Trong bài viết “Việt Nam-Indonesia: Trân trọng 70 năm quan hệ song phương” (Vietnam-Indonesia Cherish Seven Decades of Bilateral Relations) đăng trên Policy Brief Special Edition, tác giả Vijay Sakhuja, Giáo sư Địa chính trị và Quan hệ quốc tế, nguyên Giám đốc Quỹ Hàng hải Quốc gia Ấn Độ - đã đưa ra những đánh giá sâu sắc về chặng đường hơn 70 năm quan hệ Việt Nam-Indonesia, coi đây là một trong những mối quan hệ song phương tiêu biểu và có chiều sâu chiến lược bậc nhất tại Đông Nam Á.
Theo bài viết, trải qua hơn 7 thập kỷ hình thành và phát triển, quan hệ Việt Nam-Indonesia đã vượt ra khỏi khuôn khổ hợp tác song phương thông thường để trở thành một trụ cột quan trọng của cấu trúc khu vực.
Được đặt nền móng từ những năm 50 của thế kỷ trước, trong bối cảnh cả hai dân tộc cùng bước ra từ các cuộc đấu tranh giành độc lập, mối quan hệ này được hun đúc bởi sự tin cậy chính trị, sự tương đồng về lợi ích chiến lược và tầm nhìn chung hướng tới hòa bình, ổn định và phát triển bền vững ở khu vực.
Việt Nam và Indonesia chia sẻ nhiều điểm giao thoa hiếm có trong lịch sử hiện đại. Cả hai đều là những quốc gia giành độc lập thông qua đấu tranh lâu dài, từ đó hình thành tinh thần tự cường dân tộc và quyết tâm bảo vệ chủ quyền.
Theo Giáo sư Sakhuja, chính sự tương đồng về lịch sử và khát vọng đã tạo nên sự thấu hiểu sâu sắc giữa hai nước, đặt nền móng cho việc thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức từ ngày 30/12/1955.
Tình bạn và sự gắn bó giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng thống Sukarno được xem là biểu tượng sớm nhất của mối quan hệ Việt Nam-Indonesia. Di sản chính trị này tiếp tục được các thế hệ lãnh đạo kế thừa và phát huy, giúp quan hệ song phương duy trì ổn định ngay cả trong những giai đoạn khu vực và thế giới biến động mạnh.
Từ quan hệ hữu nghị truyền thống, hai nước đã từng bước nâng cấp quan hệ, đạt mốc Đối tác Chiến lược năm 2013 và đặc biệt là Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 3/2025, trong chuyến thăm Indonesia của Tổng Bí thư Tô Lâm. Theo đánh giá của Giáo sư Sakhuja, đây là “bước ngoặt lịch sử,” phản ánh mức độ tin cậy chính trị cao nhất giữa hai quốc gia.
Ở góc độ địa chính trị, Việt Nam và Indonesia đều giữ những vị trí then chốt trong không gian Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Việt Nam nằm trên các tuyến hàng hải và chuỗi cung ứng quan trọng nối Đông Bắc Á với Đông Nam Á lục địa, trong khi Indonesia - quốc gia quần đảo lớn nhất thế giới - kiểm soát các tuyến đường biển chiến lược như Eo biển Malacca, Sunda và Lombok.
Sự bổ trợ về không gian chiến lược này tạo điều kiện để hai nước trở thành đối tác tự nhiên trong thúc đẩy kết nối kinh tế khu vực. Giáo sư Sakhuja nhận định kinh tế đang nổi lên là trụ cột năng động nhất trong quan hệ song phương.
Indonesia hiện là đối tác thương mại lớn thứ hai của Việt Nam trong Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), trong khi Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ tư của Indonesia. Hai bên đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 18 tỷ USD vào năm 2028.
Đáng chú ý, bài viết của Giáo sư Sakhuja nhấn mạnh vai trò của hợp tác đầu tư chiến lược, trong đó nổi bật là kế hoạch đầu tư 1,2 tỷ USD của VinFast nhằm xây dựng nhà máy sản xuất xe điện tại Indonesia.
Dự án này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn được coi là biểu tượng cho sự vươn lên của Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ xanh và đổi mới sáng tạo, đồng thời phù hợp với định hướng chuyển dịch năng lượng và phát triển bền vững của Indonesia.
Là chuyên gia về an ninh hàng hải, Giáo sư Sakhuja dành sự quan tâm đặc biệt tới hợp tác quốc phòng-an ninh giữa Việt Nam và Indonesia. Hai nước chia sẻ tầm nhìn về một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do, rộng mở, dựa trên luật pháp quốc tế, trong đó Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 được coi là nền tảng pháp lý cốt lõi.
Việc hai nước hoàn tất đàm phán phân định vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) được đánh giá là minh chứng rõ nét cho cam kết giải quyết các vấn đề nhạy cảm bằng biện pháp hòa bình, đóng góp tích cực vào việc duy trì ổn định và trật tự tại Biển Đông.
Ở bình diện rộng hơn, Việt Nam và Indonesia đều là những thành viên nòng cốt của ASEAN, cùng chia sẻ trách nhiệm duy trì đoàn kết nội khối và vai trò trung tâm của ASEAN trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gia tăng.
Theo Giáo sư Sakhuja, sự phối hợp chặt chẽ giữa Hà Nội và Jakarta có ý nghĩa then chốt trong việc định hình tiếng nói chung của Đông Nam Á tại các diễn đàn khu vực và toàn cầu.
Tác giả nhận định sau 70 năm đồng hành, Việt Nam và Indonesia đang cùng bước vào một giai đoạn phát triển mới của quan hệ song phương. Không chỉ giới hạn ở hợp tác giữa hai quốc gia, mối quan hệ này còn phản ánh vai trò ngày càng rõ nét của Việt Nam và Indonesia như những “cường quốc tầm trung” có trách nhiệm, cùng tham gia định hình cấu trúc an ninh và kinh tế của khu vực./.
70 năm quan hệ Việt Nam-Indonesia: Sự tương đồng trở thành sức mạnh chiến lược
Thứ trưởng Ngoại giao Indonesia nhấn mạnh quan hệ Indonesia-Việt Nam được xây dựng trên triết lý và di sản chính trị của hai nhà lãnh đạo tiền bối, tạo nên nền tảng bền chặt trong quan hệ quốc tế.
