Sau 87 ngày đêm triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin," tỉnh Thái Nguyên đã hoàn thành việc lấy mẫu phục vụ giám định ADN tại 941 phần mộ thuộc 49 nghĩa trang, sớm hơn một tháng so với kế hoạch Quân khu 1 giao.
Đại tá Trần Viết Năng, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thái Nguyên, cho biết kết quả đạt được nhờ có sự đồng thuận của nhân dân, sự vào cuộc trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các địa phương, các ngành, lực lượng. Bên cạnh đó, cán bộ, chiến sỹ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ xác định đây là công việc có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, đòi hỏi sự chính xác, cẩn trọng trong từng phần việc.
Trước khi bước vào Chiến dịch, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Thái Nguyên đã khảo sát 82/82 nghĩa trang liệt sỹ, với hơn 5.100 phần mộ. Qua đó, 941 phần mộ tại 49 nghĩa trang được xác định cần lấy mẫu phục vụ giám định ADN. Chiến dịch bắt đầu triển khai từ ngày 16/6 tại xã Yên Trạch với 129 phần mộ chưa xác định thông tin, từ đó, các lực lượng tiếp tục thực hiện tại 49 nghĩa trang ở tỉnh.
Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thái Nguyên là cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Thái Nguyên đã xây dựng kế hoạch, tổ chức tập huấn, thống nhất quy trình kỹ thuật, phối hợp với các ngành y tế, công an, nội vụ và chính quyền địa phương triển khai nhiệm vụ. Tại từng nghĩa trang, cán bộ, chiến sỹ đối chiếu hồ sơ, xác định vị trí, đánh số, chụp ảnh hiện trạng trước khi khai quật. Mẫu sinh phẩm được thu thập, bảo quản theo quy trình chuyên môn; hài cốt, di vật được kiểm tra, sắp xếp lại và phần mộ được hoàn nguyên sau khi hoàn tất.
Tại Nghĩa trang liệt sỹ Huống Thượng, phường Linh Sơn, anh Lý Thành Tiến, thôn đội trưởng tổ 24, cùng các thành viên đã phối hợp với lực lượng chức năng thực hiện lấy mẫu tại 13 phần mộ cuối cùng.
Anh Tiến cho biết đây là công việc đặc biệt, bởi mỗi phần mộ đều gắn với một người đã hy sinh và phía sau đó là sự chờ đợi của thân nhân. Được trực tiếp tham gia công việc này, ông thấy rất xúc động và càng hiểu hơn trách nhiệm của mình. Chỉ mong những mẫu được lấy sẽ giúp xác định chính xác danh tính các liệt sỹ, để các anh được trở về với gia đình, quê hương. Nghĩa trang liệt sỹ Huống Thượng cũng là địa điểm cuối cùng được lấy mẫu. Cả chiến dịch đã thu thập, bảo quản tổng cộng 468 mẫu ADN và chuyển đến cơ quan chuyên môn để xét nghiệm, đối chiếu.
Ở cấp cơ sở, sự phối hợp với thân nhân liệt sỹ được thực hiện ngay từ trước khi các đoàn công tác về địa phương. Ông Đồng Đức Phương, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Tân Cương, thông tin địa phương đã phối hợp với các cơ quan chức năng rà soát hồ sơ, tuyên truyền, vận động thân nhân liệt sỹ cung cấp thông tin, hỗ trợ các đoàn công tác trong quá trình thu nhận mẫu. Sự đồng thuận của người dân, đặc biệt là các gia đình liệt sỹ, là yếu tố quan trọng để chiến dịch được triển khai thuận lợi ngay từ những ngày đầu.
Việc lấy mẫu cũng đem đến hy vọng cho những gia đình nhiều năm chưa có thông tin về người thân.
Ông Phạm Đức Tiến, em trai liệt sỹ Phạm Đức Sinh ở xóm Nam Thái, xã Tân Cương, chia sẻ gia đình đã nhiều năm tìm kiếm người thân tại nhiều địa phương nhưng chưa có kết quả. Gia đình ông đã được địa phương thông báo lấy mẫu ADN và luôn đặt nhiều kỳ vọng công nghệ sẽ giúp tìm lại người thân sau hàng chục năm mong đợi.
Tại xã Vô Tranh, ông Hầu Đức Quân, em trai và là người thờ cúng liệt sỹ Hầu Đức Ninh cũng chờ đợi kết quả giám định.
Liệt sỹ Hầu Đức Ninh hy sinh năm 1970 tại mặt trận Bình Trị Thiên, gia đình đã tìm kiếm nhiều năm nhưng chưa xác định được phần mộ. Gia đình mong nhờ khoa học, công nghệ hiện đại sẽ giúp tìm được phần mộ của người anh liệt sỹ để đưa anh về an nghỉ tại quê hương.
Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Minh ở xã Văn Hán cũng mong tìm được phần mộ người chồng là ông Nguyễn Hữu Được, hy sinh năm 1968 tại chiến trường miền Nam. Ở tuổi gần 90, Mẹ vẫn chờ đợi thông tin về người chồng đã xa cách hơn nửa thế kỷ.
Sau 87 ngày đêm, nhiệm vụ lấy mẫu phục vụ giám định ADN ở tỉnh Thái Nguyên đã hoàn thành sớm hơn kế hoạch một tháng. Từ những mẫu sinh phẩm được thu thập, cơ hội xác định danh tính những người đã hy sinh tiếp tục được mở rộng, góp phần đưa các liệt sỹ còn thiếu thông tin trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình./.
Tiếp cận công nghệ mới, đẩy nhanh tiến độ giám định ADN hài cốt liệt sỹ
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu đẩy nhanh việc lấy mẫu hài cốt liệt sỹ, phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/11; Mục tiêu đến ngày 27/7/2027 hoàn thành giám định ADN đối với 18.000 mẫu.
