Các cuộc đàm phán của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) tại thủ đô Yaounde của Cameroon đã kết thúc vào sáng ngày 30/3 mà không đạt được thỏa thuận về những vấn đề cốt lõi như cải cách hệ thống, nông nghiệp và gia hạn lệnh tạm hoãn áp thuế đối với thương mại điện tử.
Vấn đề đáng chú ý nhất tại hội nghị lần này là việc các bộ trưởng thương mại toàn cầu không thể gia hạn lệnh tạm hoãn áp thuế đối với hàng hóa kỹ thuật số, một quy định đã tồn tại từ năm 1998.
Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala xác nhận lệnh tạm hoãn này đã chính thức hết hiệu lực. Điều này đồng nghĩa với việc các quốc gia hiện có quyền áp thuế đối với những hàng hóa và dịch vụ điện tử như sách điện tử, âm nhạc hoặc phần mềm. Tuy nhiên, bà Okonjo-Iweala cũng bày tỏ hy vọng có thể khôi phục quy định này trong tương lai khi các bên tiếp tục nỗ lực tìm kiếm đồng thuận.
Triển vọng đạt được thỏa thuận đã tiêu tan khi Brazil ngăn cản văn bản thỏa thuận về thương mại điện tử nhằm phản đối tình trạng thiếu tiến triển trong các cuộc đàm phán riêng biệt về nông nghiệp, một lĩnh vực vốn rất nhạy cảm và bế tắc trong nhiều năm.
Các nguồn tin ngoại giao cho biết trong khi 164 thành viên khác đã tiệm cận sự đồng thuận, Brazil và Thổ Nhĩ Kỳ vẫn duy trì lập trường phản đối.
Trong suốt quá trình đàm phán, Mỹ đã thúc đẩy việc chuyển lệnh tạm hoãn áp thuế đối với hàng hóa kỹ thuật số thành quy định vĩnh viễn. Ngược lại, nhiều quốc gia đang phát triển, dẫn đầu là Ấn Độ, đã phản đối vì lo ngại mất nguồn thu từ thuế.
Khi các cuộc thảo luận tiến triển, phía Mỹ đã hạ thấp kỳ vọng và chấp nhận phương án gia hạn 5 năm. Tuy nhiên, nhà ngoại giao hàng đầu của Brazil khẳng định trên mạng xã hội X rằng nước này không chấp nhận việc gia hạn quá 2 năm, với lập luận rằng không ai có thể dự đoán được diện mạo của thương mại điện tử trong 4 hoặc 5 năm tới.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer được cho là đã gây áp lực lên các đại biểu khi đưa ra thông điệp rằng sẽ có "hệ quả" nếu Mỹ không nhận được sự gia hạn dài hạn cho lệnh tạm hoãn này.
Việc đạt được thỏa thuận về thương mại điện tử vốn được coi là chìa khóa để duy trì sự ủng hộ của Mỹ đối với WTO, trong bối cảnh Washington đã có những động thái rút lui khỏi các định chế đa phương toàn cầu.
Tổng Thư ký Phòng thương mại Quốc tế (ICC) John Denton nhận định kết quả đàm phán là điều đặc biệt đáng lo ngại trong thời điểm nền kinh tế toàn cầu đang chịu nhiều áp lực.
Ông John Bescec, Giám đốc phụ trách hải quan và thương mại của tập đoàn công nghệ Microsoft, cho biết các doanh nghiệp vốn kỳ vọng vào tính dự báo và sự chắc chắn, nhưng kết quả hiện tại lại hoàn toàn ngược lại.
Dù thất bại ở các mảng cốt lõi, hội nghị của WTO cũng ghi nhận một số tiến triển trong việc soạn thảo lộ trình cải cách rộng lớn hơn cho tổ chức này. Dự thảo bao gồm việc cải thiện quy trình ra quyết định trong một hệ thống dựa trên sự đồng thuận vốn từ lâu đã bị đình trệ bởi một vài quốc gia thành viên.
Chủ tịch hội nghị, Bộ trưởng Thương mại Cameroon Luc Magloire Mbarga Atangana, cho biết các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ) vào tháng Năm tới.
Hiện nay, WTO đang đối mặt với thử thách lớn về vai trò điều tiết thương mại quốc tế sau một năm đầy biến động do xung đột và chủ nghĩa bảo hộ gia tăng./.
WTO thúc đẩy cải cách để ứng phó biến động và bảo hộ thương mại gia tăng
Hội nghị Bộ trưởng WTO khai mạc tại Cameroon tập trung xây dựng lộ trình cải cách nhằm ứng phó căng thẳng địa chính trị, chủ nghĩa bảo hộ gia tăng và những gián đoạn của thương mại toàn cầu.
