Theo phóng viên TTXVN tại Trung Quốc, dự thảo sách Xanh mới công bố tại Bắc Kinh cho thấy tình trạng ô nhiễm ozone tại Trung Quốc đã chững lại sau nhiều năm gia tăng, song vẫn là trở ngại lớn đối với nỗ lực cải thiện chất lượng không khí, khi chưa có những chuyển biến mang tính quyết định.
Dự thảo sách Xanh do Ủy ban Kiểm soát ô nhiễm ozone thuộc Hiệp hội Khoa học môi trường Trung Quốc biên soạn cho biết nồng độ ozone trung bình tại các đô thị nước này trong thập kỷ qua trải qua hai giai đoạn: tăng liên tục và sau đó dao động ở mức cao.
Trong giai đoạn Quy hoạch 5 năm lần thứ 13 (2016-2020), nồng độ ozone trung bình hằng năm tại 339 thành phố lớn tăng từ 126 mcg/m³ năm 2016 lên mức cao nhất trong thập kỷ là 144 mcg/m³ năm 2019, trước khi giảm xuống 138 mcg/m³ vào năm 2020. Sang giai đoạn Quy hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021-2025), chỉ số này dao động trong khoảng 137-145 mcg/m³ và ở mức 138 mcg/m³ năm 2025.
Trong khi nồng độ các chất ô nhiễm không khí chính khác tiếp tục giảm, ozone ngày càng trở thành yếu tố cản trở việc hoàn thành các mục tiêu về chất lượng không khí đô thị. Năm 2025, ozone là tác nhân chính trong 48,9% số ngày có chất lượng không khí không đạt tiêu chuẩn quốc gia, gần tương đương tỷ lệ 50,4% của bụi mịn PM2.5.
Tại các khu vực trọng điểm, tỷ lệ này còn cao hơn, với 54,7% số ngày ô nhiễm tại cụm Bắc Kinh-Thiên Tân (Tianjin)-Hà Bắc (Hebei), 58% tại Đồng bằng sông Dương Tử và lên tới 96,6% tại Đồng bằng sông Châu Giang.
Ông Hu Jianlin, tác giả chính của sách Xanh, đồng thời là giáo sư tại Trường Khoa học và Kỹ thuật Môi trường thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Thông tin Nam Kinh (Nan Jing), cho biết ô nhiễm ozone là vấn đề phức tạp, chịu tác động đồng thời của khí thải, các quá trình hóa học, điều kiện khí tượng, sự lan truyền ô nhiễm giữa các khu vực và nguồn phát thải tự nhiên.
Theo chuyên gia này, công nghiệp và giao thông vận tải vẫn là những nguồn phát thải chính các tiền chất của ozone, trong khi cơ cấu phát thải tại các khu vực trọng điểm chưa thay đổi căn bản.
Bên cạnh đó, nhiệt độ gia tăng, những bất thường của gió mùa Đông Á và sự mạnh lên của áp cao cận nhiệt đới Tây Thái Bình Dương cũng góp phần làm trầm trọng tình trạng ô nhiễm ozone.
Nhiệt độ cao và ánh sáng Mặt Trời thúc đẩy các phản ứng hóa học giữa các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC) và oxit nitơ, tạo điều kiện hình thành ozone trong khí quyển.
Ông Hu Jianlin kêu gọi Trung Quốc xây dựng các chiến lược cắt giảm phát thải có trọng tâm, phù hợp với đặc điểm từng khu vực, đồng thời kiểm soát mạnh mẽ và có hệ thống hơn cả VOC và oxit nitơ.
Ông cũng cho rằng quản lý ô nhiễm ozone cần được lồng ghép vào tiến trình chuyển đổi xanh rộng hơn trong phát triển kinh tế-xã hội./.