này sẽ hiệu qủa hơnnếu được dành đầu tư cho phát triển để cải thiện đời sông nhân dân. Chương trìnhMục tiêu phát triển Thiên niên kỷ (MDGs) năm 2015 của Indonesia không đạt đượctiến độ mong muốn một phần là thiếu nguồn lực tài chính. Tỷ lệ dân số tiếp cậnnước sạch, vệ sinh môi trường đã tăng không đáng kể và vẫn còn thấp hơn nhiều sovới mục tiêu.
Bên cạnh đó, xuất phát từ khiếm khuyết chính sách, ngành năng lượng Indonesia đãthiếu được đầu tư đúng mức, khiến cơ sở hạ tầng năng lượng lạc hậu cùng với thờigian. Thực trạng này đã kìm hãm Indonesia ở đáy của chuỗi giá trị, không thể đápứng được nguồn cung năng lượng ổn định trong nước.
Tác giả cũng cho cho rằng sự phân quyền cho chính quyền địa phương được tiếnhành từ năm 2001 đã dẫn đến tình trạng thiếu phối hợp giữa trung ương và địaphương trong quá trình triển khai thực hiện chính sách năng lượng. Mặc dù chínhquyền địa phương có quyền đầu tư vào năng lượng tái tạo nhưng vì thiếu các địnhhướng chính sách rõ ràng từ chính quyền trung ương mà kế hoạch phát triển nănglượng quốc gia bị chệch hướng.
Sau khi chỉ ra các khiếm khuyết trong chính sách năng lượng, tác giả đưa ra mộtsố giải pháp khắc phục và cải thiện an ninh năng lượng cho Indonesia
Thứ nhất, Indonesia cần sử dụng nhiều hơn khí tự nhiên. Thực tế là sản lượng khíđốt tự nhiên của nước này đã tăng hơn 1/3 kể từ năm 2005, và đây là cơ sở để đẩymạnh khai thác sử dụng các loại khí tự nhiên khác như khí than (CBM), khí hóalỏng (LPG).
Thứ hai, Indonesia có tiềm năng lớn về nguồn năng lượng tái tạo. Chẳng hạn,Indonesia có thể tối đa hóa sử dụng các nguồn tài nguyên địa nhiệt nhờ vị tríđịa lý nằm trong vành đai lửa Thái Bình Dương.
Theo ước tính của Cơ quan Địa chất Quốc gia Indonesia, hiện địa nhiệt mới chỉđóng góp khoảng 1.200 MW so với tiềm năng 27.000 MW. Ngoài địa nhiệt, Indonesiacó thể sử dụng các nguồn năng lượng thay thế khác thông qua sản xuất ethanol hayđiện gió.
Bên cạnh sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo, Chính phủ Indonesia cần hỗ trợcác doanh nghiệp phát triển, ứng dụng các công nghệ mới, tiên tiến để tăng cườngan ninh năng lượng.
Tác giả kết luận Indonesia có thể cải thiện và đảm bảo an ninh năng lượng nếuchính phủ nước này có đủ quyết tâm./.
Ngọc Hiệp (Vietnam+)
