Từ những kết quả đạt được sau hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 26/3/2004 của Bộ Chính trị về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài, Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị mở ra giai đoạn mới trong công tác người Việt Nam ở nước ngoài, với trọng tâm là kiến tạo cơ chế để khơi thông và phát huy hiệu quả nguồn lực kiều bào.
Nghị quyết khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam mà còn là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.
Kiều bào là nguồn lực quan trọng của đất nước
Trong suốt chiều dài lịch sử, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài luôn đồng hành cùng dân tộc. Ngay từ khi thành lập Đảng và thành lập nước, sự nghiệp cách mạng của đất nước luôn nhận được sự ủng hộ, hỗ trợ nhiệt tình, sự đùm bọc che chở và đóng góp quý báu của bà con kiều bào khắp năm châu. Rất nhiều trí thức, nhân sỹ kiều bào nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, trở về nước, được Chủ tịch Hồ Chí Minh trọng dụng, đã phát huy trí tuệ, công sức, đóng góp cho sự nghiệp kháng chiến, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Đặc biệt, trong những năm Đổi mới, sự đóng góp của bà con kiều bào cả về nguồn lực vật chất lẫn tri thức, kinh nghiệm quản lý... có ý nghĩa rất lớn, góp phần giúp đất nước vượt qua giai đoạn hết sức khó khăn để có được thế và lực như ngày nay.
Ngày nay, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được quyết định bởi dân số, tài nguyên hay vốn đầu tư, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng tiếp cận tri thức, công nghệ, thị trường và các mạng lưới hợp tác quốc tế. Với hơn 6,5 triệu người Việt đang sinh sống tại trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có những lợi thế đặc biệt trong kết nối Việt Nam với thế giới.
Không chỉ giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, Người Việt Nam ở nước ngoài còn đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế, xã hội trong nước. Nhờ các chính sách đột phá, nguồn lực tài chính từ kiều hối đã khơi thông ấn tượng: từ mức 2,3 tỷ USD năm 2004 đã lên 17,7 tỷ USD vào năm 2025; tổng lượng kiều hối từ năm 1993 đến nay đạt hơn 250 tỷ USD, tương đương với nguồn vốn FDI giải ngân cùng kỳ.
Không chỉ đóng góp nguồn lực tài chính với dòng kiều hối ổn định và các dự án đầu tư, kiều bào còn đóng góp tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị, thông tin thị trường và khả năng tiếp cận các xu hướng phát triển mới. Đây là những nguồn lực thiết yếu khi Việt Nam đang đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng lớn mạnh cả về số lượng, chất lượng và mức độ hội nhập. Trong cộng đồng có đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sỹ ngày càng đông đảo, có vị thế và ảnh hưởng tại nhiều quốc gia. Đại đa số đồng bào hội nhập tốt, luôn giữ truyền thống, bản sắc văn hoá dân tộc và hướng về Tổ quốc, đóng góp quan trọng vào tăng cường quan hệ hợp tác, hữu nghị giữa Việt Nam với các nước, tích cực tham gia vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.
Nhận thức rõ vai trò và tiềm năng to lớn của người Việt Nam ở nước ngoài, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách lớn về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, tiêu biểu là Nghị quyết 36-NQ/TW (năm 2004), Chỉ thị 45-CT/TW (năm 2015), Kết luận 12-KL/TW (năm 2021) và mới đây là Nghị quyết số 23-NQ/TW, ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, khẳng định tầm nhìn dài hạn trong việc chăm lo, hỗ trợ và phát huy vai trò của kiều bào.
Thời gian qua, nhiều chủ trương, chính sách mới đã được xây dựng, bổ sung góp phần bảo đảm thiết thực quyền lợi của kiều bào. Các quy định pháp luật liên quan đến quốc tịch, xuất nhập cảnh, cư trú; các Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Nhà ở được sửa đổi với nội dung thông thoáng hơn, tạo điều kiện cho đồng bào ta ở nước ngoài hưởng những quyền lợi và nghĩa vụ gần với người trong nước, khuyến khích bà con đầu tư, kinh doanh trong nước.
Đặc biệt, công tác tăng cường đại đoàn kết dân tộc đã có nhiều chuyển biến mang tính đột phá.
Thông qua các chương trình, hoạt động do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài tổ chức, như: Chương trình Xuân Quê hương; thăm Trường Sa, dự Giỗ Tổ Hùng Vương... và những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về đại đoàn kết dân tộc, đã tạo thêm niềm tin và phấn khởi, tăng cường sự gắn kết giữa bà con kiều bào với đất nước.
Trong lĩnh vực kinh tế, nhiều chương trình kết nối doanh nhân, trí thức kiều bào với trong nước được triển khai hiệu quả. Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Đảng và Nhà nước xác định đây là đột phá chiến lược, động lực chính để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh quốc gia. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là bước ngoặt thu hút trí thức, chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài trong các lĩnh vực mũi nhọn như AI, y sinh, năng lượng tái tạo, công nghệ cao, giáo dục…
Kiều bào đang đóng vai trò cầu nối hợp tác giữa Việt Nam và các đối tác chiến lược như Mỹ, Đức, Nhật, Hàn, giúp Việt Nam tiếp cận công nghệ, mô hình quản lý tiên tiến, nguồn lực đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Với sự tham gia tích cực của trí thức kiều bào, khoa học công nghệ trở thành động lực thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Đưa công tác người Việt Nam ở nước ngoài lên tầm tư duy mới
Để tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác người Việt Nam ở nước ngoài, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường hợp tác quốc tế và tạo động lực cho đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW, ngày 02/8/2026 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.
Tư tưởng bao trùm Nghị quyết 23-NQ/TW khẳng định, người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam và nhấn mạnh, là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.
Đây là bước phát triển mới trong nhận thức khi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài được nhìn nhận là một cấu phần quan trọng tạo nên sức mạnh tổng hợp quốc gia.
Bên cạnh đó, Nghị quyết số 23-NQ-TW đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, nâng tầm tư duy từ "vận động, tập hợp, chăm lo" lên thành đồng hành, kiến tạo cơ chế để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu hơn vào hành trình hội nhập, xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.
Nghị quyết số 23-NQ-TW nhấn mạnh vai trò kiến tạo của Nhà nước, Chính phủ trong việc hoàn thiện các thể chế, cơ chế và chính sách để thu hút và phát huy hiệu quả nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài.
Về nhiệm vụ, giải pháp, phương thức, Nghị quyết 23-NQ/TW có 3 điểm mới, nhấn mạnh nhiệm vụ phát huy hiệu quả nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển nhanh, bền vững đất nước.
Cụ thể, về mục tiêu, Nghị quyết nhấn mạnh việc phát huy các nguồn lực chiến lược của người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển đất nước, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ sinh học và hệ sinh thái khởi nghiệp.
Về phương thức huy động nguồn lực, thay vì chủ yếu vận động, thu hút các cá nhân riêng lẻ, Nghị quyết yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu, mạng lưới và hệ sinh thái toàn cầu để kết nối chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sỹ và thế hệ trẻ người Việt Nam ở nước ngoài.
Về mức độ tham gia của kiều bào, Nghị quyết chuyển từ định hướng khuyến khích đồng bào đóng góp xây dựng quê hương, đất nước sang tạo điều kiện để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu rộng hơn vào quá trình phát triển đất nước thông qua góp ý xây dựng chủ trương, chính sách, tham gia các chương trình phát triển quốc gia, tổ chức chính trị-xã hội phù hợp cũng như các hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Bên cạnh đó, Nghị quyết đề cao vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa; không chỉ là cầu nối hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam với các nước mà còn là lực lượng góp phần bảo vệ lợi ích quốc gia-dân tộc. Nghị quyết khẳng định, kiều bào là lực lượng trực tiếp tham gia đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch, các hoạt động lợi dụng người Việt Nam ở nước ngoài để chống phá đất nước.
Nghị quyết nhấn mạnh việc phát huy vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài là "đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam", góp phần nâng cao vị thế, uy tín của cộng đồng tại nước sở tại, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác quốc tế. Đây là bước phát triển mới trong tư duy khi chuyển từ mục tiêu chủ yếu gìn giữ bản sắc văn hóa, ngôn ngữ mẹ đẻ sang phát huy văn hóa như một nguồn lực và công cụ của sức mạnh mềm quốc gia.
Bên cạnh đó, Nghị quyết yêu cầu tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành; nâng cao trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền; khẳng định cơ quan làm công tác người Việt Nam ở nước ngoài cần có đủ thẩm quyền, vị thế để chủ trì, điều phối toàn diện; nhấn mạnh trách nhiệm của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và người đứng đầu. Đặc biệt, cần bố trí cán bộ chuyên trách về công tác người Việt Nam ở nước ngoài tại các cơ quan đại diện.
Nghị quyết số 23-NQ/TW được ban hành trong bối cảnh thế giới cạnh tranh ngày càng quyết liệt về tri thức, công nghệ, nhân tài và sức mạnh mềm quốc gia, trong khi Việt Nam đặt yêu cầu huy động cao nhất các nguồn lực cho phát triển. Cách tiếp cận mới không chỉ hướng tới nâng cao hiệu quả công tác người Việt Nam ở nước ngoài mà còn góp phần phát huy sức mạnh toàn dân tộc, huy động nguồn lực người Việt Nam trên toàn cầu phục vụ sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.
Nghị quyết thể hiện quyết tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị trong việc nhìn nhận đầy đủ hơn vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, ghi nhận những đóng góp của kiều bào, đồng thời đổi mới phương thức vận động và huy động nguồn lực.
Trong kỷ nguyên mới, mỗi người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là thành viên của cộng đồng dân tộc, mà còn là một cầu nối, một sứ giả và một chủ thể tham gia kiến tạo tương lai đất nước. Vì vậy, Nghị quyết số 23-NQ/TW mở ra kỳ vọng mới: trong chặng đường tiếp theo, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục được kết nối chặt chẽ hơn với quê hương, cùng đồng hành, sẻ chia, chung tay xây dựng một Việt Nam hùng cường, hội nhập và phát triển./.
Phát huy sức mạnh văn hóa, kết nối người Việt Nam ở nước ngoài với quê hương
Theo Chủ tịch Hội Người Việt Nam tại Fukuoka, với tinh thần của Nghị quyết 23, mỗi người Việt ở nước ngoài sẽ không chỉ luôn hướng về quê hương mà còn trở thành một “sứ giả” lan tỏa hình ảnh Việt Nam.
