Nigeria, quốc gia sản xuất cacao lớn thứ tư thế giới, mới đây đã ban hành lệnh cấm xuất khẩu hạt cacao thô nhằm thúc đẩy chế biến trong nước, gia tăng giá trị nông sản và phát triển ngành công nghiệp cacao nội địa.
Chính phủ Nigeria cho biết chính sách mới hướng tới chấm dứt việc xuất khẩu nguyên liệu thô với giá trị gia tăng thấp, thay vào đó tập trung chế biến, xây dựng thương hiệu và sản xuất các sản phẩm từ cacao ngay trong nước.
Mục tiêu là tạo thêm việc làm, tăng nguồn thu ngoại tệ và nâng cao tỷ trọng giá trị mà Nigeria thu được từ chuỗi cung ứng cacao toàn cầu.
Hiện Nigeria nằm trong nhóm các quốc gia sản xuất cacao hàng đầu thế giới với hơn 300.000 hộ nông dân trồng cacao trên diện tích hơn 1,4 triệu ha.
Nông dân và các doanh nghiệp xuất khẩu ở châu Phi hiện chỉ thu được khoảng 15% tổng giá trị trong chuỗi cacao toàn cầu theo mô hình xuất khẩu truyền thống, trong khi phần lớn lợi nhuận thuộc về các doanh nghiệp chế biến và sản xuất chocolate tại các nước phát triển.
Để hỗ trợ quá trình chuyển đổi, Nigeria đang mở rộng năng lực chế biến trong nước, trong đó có nhà máy chế biến cacao mới với công suất 70.000 tấn/năm đang được xây dựng tại Sagamu. Khi hoàn thành, tổng công suất chế biến cacao của nước này sẽ vượt 120.000 tấn mỗi năm.
Ngân hàng Công nghiệp Nigeria cũng cam kết cung cấp nguồn vốn dài hạn cho toàn bộ chuỗi giá trị cacao. Đến nay, ngân hàng đã giải ngân hơn 164 tỷ naira (khoảng 107 triệu USD) cho các doanh nghiệp chế biến nông sản và huy động khoản tín dụng trị giá 60 triệu euro (khoảng 68,3 triệu USD) từ Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB).
Tại Hội nghị cấp cao về gia tăng giá trị cacao năm 2026, Tổng Giám đốc Ngân hàng Công nghiệp Nigeria, ông Olasupo Olusi, cho biết mục tiêu không chỉ là hỗ trợ tín dụng mà còn xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp hoàn chỉnh, từ khâu sản xuất giống cây cacao cho đến sản xuất chocolate.
Trong thông điệp gửi tới hội nghị, Tổng thống Nigeria Bola Tinubu khẳng định nước này sẽ không tiếp tục xuất khẩu hạt cacao thô rồi nhập khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Theo ông, Nigeria sẽ tự chế biến hạt cacao, sản xuất bơ cacao, chocolate, xây dựng thương hiệu trong nước và xuất khẩu các sản phẩm hoàn chỉnh ra thị trường quốc tế.
Động thái của Nigeria được dự báo sẽ tác động đến các quốc gia châu Âu như Đức, Hà Lan và Bỉ, vốn nhiều năm qua phụ thuộc vào nguồn cung hạt cacao thô từ Nigeria để phục vụ ngành sản xuất chocolate và bánh kẹo. Các doanh nghiệp tại những nước này có thể sẽ phải chuyển sang nhập khẩu các sản phẩm cacao đã qua chế biến thay vì nguyên liệu thô.
Song song với chính sách trong nước, Nigeria cũng tăng cường hợp tác khu vực nhằm nâng cao vị thế của các nước sản xuất cacao châu Phi trên thị trường thế giới.
Bốn quốc gia gồm Côte D'ivoire, Ghana, Nigeria và Cameroon, chiếm khoảng 2/3 sản lượng cacao toàn cầu, đã thành lập một liên minh nhằm phối hợp điều tiết giá cacao và thúc đẩy chế biến trong nước.
Tại cuộc họp ở Abuja, các nước này đã ký thỏa thuận hướng tới thống nhất cơ chế xác định giá cacao và ưu tiên phát triển ngành chế biến nội địa.
Sáng kiến này được kỳ vọng sẽ tăng sức mạnh đàm phán của các nước trồng cây cacao ở châu Phi đối với những nước nhập khẩu, đồng thời giữ lại nhiều giá trị gia tăng hơn ở trong nước./.
Giá cacao phục hồi lên vùng 5.000 USD mỗi tấn