Theo các khảo sát doanh nghiệp công bố ngày 24/3, cuộc xung đột tại Trung Đông đã bắt đầu gây tổn hại cho các nền kinh tế lớn trên thế giới. Giá năng lượng tăng vọt cùng tình trạng bất ổn leo thang đang kìm hãm các hoạt động kinh tế và đẩy kỳ vọng lạm phát lên cao.
Kết quả sơ bộ từ các khảo sát với những nhà quản trị mua hàng tại Mỹ, châu Âu và Nhật Bản đã cung cấp cái nhìn toàn diện nhất cho đến nay về tác động kinh tế của cuộc xung đột kéo dài gần bốn tuần qua. Cuộc xung đột này đã khiến một phần lớn nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn vô thời hạn.
Tại 21 quốc gia sử dụng đồng euro, sự tăng trưởng của khu vực tư nhân gần như đình trệ trong tháng này. Các công ty cho biết thời gian giao hàng bị kéo dài và chi phí đầu vào có xu hướng tăng lên, điều mà họ sẽ phải tìm cách chuyển hóa vào giá thành sản phẩm.
S&P Global cho biết Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tổng hợp sơ bộ của Khu vực sử dụng đồng tiền chung euro (Eurozone) đã giảm xuống mức thấp nhất trong 10 tháng, từ mức 51,9 của tháng 2 xuống 50,5 điểm trong tháng 3, thấp hơn so với dự đoán ban đầu.
Trong báo cáo chi tiết của từng quốc gia, niềm tin kinh doanh của các doanh nghiệp Pháp đã sụt giảm đáng kể, trong khi tăng trưởng khu vực tư nhân tại Đức chậm lại ở mức thấp nhất trong 3 tháng.
Ông Chris Williamson, chuyên gia kinh tế trưởng tại S&P Global Market Intelligence, nhận định rằng các số liệu của Eurozone đang làm dấy lên những hồi chuông cảnh báo về nguy cơ "đình lạm" (stagflation) - khi nền kinh tế đình trệ đi kèm lạm phát cao.
Khảo sát của S&P Global tại Mỹ cũng cho thấy tình hình tương tự. Giá năng lượng cao hơn đã làm gia tăng lo ngại lạm phát trong bối cảnh tâm lý kinh doanh yếu đi, dẫn đến triển vọng việc làm tại khu vực tư nhân trở nên kém khả quan hơn.
Chỉ số PMI tổng hợp sơ bộ của Mỹ đã giảm xuống 51,4 điểm trong tháng này. Đây là mức thấp nhất kể từ tháng 4/2025, đánh dấu tháng giảm thứ hai liên tiếp, sau mức 51,9 điểm của tháng 2. Sự sụt giảm trong tháng này chủ yếu tập trung ở lĩnh vực dịch vụ.
Các nền kinh tế khác trong Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) cũng không khả quan hơn. Tại Vương quốc Anh, khảo sát của S&P Global cho thấy hoạt động kinh doanh tăng trưởng ở mức chậm nhất trong 6 tháng, trong khi chi phí đầu vào của các nhà sản xuất tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ năm 1992.
Tại Nhật Bản, chỉ số PMI tổng hợp sơ bộ kết hợp cả hoạt động sản xuất và dịch vụ đã giảm từ 53,9 điểm trong tháng 2/2026 xuống còn 52,5 điểm vào tháng 3/2026, mức tăng chậm nhất trong 3 tháng qua.
Nằm ngoài nhóm G7, Ấn Độ - quốc gia nhập khẩu khoảng 90% lượng dầu thô và gần một nửa lượng khí đốt tự nhiên - đã chứng kiến tốc độ tăng trưởng khu vực tư nhân rơi xuống mức thấp nhất trong 3 năm vào tháng 3/2026. Chi phí đầu vào tại đây tăng nhanh nhất kể từ tháng 6/2022, một phần mức tăng này đã được các doanh nghiệp chuyển sang giá bán dù biên lợi nhuận của họ vẫn bị thu hẹp.
Cho đến nay, gần như chưa chuyên gia kinh tế nào đề cập đến khả năng xung đột tại Trung Đông sẽ đẩy kinh tế toàn cầu vào một cuộc suy thoái thực sự, ngay cả khi cú sốc năng lượng từ việc đóng cửa eo biển Hormuz – nơi 1/5 lượng dầu thế giới đi qua - đang trở nên trầm trọng hơn. Chuyên gia Nicola Nobile của công ty tư vấn Oxford Economics cho rằng kịch bản kinh tế phụ thuộc rất nhiều vào thời gian kéo dài của cuộc xung đột và triển vọng giá năng lượng.
Dù vậy, giới quan sát ngày càng nhận ra rằng các hệ quả kinh tế sẽ không sớm kết thúc, khi những cơ sở hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh đã bị phá hủy nghiêm trọng do các cuộc không kích đáp trả của Iran sau những hoạt động quân sự từ Mỹ và Israel.
Tuần trước, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho rằng còn quá sớm để định lượng chính xác tác động của cuộc xung đột đối với tăng trưởng toàn cầu, nhưng cũng cảnh báo nền kinh tế thế giới đang đối mặt với nguy cơ sụt giảm lớn./.
Xung đột tại Trung Đông: Những tác động tới đời sống và kinh tế tại châu Âu
Các chuyên gia nhận định nếu căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, tác động đối với kinh tế và đời sống tại châu Âu có thể lan rộng hơn, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng, giao thông.
