Logistics không chỉ là dịch vụ vận chuyển và lưu kho mà còn là năng lực tổ chức, yếu tố trực tiếp quyết định thời gian giao hàng, chi phí sản xuất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Đặc biệt, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc thì yêu cầu đặt ra đối với các địa phương khu vực phía Nam là hình thành mạng lưới dịch vụ liên thông, hiệu quả và bền vững.
Đây là nội dung được nhấn mạnh tại Hội nghị ngành Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII-năm 2026 do Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng các đơn vị tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 22/10.
Theo ông Vũ Ngọc Long, Giám đốc Sở Công Thương thành phố Đồng Nai, địa phương có lợi thế về quy mô sản xuất công nghiệp, hoạt động xuất nhập khẩu và vị trí kết nối giữa Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long, nhưng điểm nghẽn cần tháo gỡ là kết nối giữa khu sản xuất với sân bay, cảng biển và cảng cạn chưa thật đồng bộ.
Do đó, hiện vận tải hàng hóa trên địa bàn thành phố vẫn phụ thuộc lớn vào đường bộ; kho bãi và dịch vụ giá trị gia tăng còn phân tán; thông tin giữa chủ hàng, doanh nghiệp vận tải và các đầu mối dịch vụ chưa liên thông đầy đủ.
Ông Long cho rằng, để phát huy lợi thế của Cảng hàng không quốc tế Long Thành thì cần tổ chức lại không gian logistics gắn với sân bay, khu công nghiệp và cảng biển theo mô hình “một hạt nhân-nhiều vệ tinh-kết nối đa phương thức,” trong đó, Long Thành là đầu mối logistics hàng không; các trung tâm logistics, cảng cạn và kho vệ tinh thực hiện chức năng gom hàng, chia chọn, bảo quản, phân phối; hệ thống khu công nghiệp là nguồn hàng ổn định; các cảng Phước An và Cái Mép-Thị Vải là cửa ngõ vận tải biển.
Cùng với đó, thành phố Đồng Nai tăng cường giải pháp hoàn thiện kết nối đa phương thức, chuyển từ tư duy “làm đường” sang “tổ chức hành lang vận tải;” phát triển đồng bộ dịch vụ logistics hàng không và dịch vụ tạo giá trị gia tăng; thúc đẩy logistics số và logistics xanh ngay từ khâu thiết kế hệ sinh thái; phát triển nhân lực, thể chế hỗ trợ và môi trường đầu tư kinh doanh; xây dựng cơ chế điều phối liên vùng và bộ chỉ tiêu đo lường hiệu quả logistics.
Đối với các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam, Đồng Nai mong muốn cùng xây dựng cơ chế kết nối thường xuyên giữa cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp; phối hợp xúc tiến nguồn hàng từ Đông Nam bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long; từng bước hình thành những hành lang logistics có dịch vụ trọn gói, minh bạch và cạnh tranh.
Trong khi đó, ông Trương Tấn Sơn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh chỉ ra rằng, phát triển logistics cửa khẩu, kết nối hạ tầng và hình thành chuỗi công nghiệp-dịch vụ dọc hành lang kinh tế Xuyên Á là những định hướng trọng tâm của địa phương nhằm khai thác lợi thế kinh tế cửa khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy liên kết vùng.
Cụ thể, với vị trí địa kinh tế quan trọng trên hành lang kinh tế Xuyên Á, kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với Campuchia, Thái Lan và tiểu vùng Mekong mở rộng, Tây Ninh có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển logistics thúc đẩy kinh tế biên giới và hình thành chuỗi công nghiệp-dịch vụ liên kết vùng, xuyên biên giới.
Từ thực tế này, tỉnh Tây Ninh đã xác định tối ưu hóa hạ tầng logistics không chỉ giảm chi phí vận chuyển, nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa, mà còn tạo điều kiện hình thành chuỗi công nghiệp-dịch vụ bền vững dọc hành lang kinh tế Xuyên Á. Trong đó, Tây Ninh tập trung triển khai đa dạng nhóm giải pháp về hạ tầng giao thông, phát triển trung tâm logistics, cải cách hành chính, chuyển đổi số và tổ chức lại không gian công nghiệp-dịch vụ.
Để nâng cao hiệu quả logistics cửa khẩu Tây Ninh, tỉnh cũng đang phối hợp với các Bộ, ngành và Thành phố Hồ Chí Minh đẩy nhanh đầu tư tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài; tuyến kết nối Vành đai 3, Vành đai 4; đồng thời nâng cấp Quốc lộ 22 và Quốc lộ 22B.
Việc hoàn thiện những tuyến giao thông này, sẽ góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa từ Mộc Bài đến mạng lưới cảng Cát Lái, Hiệp Phước và Cái Mép-Thị Vải, từ đó tăng cường khả năng kết nối giữa khu vực cửa khẩu với hệ thống cảng biển và những trung tâm kinh tế trong vùng.
Còn ông Ngô Thái Chân, Giám đốc Sở Công Thương thành phố Cần Thơ cho hay, hạ tầng logistics trong bối cảnh mới phải được tổ chức trên quy mô toàn vùng, phân công theo lợi thế từng địa phương, tránh đầu tư dàn trải và trùng lặp.
Cách tiếp cận này, giúp nâng hiệu quả khai thác công trình, tăng khả năng kết nối giữa các vùng nguyên liệu với cơ sở chế biến và hình thành mạng lưới logistics bổ trợ lẫn nhau, tạo nền tảng cho phát triển chuỗi giá trị nông thủy sản bền vững.
Chính vì vậy, thành phố Cần Thơ định hướng phát triển thành trung tâm logistics vùng hạng I, kết hợp kho lạnh, cảng cạn, trung tâm phân phối và công nghiệp chế biến hiện đại, sẽ tạo điều kiện huy động nguồn lực xã hội đầu tư hạ tầng.
Việc kết nối đường bộ, đường thủy, hàng không với hệ thống cảng biển, trong đó có định hướng phát triển cảng Trần Đề, thành phố Cần Thơ góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí đưa hàng hóa địa phương ra thị trường.
Từ thực tiễn địa phương, ông Phạm Hữu Dự, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long chia sẻ, phát triển logistics nên gắn với vùng nguyên liệu là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng, bên cạnh chuẩn hóa sản phẩm.
Trong liên kết vùng, Thành phố Hồ Chí Minh được xác định là đầu mối quan trọng về tiêu thụ, logistics và xuất khẩu, Vĩnh Long sẵn sàng phối hợp với thành phố và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long cụ thể hóa Thỏa thuận hợp tác giai đoạn 2026-2030 thông qua chương trình liên kết theo ngành hàng, chia sẻ thông tin thị trường, kết nối vùng nguyên liệu, tập hợp sản lượng đáp ứng đơn hàng lớn và tổ chức logistics liên vùng.
Ông Dự cũng cho hay, tăng cường liên kết giữa Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng bằng sông Cửu Long, hình thành chuỗi kết nối từ vùng nguyên liệu, trung tâm logistics, hệ thống phân phối đến thị trường xuất khẩu. Bởi liên kết vùng là điều kiện, doanh nghiệp là hạt nhân, logistics là kết cấu, dữ liệu và truy xuất nguồn gốc là công cụ, còn thị trường là người dẫn đường cho sản xuất.
Để khơi thông logistics tạo đà tăng trưởng vùng kinh tế phía Nam, đại diện các địa phương cũng kiến nghị, Bộ Công Thương quan tâm hướng dẫn, hỗ trợ địa phương triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050; hỗ trợ kết nối doanh nghiệp logistics lớn, các hiệp hội ngành hàng, đẩy mạnh chuyển đổi số và nghiên cứu bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả logistics cấp địa phương, liên vùng. Đồng thời, xác định phát triển logistics không chỉ phụ thuộc vào nỗ lực của địa phương mà còn cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các tỉnh, thành phố vùng Đông Nam bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, các bộ, ngành và cộng đồng doanh nghiệp, ngoài vai trò điều phối và hỗ trợ của Bộ Công Thương.
Riêng đối với ngành Công Thương khu vực phía Nam, không chỉ dừng lại ở trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ những mô hình hay, cách làm hiệu quả; mà còn là cơ hội để tăng cường kết nối giữa các địa phương, giữa cơ quan quản lý nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp.
Vai trò đầu tàu kinh tế không chỉ thể hiện ở quy mô, mà còn ở trách nhiệm kết nối, chia sẻ cơ hội, tạo điều kiện cùng phát triển của vùng và cùng đóng góp vào tăng trưởng kinh tế chung của cả nước./.
Đồng Nai xây dựng chính sách phát triển cảng biển, đường thủy và logistics
Đồng Nai xây dựng chính sách nâng cao hạ tầng cảng biển, đường thủy, logistics nhằm tăng kết nối, giảm chi phí vận tải và thúc đẩy phát triển kinh tế.
