Thái Nguyên là trung tâm kinh tế, giáo dục, khoa học và công nghệ của vùng trung du và miền núi phía Bắc. Tại Thái Nguyên tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã và đang được cụ thể hóa bằng những hành động quyết liệt, với mục tiêu đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng mới.
Xây nền cho khát vọng bứt phá
Không phải ngẫu nhiên Thái Nguyên được đánh giá là một trong những địa phương có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế số và đổi mới sáng tạo. Bên cạnh lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống công nghiệp, tỉnh còn sở hữu mạng lưới các trường đại học, viện nghiên cứu lớn của khu vực, tạo nên nguồn lực tri thức quan trọng cho phát triển.
Những năm gần đây, tỉnh xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là lĩnh vực chuyên môn mà phải trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội.
Tư duy quản lý và đầu tư cho khoa học công nghệ cũng có nhiều thay đổi, hướng mạnh vào ứng dụng thực tiễn và giải quyết các bài toán phát triển của địa phương.
Năm 2026, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên được giao chủ trì theo dõi, đánh giá 34 chỉ tiêu phát triển kinh tế-xã hội.
Đến nay, đã có 18 chỉ tiêu hoàn thành, trong đó 8 chỉ tiêu vượt kế hoạch. Đặc biệt, tỉnh triển khai 35 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh được lựa chọn từ 121 đề xuất của các sở, ngành, địa phương, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.
Điều đáng chú ý là tất cả các nhiệm vụ đều có địa chỉ ứng dụng và đơn vị tiếp nhận kết quả cụ thể. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ tư duy “nghiên cứu để nghiệm thu” sang “nghiên cứu để ứng dụng, thương mại hóa và tạo giá trị.”
Song song với hoạt động nghiên cứu khoa học, Thái Nguyên tiếp tục duy trì vị trí nhóm đầu cả nước về chuyển đổi số. Toàn tỉnh hiện cung cấp hơn 2.100 thủ tục hành chính; tỷ lệ hồ sơ giải quyết trực tuyến đạt gần 97%; tỷ lệ hài lòng của người dân trong giải quyết thủ tục hành chính đạt trên 95%.
Từ việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối hệ thống điều hành thông minh IOC đến triển khai chữ ký số công cộng, các nền tảng số đang từng bước đi vào đời sống, góp phần thay đổi phương thức quản trị và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Bà Nguyễn Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên cho biết, địa phương đã hình thành được những nền tảng quan trọng để bước vào giai đoạn phát triển mới.
"Thái Nguyên hiện có định hướng chính trị rõ ràng, hạ tầng số tương đối đồng bộ, quy mô các nhiệm vụ khoa học công nghệ ngày càng lớn. Đặc biệt, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đang từng bước hình thành với sự tham gia ngày càng sâu của Đại học Thái Nguyên, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các tổ chức khoa học công nghệ. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh phát triển dựa trên tri thức và công nghệ trong thời gian tới," bà Thủy chia sẻ.
Ở góc độ doanh nghiệp, quá trình chuyển đổi số cũng đã diễn ra với sự chủ động của các đơn vị, ông Nguyễn Mạnh Hà, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Thái Nguyên cho rằng nhiều doanh nghiệp đã chủ động ứng dụng hóa đơn điện tử, chữ ký số, phần mềm quản trị, thương mại điện tử và các nền tảng số trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đang chuyển đổi số theo hướng riêng lẻ, thiếu tính liên kết và chiều sâu.
"Nhiều doanh nghiệp có dữ liệu nhưng dữ liệu còn phân tán; có phần mềm nhưng chưa chuẩn hóa quy trình quản trị; có máy móc hiện đại nhưng chưa kết nối được với hệ thống quản lý sản xuất. Không ít doanh nghiệp muốn ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu, nguồn lực đầu tư như thế nào và hiệu quả được đánh giá ra sao," ông Hà chia sẻ.
Những khó khăn tương tự cũng đang hiện hữu trong lĩnh vực y tế, theo bà Lưu Thị Bình, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Thái Nguyên, ngành Y tế đang đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và quản lý sức khỏe người dân. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp nhiều trở ngại.
"Nguồn kinh phí đầu tư cho hạ tầng công nghệ thông tin, an toàn thông tin và ứng dụng trí tuệ nhân tạo còn hạn chế. Nhiều trang thiết bị y tế chưa được chuẩn hóa hoặc chưa có khả năng kết nối dữ liệu. Trong khi đó, nhân lực công nghệ thông tin chuyên sâu về dữ liệu y tế, AI và tích hợp hệ thống còn thiếu, nhất là tại tuyến cơ sở," bà Bình cho biết.
Khoa học công nghệ phải tạo ra giá trị mới
Nhận diện rõ những tồn tại, Thái Nguyên đang tập trung triển khai nhiều giải pháp mang tính đột phá nhằm đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển thực sự.
Theo định hướng của tỉnh, sáu trụ cột phát triển sẽ được ưu tiên gồm hoàn thiện thể chế; phát triển hạ tầng số và dữ liệu số; phát triển công nghệ chiến lược; thúc đẩy đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số toàn diện; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Ông Hoàng Văn Thiên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên cho biết thời gian tới tỉnh sẽ tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm đưa thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh trong phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
"Chúng tôi sẽ đổi mới mạnh mẽ phương thức quản lý các nhiệm vụ khoa học công nghệ theo hướng đặt hàng từ nhu cầu thực tiễn của địa phương, doanh nghiệp và người dân. Mỗi nhiệm vụ phải có sản phẩm cụ thể, địa chỉ ứng dụng cụ thể và khả năng nhân rộng rõ ràng. Khoa học công nghệ phải đi vào cuộc sống, tạo ra giá trị mới cho phát triển kinh tế-xã hội," ông Thiên nhấn mạnh.
Cùng với đó, tỉnh sẽ tập trung nguồn lực cho các chương trình có tính lan tỏa lớn như chuyển đổi số ngành chè; truy xuất nguồn gốc số cho sản phẩm OCOP và nông sản chủ lực; ứng dụng trí tuệ nhân tạo và bản sao số trong sản xuất công nghiệp; phát triển y tế số, giáo dục số; xây dựng Khu công nghệ thông tin tập trung Yên Bình và Trung tâm Đổi mới sáng tạo vùng Việt Bắc.
Đặc biệt, việc xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với Đại học Thái Nguyên, các viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ tạo ra sự kết nối chặt chẽ giữa nghiên cứu, đào tạo và sản xuất, thúc đẩy thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học.
Từ những nền tảng đã được tạo dựng cùng quyết tâm chính trị cao trong thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, Thái Nguyên đang từng bước chuyển hóa tiềm năng khoa học công nghệ thành nguồn lực phát triển.
Hành trình phía trước còn nhiều thách thức, nhưng cũng mở ra cơ hội để địa phương khẳng định vai trò đầu tàu của vùng trung du và miền núi phía Bắc trong kỷ nguyên số, nơi tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực quan trọng nhất cho tăng trưởng nhanh và bền vững./.