Từ đợt cao điểm thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sỹ tại Tuyên Quang đến việc quy tập hài cốt nữ du kích hy sinh năm 1969 ở Cần Thơ, những nỗ lực tri ân đang góp phần mở thêm cơ hội xác định danh tính và đưa các liệt sỹ trở về với gia đình, quê hương.
Đưa hài cốt nữ du kích hy sinh năm 1969 về Nghĩa trang liệt sỹ thành phố
Sáng 22/7, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Cần Thơ phối hợp Đội K90 (Quân khu 9) tiến hành lễ cất bốc, quy tập hài cốt nữ du kích hy sinh năm 1969 tại ấp Trường Thọ, xã Trường Long Tây sau nhiều ngày tổ chức khảo sát và khai quật. Từ sáng sớm, trong không khí trang nghiêm, cán bộ, chiến sỹ khẩn trương hoàn tất các công việc chuẩn bị, bảo đảm lễ cất bốc diễn ra đúng quy định và nghi lễ quân đội.
Đối với ông Trần Văn Quận (sinh năm 1950, xã Tân Hòa, thành phố Cần Thơ), thương binh, nguyên Tiểu đội phó Đội du kích xã Tân Hòa và là người cung cấp thông tin về vị trí chôn cất nữ du kích, đây là ngày ông chờ đợi suốt nhiều thập kỷ. Năm 1969, ông là Tiểu đội phó Đội du kích xã Tân Hòa (gồm 8 nữ, 1 nam), trực tiếp tham gia hoạt động tại địa bàn trong thời kỳ chiến tranh.
Theo ông Quận, khoảng 8 giờ sáng một ngày tháng 8/1969 (không nhớ rõ ngày), máy bay địch đổ quân đi càn tại vàm Chệt Thợ, xã Trường Long Tây. Khoảng 5 chiếc máy bay quần thảo và bắn vào các chòi ở khu vực ngoài đồng. Thời điểm đó, trong một chòi có ba người gồm bà Trần Thị Thơ, ông Hai Ẩn và bà Nguyễn Thị Út. Trận càn khiến ông Hai Ẩn bị thương gãy chân, còn bà Nguyễn Thị Út (khoảng 19 tuổi, tên thường gọi là Út Móm) hy sinh tại chỗ.
Sau trận đánh, ông Mười Kê, cán bộ tại địa phương lúc bấy giờ đã đưa thi hài nữ du kích đến an táng tạm tại khu đất của ông Năm Nhung, khu vực Kênh Bờ Xoài, nay thuộc ấp Trường Thọ, xã Trường Long Tây.
Suốt nhiều năm, ông Quận luôn đau đáu mong tìm lại đồng đội. Chứng kiến hài cốt liệt sỹ Nguyễn Thị Út được tìm thấy sau hơn nửa thế kỷ, ông không giấu được xúc động. Mang trong mình căn bệnh nan y, ông từng nhiều lần trăn trở vì sợ không còn đủ thời gian để thực hiện tâm nguyện tìm lại đồng đội. Nay được chứng kiến liệt sỹ trở về, ông cảm thấy thanh thản, như trút được tâm nguyện đã mang theo suốt mấy chục năm qua.
Đại úy Nguyễn Hữu Lộc, Đội phó Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ lâm thời, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Cần Thơ cho biết, đội đã tiếp nhận và kiểm chứng nhiều nguồn thông tin trước khi triển khai tìm kiếm trên khu đất rộng hơn 20 m².
Sau gần ba ngày đào tìm trong điều kiện địa chất phức tạp đất sình, đất sét, đất cứng, lực lượng làm nhiệm vụ phát hiện các dấu hiệu đầu tiên của ngôi mộ. Khi lớp nilon thời chiến và lớp vải bọc hài cốt dần hiện ra, mọi người đều xúc động vì những nỗ lực tìm kiếm đã mang lại kết quả.
“Chúng tôi động viên anh em, liệt sỹ Út là người đã tham gia kháng chiến, hy sinh để mình được hòa bình độc lập. Bản thân mình là người chiến sỹ, mình phải có lòng biết ơn, cố gắng tìm kiếm,” Đại úy Nguyễn Hữu Lộc xúc động nói.
Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Cần Thơ cho biết, sau khi tìm thấy hài cốt, lực lượng chức năng sẽ lấy mẫu sinh phẩm ADN để lưu trữ. Hiện nay mới chỉ xác định được thông tin về liệt sỹ, chưa xác định được thân nhân. Mẫu ADN của hài cốt sẽ được bảo quản để đối chiếu khi người thân liên hệ trong thời gian tới.
Trong sáng 22/7, hài cốt liệt sỹ Nguyễn Thị Út đã được đưa về Nghĩa trang liệt sỹ thành phố Cần Thơ. Các cơ quan chức năng sẽ tổ chức lễ cải táng vào dịp kỷ niệm Ngày Thương binh-liệt sỹ 27/7 sắp tới.
Phát động cao điểm thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sỹ
Ngày 22/7, Công an tỉnh Tuyên Quang tổ chức Lễ phát động đợt cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sỹ chưa xác định được thông tin, đánh dấu việc chuyển từ giai đoạn chuẩn bị sang triển khai đồng loạt trên địa bàn toàn tỉnh.
Dự lễ phát động có Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo tỉnh về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ Đỗ Anh Tuấn; Thiếu tướng Nguyễn Đức Thuận, Giám đốc Công an tỉnh; lãnh đạo các sở, ngành cùng gần 90 thân nhân liệt sỹ tham gia lấy mẫu.
Chương trình được tổ chức trực tiếp tại trụ sở Công an tỉnh và kết nối trực tuyến đến các điểm cầu xã, phường có trạm thu nhận mẫu cố định.
Theo kế hoạch, đợt cao điểm diễn ra từ ngày 22 đến 26/7, phấn đấu thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của gần 4.000 thân nhân liệt sỹ trên địa bàn tỉnh. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm bổ sung cơ sở dữ liệu ADN phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin.
Thống kê cho thấy, toàn tỉnh Tuyên Quang có trên 4.200 liệt sỹ đã hy sinh. Đến nay, các lực lượng chức năng đã tìm kiếm, quy tập được hơn 3.100 phần mộ, còn gần 1.100 liệt sỹ cần tiếp tục tìm kiếm.
Quá trình rà soát, xác minh gặp nhiều khó khăn do thời gian đã lùi xa, nhiều hồ sơ chưa đầy đủ, thân nhân cư trú phân tán ở nhiều địa phương, nhiều người tuổi cao, sức khỏe yếu. Vì vậy, việc triển khai đồng bộ công tác thu nhận mẫu ADN được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở dữ liệu quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả xác định danh tính hài cốt liệt sỹ trong thời gian tới.
Để bảo đảm tiến độ và chất lượng thực hiện, Giám đốc Công an tỉnh chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở và các ngành chức năng rà soát, lập danh sách thân nhân liệt sỹ đủ điều kiện lấy mẫu; đẩy mạnh tuyên truyền về ý nghĩa của việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN, tạo sự đồng thuận và hưởng ứng của các gia đình chính sách.
Lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội cùng Công an cấp xã được giao làm đầu mối trong việc rà soát, chuẩn hóa thông tin thân nhân liệt sỹ, bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống," tránh bỏ sót hoặc trùng lặp đối tượng.
Ngay trong sáng 22/7, tại 3 điểm thu nhận mẫu đặt tại trụ sở Công an tỉnh và các phường Minh Xuân, An Tường, đông đảo thân nhân liệt sĩ đã đến thực hiện lấy mẫu. Cán bộ, chiến sỹ Công an trực tiếp hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ, thủ tục và tiến hành lấy mẫu theo đúng quy trình kỹ thuật.
Đối với các trường hợp tuổi cao, sức khỏe yếu hoặc đi lại khó khăn, lực lượng Công an bố trí phương tiện đưa đón hoặc cử các tổ công tác lưu động đến tận nơi cư trú để hỗ trợ thu nhận mẫu.
Việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sỹ là bước đi quan trọng trong xây dựng cơ sở dữ liệu ADN quốc gia, phục vụ công tác xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin. Hoạt động này góp phần hiện thực hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước về chăm lo người có công với cách mạng; đồng thời thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn," tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Thông qua đợt cao điểm, Công an tỉnh Tuyên Quang đặt mục tiêu đẩy nhanh tiến độ rà soát, thu nhận và cập nhật dữ liệu ADN, góp phần mở thêm cơ hội để các hài cốt liệt sỹ chưa xác định được danh tính sớm được xác minh, đưa các Anh hùng liệt sỹ trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình.