Gần 400 chuyến tàu với khoảng 100.000 lượt khách sau một năm vận hành cho thấy sức hút của Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô. Qua đó để thấy rằng một sản phẩm du lịch đường sắt, nếu được đầu tư đủ chiều sâu về nội dung và trải nghiệm, có thể tạo ra thị trường riêng.
Nhưng điều đáng chú ý không chỉ ở lượng khách, mà ở cách sản phẩm này biến một hành trình đường sắt vốn quen thuộc thành trải nghiệm văn hóa, nơi toa tàu, nhà ga và điểm đến cùng kể câu chuyện đẹp về Hà Nội và vùng đất Kinh Bắc.
Một chuyến tàu, nhiều lớp ký ức
Từ ngày 6/9/2025, Tàu chính thức khai thác thương mại với hành trình Ga Hà Nội-Ga Từ Sơn-Ga Long Biên-Ga Hà Nội, tần suất một chuyến/ ngày; công suất bình quân khoảng 80%; các chuyến cuối tuần thường kín chỗ.
Chuyến tàu ra đời với mục tiêu biến hành trình đường sắt thành một cuộc trở về với lịch sử, văn hóa và ký ức; nơi toa tàu trở thành không gian kể chuyện, nhà ga mở ra cánh cửa di sản, kết nối Thăng Long với miền Kinh Bắc.
Theo Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty BHL, đơn vị vận hành Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô, Tào Đức Hiệp, hành trình từ ý tưởng đến khi đoàn tàu chuyển bánh kéo dài gần sáu năm, trong đó có hai năm dự án gần như phải gác lại bởi đại dịch Covid-19.
“Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô là giấc mơ tôi đã ấp ủ gần một thập kỷ và triển khai trong sáu năm. Khi bắt tay biến ý tưởng thành hiện thực, chúng tôi phải tự dò từng bước bởi đây là sản phẩm hoàn toàn mới, chưa có mô hình tương tự để học hỏi hay dựa vào,” ông Tào Đức Hiệp chia sẻ.
Theo ông Hiệp, những toa tàu cũ được cải tạo nhưng mọi thay đổi đều phải đáp ứng yêu cầu về kỹ thuật, đăng kiểm và an toàn. Các ô cửa kính được mở rộng tối đa trong giới hạn quy chuẩn để hành khách quan sát phố phường Hà Nội, Cầu Long Biên, sông Hồng và cảnh quan dọc tuyến. Nội thất, âm nhạc, ẩm thực và phong cách phục vụ được xây dựng đồng bộ, lấy cảm hứng từ Hà Nội xưa cùng câu chuyện về năm cửa ô của Thủ đô.
Dù có sức chứa 278 khách, đoàn tàu không khai thác tối đa số ghế nhằm dành không gian cho hành khách di chuyển, thưởng thức nghệ thuật, giao lưu và chụp ảnh. Ghế ngồi được bố trí đan xen để những người xa lạ dễ dàng trò chuyện, kết nối. Hình ảnh nhiều hành khách mặc áo dài xuất hiện tại nhà ga khiến sản phẩm được trìu mến gọi là “đoàn tàu của những tà áo dài.”
Điểm khác biệt vì thế nằm ở chỗ hành khách không chỉ mua một chỗ ngồi trên tàu, mà mua một trải nghiệm được thiết kế xuyên suốt. Đường ray là phương tiện, nhưng câu chuyện văn hóa mới là thứ giữ chân người đi.
Hành trình nối những di sản
Sản phẩm được xây dựng trên mối liên hệ lịch sử giữa Thăng Long, trung tâm của nền văn minh Đại Việt, với Kinh Bắc, vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và nghệ thuật. Vì vậy, hành trình từ Hà Nội về Từ Sơn mang ý nghĩa vượt lên một chuyến dịch chuyển địa lý.
Tại Ga Từ Sơn, du khách tham quan Đền Đô, nơi tưởng niệm tám vị vua triều Lý, qua đó cảm nhận rõ hơn mạch nguồn nối vùng đất phát tích vương triều Lý với kinh thành Thăng Long. “Hành trình Thăng Long về miền Kinh Bắc, kết nối hai miền di sản” trở thành định hướng xuyên suốt của sản phẩm, lấy đường sắt làm cầu nối, văn hóa làm nền tảng và trải nghiệm của du khách làm trung tâm.
Cách làm này phù hợp với định hướng phát triển sản phẩm du lịch mới, đa dạng, có giá trị gia tăng và khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa được đặt ra trong Nghị quyết 82/NQ-CP của Chính phủ. Đồng thời, việc kết nối điểm đến bằng đường sắt cũng mở thêm một hướng triển khai cho mục tiêu phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng, tăng cường liên kết vùng theo Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030.
Đại diện đơn vị vận hành cho biết, sau gần một năm, khách quốc tế chiếm khoảng 40%, tương đương gần 40.000 lượt, chủ yếu đến từ Pháp, Australia, Đài Loan (Trung Quốc), Trung Quốc và Hàn Quốc. Du khách đánh giá cao không gian mang bản sắc Hà Nội, trải nghiệm kết hợp giữa đường sắt và du lịch văn hóa, điểm tham quan Đền Đô, các chương trình nghệ thuật, ẩm thực và phong cách phục vụ.
Tiếng xẩm và câu chèo cất lên giữa nhịp bánh sắt lăn là một trong những trải nghiệm tạo dấu ấn. Chèo vốn gắn với mái đình, sân hội, còn xẩm gợi nhớ chợ quê, phố thị và tiếng tàu điện trong ký ức Hà Nội. Khi các làn điệu truyền thống bước lên đoàn tàu đang chuyển động, di sản được trao thêm đời sống mới, gần gũi hơn với công chúng đương đại.
“Nhiều du khách quốc tế chưa hiểu trọn lời hát, nhưng vẫn bị cuốn hút bởi thanh âm, tiết tấu và không khí biểu diễn. Điều đó cho thấy văn hóa có thể vượt qua rào cản ngôn ngữ khi được đặt trong một không gian sống và được truyền đi bằng cảm xúc chân thành,” ông Tào Đức Hiệp nhận định.
Những thức quà thanh nhã của Thủ đô, kiến trúc, cảnh quan và câu chuyện lịch sử dọc tuyến tiếp tục hoàn thiện trải nghiệm. Văn hóa được cảm nhận bằng âm thanh, hình ảnh, hương vị và những cuộc gặp gỡ trực tiếp, thay vì chỉ được giới thiệu qua bảng thông tin tại điểm tham quan.
Hệ thống thuyết minh đa ngôn ngữ bằng âm thanh cũng được nâng cấp, cung cấp miễn phí, giúp du khách tìm hiểu về Ga Hà Nội, khu vực càphê đường tàu, Cầu Long Biên, sông Hồng cùng những địa điểm đoàn tàu đi qua trước khi đến Đền Đô.
Bên cạnh đó, đội ngũ nhân viên được đào tạo về ngoại ngữ, nghiệp vụ và kiến thức văn hóa; đơn vị vận hành cũng mời Giáo sư sử học Lê Văn Lan chia sẻ về các cửa ô, Cầu Long Biên, sông Hồng và những lớp trầm tích lịch sử của Hà Nội.
“Người phục vụ trên một chuyến tàu văn hóa phải hiểu vùng đất mình đang giới thiệu, yêu câu chuyện mình đang kể. Chỉ khi lời thuyết minh được nâng đỡ bằng tri thức và tình yêu, nó mới có thể vượt khỏi những câu chữ thuộc lòng để chạm tới cảm xúc của hành khách,” ông Tào Đức Hiệp nói.
Để mỗi chuyến tàu thêm lý do trở lại
Gần 100.000 lượt khách sau một năm là tín hiệu tích cực, nhưng sức sống lâu dài của sản phẩm còn phụ thuộc vào khả năng liên tục làm mới trải nghiệm. Hà Nội mỗi mùa mang một sắc thái riêng: mùa Thu có sắc vàng, hương cốm và những miền ký ức dịu dàng; mùa Hè rực rỡ; mùa Đông trầm mặc, sâu lắng. Vào dịp 30/4 hay Quốc khánh 2/9, không gian, chương trình nghệ thuật và nghi thức đón khách cũng được điều chỉnh phù hợp.
Tinh thần “mùa nào thức ấy” được đưa vào thức quà, giai điệu, cách bài trí và câu chuyện trên tàu, thêm lý do để du khách quay trở lại.
Trong giai đoạn tiếp theo, đại diện đơn vị vận hành cho biết sẽ nâng cao chất lượng dịch vụ, làm sâu sắc thêm nội dung văn hóa, lịch sử; tăng cường kết nối với điểm đến, doanh nghiệp lữ hành và cộng đồng địa phương; tiếp tục mở rộng thị trường khách quốc tế, khách đoàn, khách gia đình.
Theo ông Tào Đức Hiệp, Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô mới là “ga khởi đầu” của hành trình thổi hồn cho du lịch đường sắt Việt Nam. Sau 20 năm đồng hành với ngành đường sắt, ông coi sản phẩm là sự tri ân dành cho nơi đã giúp mình trưởng thành.
“Từ những toa tàu cũ, chúng tôi muốn tạo nên một hành trình mới, để nhà ga thêm rộn ràng, hành khách tìm thấy những cảm xúc đẹp và văn hóa Việt Nam có thêm một con đường đến với công chúng. Phía trước vẫn còn nhiều vùng đất phải đến, nhiều câu chuyện cần kể và nhiều giá trị di sản đang chờ được đánh thức,” ông Tào Đức Hiệp bày tỏ.
Từ những toa tàu cũ, Tàu Hà Nội 5 Cửa Ô đang cho thấy đường sắt có thể làm nhiều hơn chức năng vận chuyển khách. Khi hành trình được trao một câu chuyện đủ cuốn hút, mỗi cung đường trở thành một phần của trải nghiệm, mỗi điểm dừng sẽ mở ra một lớp di sản và bản thân chuyến đi cũng trở thành một sản phẩm du lịch hấp dẫn./.