Đánh giá cán bộ theo vị trí việc làm cần dựa trên nhiệm vụ cụ thể, chất lượng sản phẩm và những minh chứng có thể kiểm tra. Phân tích từ thực tiễn công việc, lãnh đạo các cơ quan đơn vị cho rằng tiêu chí đánh giá phải tính đến độ khó, trách nhiệm và đặc thù chuyên môn. Kết quả đánh giá cần được sử dụng để phân công công việc, bồi dưỡng, ghi nhận đóng góp và thu hút nhân lực có trình độ cao.
Lượng hóa công việc phải đi cùng đánh giá chất lượng
Theo Phó Giám đốc Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật Nguyễn Thái Bình, việc hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm theo Kết luận số 107-KL/TW của Bộ Chính trị là yêu cầu rất cần thiết. Từ thực tiễn của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, ông Bình cho rằng muốn sử dụng tốt đội ngũ thì trước hết phải làm rõ từng vị trí cần thực hiện nhiệm vụ gì, đòi hỏi năng lực nào, chịu trách nhiệm đến đâu và kết quả công việc được đánh giá bằng những căn cứ nào.
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đã luôn chủ động ban hành kế hoạch thực hiện trên tinh thần: nghiêm túc, trách nhiệm, quyết liệt, rõ người-rõ việc-rõ sản phẩm. Với đội ngũ biên tập, số trang sản phẩm và thời gian hoàn thành là những căn cứ thực hiện; với các đơn vị phát hành, doanh thu và sản phẩm truyền thông bán hàng là cơ sở đánh giá.
Tuy nhiên, với công tác biên tập khi hai bản thảo có cùng số trang nhưng có thể đòi hỏi khối lượng công việc khác nhau, với bản thảo cần đối chiếu nhiều tài liệu, văn kiện, kiểm chứng tư liệu lịch sử hoặc xử lý những vấn đề lý luận phức tạp đòi hỏi phải đầu tư nhiều thời gian và có năng lực chuyên môn phù hợp. Vì vậy, khi đánh giá cần xem xét cả độ khó của bản thảo, chất lượng tra cứu, trích dẫn, khả năng phát hiện và xử lý vấn đề về nội dung, cũng như chất lượng bản thảo khi chuyển sang các quy trình duyệt. Như vậy, kết quả đánh giá mới phản ánh đầy đủ đóng góp của biên tập viên.
Trách nhiệm cá nhân cũng sẽ rõ hơn từ biên tập, duyệt bản thảo các cấp đến chế bản, in và phát hành, đều có yêu cầu cụ thể về chất lượng và sản phẩm công việc. Khi phát sinh sai sót hoặc chậm tiến độ, lãnh đạo có thể xác định khâu nào cần điều chỉnh và ai chịu trách nhiệm xử lý. Đối với Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, kết quả cuối cùng phải thể hiện ở chất lượng từng ấn phẩm, sách phải bảo đảm định hướng chính trị, có giá trị lý luận và thực tiễn, chính xác về tư liệu, đồng thời được xuất bản đúng tiến độ để phục vụ nhiệm vụ chính trị và đáp ứng nhu cầu của bạn đọc.
Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Kiểm toán nhà nước Phạm Huy Thông cho biết, Kiểm toán nhà nước đã ban hành danh mục công việc chuẩn, danh mục vị trí việc làm, bản mô tả công việc và khung năng lực, tạo cơ sở để các đơn vị triển khai thống nhất. Mặt khác, đặc thù công việc của Cục là phần lớn được thực hiện trên môi trường số, nhiều hoạt động đã có dữ liệu ghi nhận, theo dõi nên thuận lợi hơn trong việc thống kê, xác định khối lượng công việc.
Trên cơ sở đó, Cục đã thực hiện rà soát theo hướng bám sát chức năng, nhiệm vụ được giao, xác định cụ thể từng công việc và yêu cầu phải có sản phẩm hoặc minh chứng thực tế. Khối lượng công việc được tổng hợp trên cơ sở sản phẩm thực hiện và thời gian cần thiết đối với từng nhóm công việc tương đồng, quy đổi theo quỹ thời gian 1.904 giờ mỗi người mỗi năm.
Việc xác định vị trí và nhu cầu nhân lực đồng thời được đối chiếu với danh mục vị trí việc làm, bản mô tả công việc và khung năng lực của Kiểm toán nhà nước. Để giảm thời gian tổng hợp và hạn chế sai sót, Cục cũng đã tự xây dựng cơ sở dữ liệu và công cụ hỗ trợ lập, kiểm tra các biểu mẫu.
Theo ông Phạm Huy Thông, khác với nhiều lĩnh vực có thể tính toán tương đối rõ thông qua số lượng hồ sơ hoặc sản phẩm hoàn thành, công việc công nghệ thông tin có nhiều nhiệm vụ khó lượng hóa. Chẳng hạn, việc quản trị, vận hành hệ thống, giám sát an toàn thông tin hay trực xử lý sự cố đều phải duy trì thường xuyên, liên tục, kể cả ngoài giờ hành chính, nhưng không phải lúc nào cũng có sản phẩm đầu ra để thống kê.
Một khó khăn nữa là việc xác định tiêu chuẩn năng lực cho từng vị trí. Công nghệ thông tin là lĩnh vực rộng, mỗi nhóm công việc như quản trị hạ tầng, phát triển phần mềm, an toàn thông tin, quản trị dữ liệu, trí tuệ nhân tạo hay kiểm toán công nghệ thông tin đều đòi hỏi kiến thức và kỹ năng chuyên biệt.
Trong khi đó, danh mục vị trí việc làm và khung năng lực hiện nay còn có những nội dung mang tính khái quát, chưa thể hiện hết yêu cầu chuyên môn của từng lĩnh vực. Công nghệ lại thay đổi rất nhanh, nên tiêu chuẩn năng lực nếu không được rà soát, cập nhật thường xuyên sẽ khó theo kịp yêu cầu công việc.
Vấn đề bố trí nhân sự cũng là một thách thức. Biên chế có hạn trong khi nhiệm vụ ngày càng nhiều và chuyên sâu, dẫn đến một số cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều công việc, chưa có điều kiện tập trung phát triển sâu ở từng lĩnh vực. Trong khi đó, việc tuyển dụng và giữ chân nhân lực công nghệ thông tin có trình độ cao không dễ, do chế độ tiền lương, đãi ngộ trong khu vực công còn có khoảng cách so với thị trường lao động.
Hoàn thiện tiêu chí và tạo động lực phát triển đội ngũ
Phó Giám đốc Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật Nguyễn Thái Bình cho rằng, muốn đánh giá thực chất thì phải bắt đầu từ công việc cụ thể của từng vị trí việc làm. Khi giao nhiệm vụ, người lãnh đạo cần làm rõ sản phẩm phải hoàn thành, yêu cầu về chất lượng, thời hạn và trách nhiệm của mỗi người. Vì vậy, có thể thống nhất về nguyên tắc đánh giá, còn tiêu chí và minh chứng phải phù hợp với từng loại công việc.
Về phương pháp, ông Bình cho rằng nên đánh giá trong quá trình thực hiện nhiệm vụ và dựa trên những minh chứng có thể kiểm tra. Chẳng hạn, khi đánh giá một biên tập viên, có thể xem những ý kiến sửa chữa, hiệu chỉnh trên từng bản thảo, những vấn đề biên tập viên đã phát hiện và đề xuất xử lý, cùng với ý kiến của các bước duyệt sau khi biên tập viên nộp bản thảo. Người quản lý cần trao đổi với biên tập viên, và khi cần thiết có thể tham khảo ý kiến của người phụ trách các bước duyệt tiếp theo.
“Một cuốn sách cũng là kết quả phối hợp của nhiều người, vì thế cần xem xét độ phức tạp của nhiệm vụ, điều kiện thực hiện và phần đóng góp cụ thể của từng cá nhân. Với sách lý luận, chính trị, yêu cầu về định hướng và độ chính xác của nội dung phải được coi là điều kiện để xác nhận sản phẩm đạt yêu cầu,” ông Nguyễn Thái Bình nhấn mạnh.
Phân tích từ những khó khăn thực tiễn, ông Phạm Huy Thông đề xuất, cần có phương pháp và định mức xác định khối lượng công việc phù hợp với đặc thù công nghệ thông tin. Trong đó, cần tính đến cả những công việc thường xuyên, liên tục như trực vận hành, giám sát, ứng cứu sự cố và những công việc triển khai theo dự án. Có thể khai thác dữ liệu từ các hệ thống quản lý công việc, quản lý dự án và giám sát vận hành để làm căn cứ xác định khối lượng, kết hợp xem xét mức độ phức tạp và trách nhiệm của từng nhiệm vụ. Như vậy, kết quả xác định nhu cầu nhân lực mới phản ánh sát hơn thực tế, thay vì chỉ tính theo số lượng sản phẩm đầu ra.
Bên cạnh đó, cần tiếp tục rà soát, bổ sung danh mục vị trí việc làm và khung năng lực theo hướng cụ thể hơn đối với từng lĩnh vực chuyên môn; đồng thời có cơ chế phù hợp hơn để thu hút và sử dụng nhân lực công nghệ thông tin chất lượng cao. Bên cạnh việc đổi mới tuyển dụng, cần nghiên cứu chính sách đãi ngộ tương xứng với tính chất và yêu cầu chuyên môn của từng vị trí; tạo điều kiện cho cán bộ được đào tạo chuyên sâu, tham gia các dự án và tiếp cận công nghệ mới.
Ông Phạm Huy Thông cho rằng, điều quan trọng nhất là việc xây dựng vị trí việc làm phải xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ thực tế, gắn với năng lực và kết quả thực hiện công việc, đồng thời tạo được cơ chế thu hút, sử dụng và phát huy hiệu quả đội ngũ cán bộ. Đây chính là nền tảng để Cục Công nghệ thông tin đáp ứng tốt hơn yêu cầu chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động kiểm toán của Kiểm toán nhà nước trong thời gian tới.
Về sử dụng kết quả đánh giá, ông Nguyễn Thái Bình cho rằng, đánh giá theo vị trí việc làm cũng giúp Nhà xuất bản bố trí công việc sát hơn với năng lực và sở trường của từng người. Biên tập viên có thế mạnh về lý luận có thể được giao những bản thảo cần chiều sâu chuyên môn, biên tập viên có kinh nghiệm tra cứu, đối chiếu tư liệu có thể phát huy tốt hơn năng lực ở những công trình có yêu cầu cao về kiểm chứng nguồn.
Kết quả đánh giá qua từng nhiệm vụ còn giúp lãnh đạo Nhà xuất bản, lãnh đạo các đơn vị nhận ra ai có thể đảm nhận công việc phức tạp hơn, ai cần được bồi dưỡng hoặc hướng dẫn thêm. Đó là căn cứ để phát triển đội ngũ từ chính công việc hằng ngày.
Kết quả đánh giá cần được sử dụng ngay trong việc phân công và phát triển đội ngũ. Người có kết quả tốt qua nhiều nhiệm vụ có thể được giao chủ trì những công trình phức tạp hơn. Nếu đánh giá cho thấy một biên tập viên còn hạn chế về thẩm định nguồn, cần xác định nội dung bồi dưỡng cụ thể, bố trí người hướng dẫn công việc và xem lại mức độ tiến bộ ở các nhiệm vụ tiếp theo. Việc ghi nhận, khen thưởng và đãi ngộ cần dựa trên đóng góp có minh chứng, với tiêu chí công khai và phù hợp với quy định, trong đó ghi nhận cả những công việc khó, ít thể hiện qua số lượng sản phẩm./.
Rà soát, hoàn thiện vị trí việc làm: Cơ sở bố trí cán bộ đúng người, đúng việc
Hoàn thành kê khai tại toàn bộ cơ quan, đơn vị thuộc diện rà soát, Thanh Hóa tiếp tục kiểm tra, đối chiếu dữ liệu, làm cơ sở xác định nhu cầu biên chế và bố trí đội ngũ phù hợp thực tiễn.
