Sau hơn 70 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 17/11/1954, quan hệ Việt Nam-Mông Cổ đã được thúc đẩy mạnh trên nhiều lĩnh vực và có những bước phát triển thực chất, toàn diện trong những năm gần đây. Đặc biệt, hai bên đã thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam-Mông Cổ, mở ra chương mới nhằm mở rộng và làm sâu sắc, hợp tác bền vững hơn giữa hai nước.
Do đó, chuyến thăm chính thức Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ tạo đòn bẩy để hai bên cụ thể hóa cam kết và định hướng lớn cũng như trao đổi sâu về hợp tác trong lĩnh vực nhiều tiềm năng và dư địa.
Quan hệ bổ trợ
Việt Nam và Mông Cổ có quan hệ hữu nghị truyền thống từ rất sớm, hai bên thường xuyên giúp đỡ và ủng hộ lẫn nhau. Mông Cổ coi Việt Nam là Đối tác toàn diện quan trọng hàng đầu của Mông Cổ ở khu vực Đông Nam Á.
Trong những năm gần đây, quan hệ hai nước có những bước phát triển thực chất, toàn diện trên nhiều lĩnh vực. Hai bên đã thiết lập quan hệ “Đối tác toàn diện Việt Nam-Mông Cổ” nhân dịp chuyến thăm cấp Nhà nước tới Mông Cổ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tháng 9/2024.
Trước đó, Hiệp định thương mại đầu tiên giữa Việt Nam và Mông Cổ được ký vào năm 1958. Bộ Công Thương Việt Nam đã ký kết: Bản ghi nhớ về hợp tác kinh tế và thương mại với Bộ Ngoại giao Mông Cổ (ký lần đầu vào năm 2008, tái ký vào tháng 8 năm 2021); Bản ghi nhớ về thương mại gạo bền vững với Bộ Lương thực, Nông nghiệp và Công nghiệp nhẹ Mông Cổ (ký ngày 1 tháng 11 năm 2023).
Ngoài ra, Bộ Công Thương và Bộ Lương thực, Nông nghiệp và Công nghiệp nhẹ Mông Cổ đã ký kết “Bản ghi nhớ về thương mại gạo bền vững” nhằm thiết lập cơ chế hợp tác toàn diện đảm bảo nguồn cung lương thực và ổn định thị trường gạo ở cả hai nước.
Đây là cơ sở quan trọng thiết lập cơ chế để hai bên thường xuyên trao đổi, hợp tác, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại gạo giữa Việt Nam và Mông Cổ; đồng thời, tìm giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong giao dịch, xuất nhập khẩu mặt hàng này.
Nhận định từ các chuyên gia, hợp tác kinh tế-thương mại, đầu tư, nông nghiệp Việt Nam - Mông Cổ có nhiều khởi sắc với việc hai bên ký nhiều văn kiện hợp tác, tạo khuôn khổ pháp lý thuận lợi để tăng kim ngạch thương mại song phương.
Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam-Mông Cổ đạt hơn 155 triệu USD; trong đó xuất khẩu của Việt Nam đạt trên 100 triệu USD.Nằm ở khu vực Trung Á, với phần lớn lãnh thổ là thảo nguyên đồng cỏ và đồi núi, Mông Cổ có điều kiện thuận lợi để phát triển ngành chăn nuôi.
Hai nước đã đẩy mạnh hợp tác trong cung cấp các sản phẩm nông nghiệp như cho phép cung cấp thịt dê và cừu từ Mông Cổ sang Việt Nam; ngược lại là thịt và trứng gia cầm từ Việt Nam sang Mông Cổ. Hiện có một số doanh nghiệp Việt Nam đã và đang triển khai dự án đầu tư quy mô lớn trong lĩnh vực năng lượng.
Bên cạnh các lĩnh vực hợp tác truyền thống, hai bên bắt đầu trao đổi trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chính phủ điện tử và số hóa dịch vụ công. Mông Cổ quan tâm hợp tác với Việt Nam trong phát triển AI, kinh tế số, khởi nghiệp và ứng dụng công nghệ mới.
Tận dụng lợi thế
Theo nhận định của các chuyên gia, cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Mông Cổ mang tính bổ sung, ít có sự cạnh tranh hay xung đột lợi ích. Đây là dư địa để hai bên tiếp tục thúc đẩy thương mại song phương, mở cửa thị trường cho hàng hóa của nhau trên cơ sở có đi có lại, đáp ứng tiêu chuẩn và nhu cầu của mỗi bên.
Việt Nam có thể tăng xuất khẩu các mặt hàng thế mạnh như nông sản, thủy sản, hải sản, dược phẩm vào Mông Cổ; trong khi đó, các sản phẩm có lợi thế của Mông Cổ như khoáng sản, than đá, len, dạ có thể mở rộng thị trường tại Việt Nam. Việc khai thác tốt lợi thế bổ sung này sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên gấp đôi trong thời gian tới.
Ở lĩnh vực đầu tư, hai bên cần tăng cường hợp tác đa dạng hóa chuỗi cung ứng nguyên liệu, nhất là trong những ngành có thế mạnh và nhu cầu bổ trợ lẫn nhau; đồng thời tạo thuận lợi, hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình tìm hiểu, triển khai các dự án đầu tư tại mỗi nước.
Với doanh nghiệp Việt Nam, Mông Cổ còn mở ra cơ hội đầu tư trong các lĩnh vực khai khoáng, chế biến thức ăn chăn nuôi, sản xuất và chế biến thịt, sữa, da... Không chỉ phục vụ thị trường sở tại, các dự án này có thể hướng tới xuất khẩu sang thị trường lân cận.
Nhằm tăng cường quan hệ thương mại và hướng tới mục tiêu kim ngạch hai chiều đạt 200 triệu USD, Bộ Công Thương cho rằng: Hai bên cần tiếp tục nghiên cứu, xác định những nhóm sản phẩm thế mạnh, có tiềm năng để mở rộng trao đổi thương mại.
Cùng đó, tăng cường trao đổi các đoàn mua hàng, đẩy mạnh tổ chức và vận động doanh nghiệp tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại tại Việt Nam và Mông Cổ; tổ chức thường xuyên chương trình kết nối giao thương nhằm tạo thêm cơ hội hợp tác thực chất cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước.
Mong muốn mở rộng xuất khẩu gia cầm sang thị trường Mông Cổ, đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn San Hà cho biết: Doanh nghiệp xác định ưu tiên cung cấp các sản phẩm chất lượng cao, an toàn, từng bước xây dựng thương hiệu và thiết lập quan hệ hợp tác chiến lược với các đối tác, địa phương của Mông Cổ. Cùng đó, doanh nghiệp sẽ nghiên cứu kỹ nhu cầu, thị hiếu tiêu dùng để điều chỉnh sản phẩm và định hướng kinh doanh phù hợp.
Theo đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn San Hà, dù thị trường Mông Cổ còn nhiều tiềm năng đối với ngành gia cầm nhưng vẫn còn không ít khó khăn trong quá trình xuất nhập khẩu, đặc biệt là các yêu cầu về hồ sơ pháp lý, thủ tục và rào cản kỹ thuật. Do đó, cơ quan quản lý cần tiếp tục rà soát, đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục xuất nhập khẩu nhằm rút ngắn thời gian và giảm chi phí cho doanh nghiệp.
Đại sứ Nguyễn Tuấn Thanh nhấn mạnh: Dư địa hợp tác giữa Việt Nam và Mông Cổ còn rất lớn, nhất là trong bối cảnh hai nước vừa nâng cấp quan hệ lên Đối tác toàn diện và đang bước vào giai đoạn triển khai mạnh mẽ các thỏa thuận, cam kết của lãnh đạo cấp cao. Điều quan trọng là hai bên cần chuyển hóa những tiềm năng đó thành các dự án, chương trình hợp tác cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và người dân hai nước.
Với lợi thế hai nền kinh tế có tính bổ trợ cho nhau là cơ sở để hai nước có thể mở rộng trao đổi hàng hóa, đa dạng hóa sản phẩm và từng bước hình thành các chuỗi cung ứng phù hợp.
Do đó, thời gian tới cần đặc biệt quan tâm đến việc tạo thuận lợi hơn nữa cho doanh nghiệp hai nước tiếp cận thị trường của nhau, tăng cường kết nối doanh nghiệp, hội chợ, diễn đàn thương mại và đầu tư; đồng thời nghiên cứu những cơ chế phù hợp để tháo gỡ khó khăn về logistics, thanh toán, tiêu chuẩn chất lượng và thủ tục xuất nhập khẩu.
Hơn nữa, Việt Nam ngày càng có nhiều doanh nghiệp lớn đã tích lũy được kinh nghiệm trong việc triển khai các dự án đầu tư trong môi trường quốc tế. Mông Cổ cũng đang có nhu cầu thu hút thêm nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm để phát triển các ngành kinh tế ngoài khai khoáng.
Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tìm hiểu và tham gia sâu hơn vào thị trường Mông Cổ. Đặc biệt, thời gian gần đây, đã có tập đoàn của Việt Nam đang đầu tư lớn vào lĩnh vực năng lượng tại Mông Cổ, mở ra hướng hợp tác mới, bền vững trong quan hệ hợp tác kinh tế hai nước.
Ngoài ra, Mông Cổ có thế mạnh lớn về chăn nuôi gia súc, trong khi Việt Nam có kinh nghiệm về giống, thú y, chế biến thực phẩm, phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp và xây dựng thị trường. Hai bên có thể nghiên cứu hợp tác từ khâu giống, thức ăn chăn nuôi, thú y, chế biến và bảo quản đến xây dựng thương hiệu, tiêu thụ sản phẩm. Đặc biệt, hợp tác trong chế biến sâu các sản phẩm từ thịt, sữa, da và các sản phẩm chăn nuôi có thể tạo ra giá trị gia tăng cao hơn.
Bên cạnh đó, hai nước có thể mở rộng hợp tác về nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, chống sa mạc hóa, sử dụng hiệu quả nguồn nước và ứng dụng khoa học-công nghệ trong nông nghiệp. Đây cũng là những lĩnh vực phù hợp với thế mạnh và nhu cầu thực tế của Mông Cổ, đồng thời Việt Nam có nhiều kinh nghiệm có thể chia sẻ.
"Với khuôn khổ Đối tác toàn diện, chúng ta không chỉ nhìn vào những lĩnh vực hợp tác truyền thống mà cần mạnh dạn mở ra những lĩnh vực mới, có tính dài hạn và tạo động lực tăng trưởng mới.
Nếu làm tốt việc kết nối và tháo gỡ điểm nghẽn về thị trường, logistics và thông tin, hợp tác kinh tế Việt Nam-Mông Cổ sẽ còn rất nhiều không gian để phát triển, trở thành một trụ cột quan trọng của quan hệ hai nước trong thời gian tới," Đại sứ Nguyễn Tuấn Thanh nhấn mạnh./.
Tăng cường sự hiểu biết và tin cậy chính trị giữa Việt Nam và Mông Cổ
Đại sứ Việt Nam tại Mông Cổ Nguyễn Tuấn Thanh đã trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN về ý nghĩa, tầm quan trọng của chuyến thăm cũng như điểm sáng trong quan hệ giữa Việt Nam và Mông Cổ.
