Lâm Đồng đang vận hành một mô hình quản trị chưa từng có tiền lệ sau khi hợp nhất để trở thành tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất Việt Nam (24.233,07 km2).
Trong bối cảnh phải quản lý gần 3,9 triệu dân trên địa hình chia cắt, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành "mạch máu" để vận hành bộ máy chính quyền địa phương hai cấp hiệu quả. Bằng việc thực hiện chiến lược tạo lập dữ liệu "đúng-đủ-sạch-sống" gắn với một hạ tầng viễn thông thông suốt, Lâm Đồng đang biến kho tài nguyên số khổng lồ thành động lực trực tiếp để thúc đẩy kinh tế-xã hội bứt phá, khẳng định vị thế một "trái tim" đại ngàn thông minh, hiện đại và bền vững trong kỷ nguyên hội nhập.
Bài 1: Kiến tạo “hệ thần kinh số”
Để bộ máy hành chính không bị "hụt hơi" trước áp lực quản trị một địa bàn rộng lớn kỷ lục sau sáp nhập, Lâm Đồng đã xác lập một triết lý điều hành mới: Dữ liệu phải đi trước một bước.
Từ nguyên tắc "6 rõ" trong quản trị đến chiến lược xây dựng hạ tầng viễn thông "không vùng trũng" và các Trung tâm dữ liệu lớn "Xanh - Sạch", tỉnh đang kiến tạo nên một "hệ thần kinh số" nhạy bén. Đây không chỉ là cuộc cách mạng về hạ tầng mạng băng rộng mà còn là bước đi chiến lược để nâng cao năng lực thực thi công vụ, đưa mọi quyết định điều hành dựa trên nền tảng dữ liệu thực tế, chính xác và minh bạch.
Bứt phá hạ tầng viễn thông - nền tảng trong kỷ nguyên dữ liệu số
Việc hợp nhất ba địa phương Lâm Đồng-Bình Thuận-Đắk Nông không đơn thuần là mở rộng địa giới hành chính mà còn tạo nên một không gian phát triển mới hội tụ đủ cao nguyên, trung du, duyên hải và cửa ngõ kết nối Tây Nguyên với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Trong bối cảnh đó, dữ liệu không còn là công cụ hỗ trợ quản lý mà trở thành hạ tầng chiến lược, giữ vai trò kết nối toàn bộ hoạt động điều hành, sản xuất và phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn rộng nhất cả nước.
Với tỉnh Lâm Đồng mới, dữ liệu đang được nhìn nhận như một loại hạ tầng chiến lược, có vai trò tương đương giao thông, điện năng hay thủy lợi. Nếu đường sá kết nối không gian địa lý thì dữ liệu kết nối không gian quản trị; nếu hạ tầng vật chất tạo điều kiện cho dòng chảy hàng hóa thì hạ tầng dữ liệu tạo điều kiện cho dòng chảy thông tin và các quyết định phát triển.
Để bộ máy không bị "hụt hơi" khi phải điều hành 124 đơn vị hành chính cấp xã sau sáp nhập, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lâm Đồng đã thống nhất nguyên tắc điều hành “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền. Tư duy này đòi hỏi mọi hoạt động công vụ phải được "số hóa" để có thể giám sát và đánh giá chính xác qua hệ thống chỉ số KPI gắn với từng mục tiêu cụ thể.
Sự dịch chuyển từ cách làm theo kế hoạch sang cách làm theo mục tiêu và sản phẩm đã tạo ra áp lực tích cực, buộc các sở, ngành và địa phương phải ưu tiên tạo lập dữ liệu sạch.
Đến nay, nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu (LGSP) của tỉnh đã thực hiện gần 2 triệu lượt giao dịch dữ liệu, kết nối thông suốt với 22 hệ thống của Trung ương.
Những con số "biết sống" như 1,1 triệu trường hợp dữ liệu đất đai khớp với cơ sở dữ liệu quốc gia, hay tỷ lệ xác thực bảo hiểm đạt 99,71% và dữ liệu ngành giáo dục đạt 98,8%, chính là minh chứng cho việc dùng dữ liệu để minh bạch hóa quản trị.
Hạ tầng số được Lâm Đồng xác định phải đi trước một bước. Tại các trung tâm đô thị như Đà Lạt, tỉnh đã triển khai chủ trương ngầm hóa toàn bộ các đường dây, cáp dịch vụ công cộng để vừa đảm bảo mỹ quan đô thị di sản, vừa tăng cường tính ổn định cho mạng lưới. Đà Lạt được định vị là “vùng lõi sáng tạo,” nơi hạ tầng viễn thông phải đạt chuẩn quốc tế để phục vụ phát triển kinh tế sáng tạo và du lịch thông minh.
Tuy nhiên, theo Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng - Trần Thanh Duy: Thách thức lớn nhất nằm ở các khu vực vùng sâu, vùng xa. Tính đến nay, Lâm Đồng vẫn còn 101 cụm dân cư bị lõm sóng hoặc sóng yếu. Để hóa giải “nút thắt" này, tỉnh đã ban hành kế hoạch xây dựng mới hoặc tối ưu hóa 112 vị trí trạm BTS ngay trong năm 2026.
Mục tiêu là xóa bỏ hoàn toàn các "vùng trũng" viễn thông, đảm bảo 100% dân số được phủ sóng mạng băng rộng di động và 94,22% hộ gia đình có cáp quang FTTH.“Ngay cả tại đặc khu Phú Quý - nơi chưa có cáp quang trực tiếp, tỉnh đã triển khai công nghệ viba với dung lượng 13,7 Gbps và kế hoạch nâng cấp thêm 4 Gbps để đảm bảo thông tin liên lạc thông suốt cho phát triển kinh tế biển và quốc phòng,” ông Duy cho biết.
Big Data và Trung tâm dữ liệu “Xanh-Sạch”
Trao đổi về chiến lược hạ tầng, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng Võ Thành Công khẳng định, tỉnh đang tập trung vào chiều sâu cho dữ liệu số: “Chúng tôi đang vận hành hệ thống Trung tâm dữ liệu lớn (Big Data) theo mô hình tập trung-dự phòng, thực hiện di dời và hợp nhất hạ tầng từ các tỉnh cũ về một đầu mối duy nhất, giúp số hóa toàn bộ bản đồ hạ tầng xây dựng, giao thông, thủy lợi trên toàn tỉnh. Mục tiêu hướng tới là các trung tâm dữ liệu 'Xanh và Sạch', đảm bảo tính bền vững và an toàn tuyệt đối cho hệ thống phần mềm dùng chung của tỉnh.”
Hệ thống này hiện có 98 máy chủ vật lý, cung cấp dịch vụ ảo hóa trên nền điện toán đám mây với dung lượng lưu trữ 465 TB. Đây chính là "bộ não" để triển khai Hệ thống cơ sở dữ liệu không gian địa lý dùng chung (GIS) - một bài toán lớn giúp số hóa toàn bộ bản đồ hạ tầng xây dựng, giao thông, thủy lợi trên phạm vi toàn tỉnh.
Khi GIS hoàn thiện, mỗi mét vuông đất, mỗi tuyến đường của tỉnh đều sẽ được quản lý một cách minh bạch trên môi trường số.Giá trị lớn nhất của hệ thống dữ liệu không nằm ở việc số hóa bản đồ mà ở khả năng tạo ra các quyết định phát triển chính xác hơn.
Khi dữ liệu đất đai, quy hoạch, giao thông, dân cư và tài nguyên được liên thông, thời gian khảo sát và chuẩn bị đầu tư của doanh nghiệp sẽ được rút ngắn đáng kể; các dự án hạ tầng có thể lựa chọn phương án tối ưu hơn; công tác dự báo nhu cầu phát triển đô thị, du lịch và nông nghiệp cũng trở nên khoa học hơn.
Trong điều kiện địa bàn rộng hơn 24.000 km², việc xây dựng "bản sao số" của toàn tỉnh còn giúp chính quyền giảm đáng kể chi phí quản lý hành chính, nâng cao năng lực giám sát tài nguyên và phản ứng nhanh với các tình huống thiên tai, cháy rừng hay biến động thị trường nông sản.
Một điểm nhấn đột phá là việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào thực thi công vụ thông qua nền tảng iKNOW tại 124 xã, phường. Bên cạnh hạ tầng, yếu tố con người là then chốt, ông Võ Thành Công nhấn mạnh: Để con người làm chủ được công nghệ, tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức một chiến dịch huấn luyện quy mô chưa từng có: 19 lớp tập huấn cho hơn 11.000 cán bộ.
Chương trình không chỉ dừng lại ở khối viên chức mà còn mở rộng bồi dưỡng về AI cho các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, giúp họ tối ưu hóa năng suất trong môi trường kinh tế số.iKNOW là nền tảng tri thức thông minh (Intelligent Knowledge Platform) do Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng phối hợp với VNPT Lâm Đồng đang thực hiện thí điểm.
Ngoài ra, còn có chương trình “Hệ sinh thái học liệu số và nền tảng dạy học thông minh” đang được ngành giáo dục và khoa học-công nghệ tỉnh phối hợp triển khai cho giáo dục tiểu học nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục;
Mô hình "Đại học số" đang được tỉnh định hướng thúc đẩy phát triển thông qua việc số hóa toàn diện chương trình đào tạo và học liệu tại các cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn. Dù không phải là cơ sở đào tạo theo nghĩa truyền thống, nền tảng "Bình dân học vụ số" đã trở thành công cụ phổ cập kỹ năng số rộng rãi cho công chức và người dân.
Việc xây dựng hệ sinh thái học liệu số và nền tảng hỗ trợ dạy học thông minh và phong trào “Bình dân học vụ số” chính là cách Lâm Đồng chuẩn bị nguồn lực cho tương lai, xóa bỏ khoảng cách công nghệ từ thành thị đến tận những vùng có dân cư xa xôi nhất./.
Bài cuối: Dữ liệu số với khả năng thay đổi giá trị
Ngành Ngân hàng phát động “bình dân học vụ số” thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện
Ngành ngân hàng Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao kiến thức và an toàn hệ thống qua hội thi “Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026”, góp phần phát triển kinh tế số.
