Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa hiện còn 3.567 phần mộ liệt sỹ chưa xác định được danh tính, trong đó 612 phần mộ còn lưu giữ một phần thông tin và 2.955 phần mộ chưa có bất kỳ thông tin nào.
Mỗi phần mộ chưa có tên là một khoảng trống chưa thể khép lại trong hành trình tri ân những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Hưởng ứng Chiến dịch 500 ngày đêm hoàn thành công tác xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa đang triển khai lấy mẫu hài cốt liệt sỹ tại các nghĩa trang trên địa bàn.
Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, các lực lượng vẫn bám sát hiện trường, thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm trang nghiêm, an toàn tuyệt đối và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ theo tiến độ đề ra.
Cẩn trọng trong từng mẫu hài cốt, chính xác ở từng dữ liệu
Để tránh cái nắng bỏng rát của những ngày tháng Bảy, từ hơn 6 giờ sáng, tại Nghĩa trang liệt sỹ Hoa Lộc, xã Hoa Lộc, các lực lượng tham gia công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ đã có mặt đầy đủ để triển khai việc lấy mẫu hài cốt theo kế hoạch.
Sau lễ dâng hoa, dâng hương được tổ chức trong không khí trang nghiêm, từng nén hương lần lượt được thắp lên trước các phần mộ liệt sỹ. Giữa không gian tĩnh lặng của nghĩa trang, mỗi người đều lặng đi trước những hàng bia mộ còn thiếu tên, thiếu tuổi, càng cảm nhận sâu sắc hơn sự hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh.
Đứng trước những phần mộ liệt sỹ, anh Nguyễn Văn Hùng, Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, xã Hoa Lộc, xúc động chia sẻ mỗi lần đến nghĩa trang liệt sỹ, tôi đều thấy biết ơn và trân trọng hơn những hy sinh của các thế hệ đi trước.
Tôi mong việc giám định ADN sẽ giúp nhiều liệt sỹ sớm được xác định danh tính, để các bác, các chú được trở về với gia đình sau nhiều năm chờ đợi. Là thế hệ trẻ hôm nay, chúng em sẽ tiếp tục gìn giữ truyền thống 'Uống nước nhớ nguồn', sống có trách nhiệm, cống hiến nhiều hơn để xứng đáng với sự hy sinh của các anh hùng liệt sỹ...
Tại Nghĩa trang liệt sỹ Hoa Lộc hiện có 114 phần mộ liệt sỹ, trong đó 69 phần mộ chưa xác định được thông tin được lấy mẫu sinh phẩm theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo Chiến dịch "500 ngày đêm hoàn thành công tác xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN."
Để bảo đảm tính chính xác và nguyên vẹn của từng mẫu hài cốt, mọi công đoạn đều được thực hiện theo quy trình kỹ thuật chặt chẽ. Trước khi khai quật, lực lượng chuyên môn tiến hành rà soát, đối chiếu sơ đồ nghĩa trang, xác định vị trí từng phần mộ, kiểm tra hồ sơ và chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị, vật tư phục vụ nhiệm vụ.
Quá trình khai quật, lấy mẫu, số hóa thông tin, đóng gói, niêm phong, bảo quản, vận chuyển và bàn giao mẫu được thực hiện đồng bộ, đúng quy định. Sau khi hoàn thành việc lấy mẫu, các phần mộ được hoàn trả nguyên trạng, chỉnh trang cẩn thận, bảo đảm sự trang nghiêm tại nghĩa trang.
Là Tổ trưởng Tổ số hóa, quản lý dữ liệu trực tiếp tham gia thực hiện nhiệm vụ, Thượng úy Lê Đức Trung Nghĩa, Ban Thông tin, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa, cho biết công tác số hóa và quản lý dữ liệu đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối ở từng khâu.
Mỗi mẫu hài cốt đều được gắn với một mã số riêng, kèm theo đầy đủ thông tin, hình ảnh và hồ sơ liên quan để phục vụ công tác giám định, đối chiếu sau này.
Trong điều kiện thời tiết nắng nóng, công việc chủ yếu thực hiện ngoài trời, khối lượng dữ liệu lớn, cán bộ, chiến sĩ phải thường xuyên kiểm tra, đối chiếu giữa hồ sơ giấy, hiện trạng phần mộ và dữ liệu điện tử nhằm hạn chế thấp nhất sai sót.
"Áp lực công việc rất lớn bởi chỉ một sai lệch nhỏ trong quá trình cập nhật hay quản lý dữ liệu cũng có thể ảnh hưởng đến việc xác định danh tính liệt sỹ. Vì vậy, mỗi cán bộ đều làm việc với tinh thần cẩn trọng, trách nhiệm cao nhất, mong muốn những thông tin được lưu giữ hôm nay sẽ góp phần giúp các liệt sỹ sớm được xác định danh tính và trở về với gia đình," Thượng úy Lê Đức Trung Nghĩa chia sẻ.
Tỉ mỉ trong từng thao tác, trách nhiệm ở mỗi phần mộ
Tại Nghĩa trang liệt sỹ Hoằng Hóa, nơi quy tập 660 phần mộ liệt sỹ, thực hiện Kế hoạch số 245 của Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN, lực lượng chức năng tổ chức lấy mẫu sinh phẩm đối với 38 phần mộ chưa xác định được thông tin.
Tại khu vực lấy mẫu, không khí làm việc luôn được giữ nghiêm trang. Sau khi hoàn thành các nghi lễ tâm linh theo phong tục địa phương, Tổ khai quật, xây dựng và hoàn trả phần mộ bắt đầu triển khai nhiệm vụ.
Từng vị trí phần mộ được xác định, đối chiếu kỹ lưỡng trước khi tiến hành khai quật. Mỗi nhát cuốc, nhát xẻng đều được thực hiện chậm rãi, chính xác; từng lớp đất được bóc tách cẩn trọng nhằm bảo đảm giữ nguyên trạng hài cốt.
Khi việc lấy mẫu hoàn tất, các phần mộ được hoàn trả đúng vị trí ban đầu, chỉnh trang sạch sẽ, bảo đảm sự tôn nghiêm tại nghĩa trang.
Thiếu tá quân nhân chuyên nghiệp Lê Tuấn Quân, Đội Quy tập, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa, cho biết mỗi phần mộ có điều kiện địa chất và hiện trạng khác nhau, vì vậy lực lượng thực hiện luôn phải linh hoạt xử lý trên cơ sở tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật.
Công việc chủ yếu diễn ra ngoài trời, cường độ cao, đòi hỏi sự tập trung trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Điều chúng tôi luôn nhắc nhau là phải thật cẩn trọng trong từng thao tác. Mỗi phần mộ đều gắn với hy vọng của thân nhân liệt sỹ sau nhiều năm mong mỏi. Chỉ cần làm bằng tất cả trách nhiệm và sự trân trọng, chúng tôi tin rằng mỗi mẫu sinh phẩm được lấy hôm nay sẽ góp thêm cơ hội để các liệt sỹ sớm được xác định danh tính, trở về với gia đình," Thiếu tá Lê Tuấn Quân chia sẻ.
Trực tiếp kiểm tra, chỉ đạo công tác lấy và bàn giao mẫu tại Nghĩa trang liệt sỹ Hoằng Hóa, Đại tá Nguyễn Xuân Toàn, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa cho biết, công tác chuẩn bị được triển khai đồng bộ, kỹ lưỡng trước khi tổ chức lấy mẫu.
Toàn bộ vật tư, dụng cụ chuyên dụng, trang thiết bị và phương tiện phục vụ khai quật, bảo quản, vận chuyển mẫu được chuẩn bị đầy đủ theo quy trình kỹ thuật quy định tại Quyết định số 1973/QĐ-BQP ngày 22/4/2026 của Bộ Quốc phòng.
Các thành viên Đội lấy mẫu được trang bị thiết bị di động cài đặt phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sỹ, bảo đảm cập nhật, quản lý dữ liệu thống nhất, chính xác trong toàn bộ quá trình thực hiện.
Bên cạnh yêu cầu về chuyên môn, các lực lượng công an, quân y và chính quyền địa phương phối hợp chặt chẽ để bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn tại khu vực lấy mẫu.
Hiện trường được kiểm soát nghiêm ngặt; công tác chăm sóc sức khỏe cho cán bộ, chiến sĩ được thực hiện thường xuyên trong suốt quá trình làm nhiệm vụ; các nghi lễ tâm linh được tổ chức trang nghiêm, đúng phong tục.
Toàn bộ nhiệm vụ được triển khai theo phương châm "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả, với mục tiêu cao nhất là bảo đảm chính xác trong từng công đoạn, góp phần nâng cao hiệu quả giám định ADN, sớm xác định danh tính các liệt sỹ còn thiếu thông tin.
Triển khai kế hoạch số 152/KH-BCĐ ngày 20/5/2026 của Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Thanh Hóa, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh- Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo đã chủ trì, phối hợp với các sở, ngành địa phương triển khai đồng bộ công tác tìm kiếm, quy tập, lấy mẫu hài cốt liệt sỹ tại các nghĩa trang trên địa bàn.
Theo đó, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa đã tìm kiếm quy tập được 20 hài cốt, trong đó trong nước 1 hài cốt, tại Lào 19 hài cốt.
Thực hiện theo đúng nguyên tắc và quy trình lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin trong nghĩa trang liệt sỹ, đơn vị đã phối hợp với chính quyền địa phương, các sở, ngành liên quan, tổ chức lấy mẫu tại 9/25 nghĩa trang liệt sỹ trên địa bàn tỉnh.
Đơn vị đã tổ chức khai quật 457/2.955 mộ chưa xác định được thông tin; trong đó có 355 mộ đủ điều kiện lấy mẫu; 122 mộ không đủ điều kiện lấy mẫu. Đơn vị đã bàn giao Viện Pháp y Quân đội 185 mẫu; trong đó có 166 mẫu trong nước và 19 mẫu hài cốt liệt sỹ tìm kiếm tại Lào.
Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo, việc triển khai một số nội dung của "Chiến dịch 500 ngày đêm", nhất là công tác rà soát, bổ sung thông tin và lấy mẫu hài cốt liệt sỹ tại các nghĩa trang, vẫn gặp không ít khó khăn.
Đây là nhiệm vụ mới, đòi hỏi yêu cầu cao về quy trình kỹ thuật, tính chính xác và sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều lực lượng. Bên cạnh đó, việc cập nhật, hoàn thiện hồ sơ liệt sỹ, mộ liệt sỹ, sơ đồ nghĩa trang và cơ sở dữ liệu ở một số địa phương còn chậm; nhiều thông tin lịch sử, nhân chứng phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập ngày càng ít dần theo thời gian.
Vượt lên những khó khăn đó, mỗi ngày, tại các nghĩa trang liệt sỹ trên địa bàn tỉnh, cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng tham gia vẫn kiên trì thực hiện từng công đoạn với tinh thần trách nhiệm cao nhất.
Từ việc rà soát hồ sơ, đối chiếu thông tin, khai quật, lấy mẫu đến số hóa dữ liệu, mỗi thao tác đều được thực hiện cẩn trọng, bởi phía sau mỗi mẫu hài cốt là khát vọng tìm lại tên tuổi của một người đã hy sinh và mong mỏi đoàn tụ của biết bao gia đình sau nhiều thập kỷ chờ đợi.
"Chiến dịch 500 ngày đêm" không chỉ là nhiệm vụ mang ý nghĩa khoa học, kỹ thuật, mà còn là hành trình tri ân những người đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Mỗi mẫu sinh phẩm được lấy đúng quy trình, mỗi thông tin được bổ sung chính xác hôm nay sẽ góp thêm cơ sở để hành trình tìm lại danh tính các liệt sỹ còn thiếu thông tin tiến gần hơn đến kết quả, góp phần làm vơi đi những khoảng trống lịch sử vẫn còn day dứt trong nhiều gia đình và toàn xã hội./.