Non xanh nước biếc bản Chiếu, xã Mường Cơi, tỉnh Sơn La sẽ trở thành không gian của chương trình nghệ thuật thực cảnh “Hồn Mường thức giấc” vào ngày 11-12/12, tái hiện đời sống, phong tục và huyền thoại đi tìm lửa của người Mường.
Chương trình do Ủy ban Nhân dân xã Mường Cơi tổ chức, hai đạo diễn Trần Trung-Mai Long thực hiện, khai thác những chất liệu văn hóa đặc trưng của người Mường, kết hợp cảnh quan thiên nhiên với ngôn ngữ nghệ thuật thực cảnh.
Điểm nhấn của chương trình là vở thực cảnh kéo dài 60 phút, được kết cấu thành ba chương, chín cảnh. Thay vì dựa trên một tích truyện dân gian có sẵn, êkip lựa chọn câu chuyện về mối quan hệ cha con làm sợi dây xuyên suốt, từ đó tái hiện đời sống cộng đồng và hành trình trao truyền di sản.
Chương đầu tiên mang tên “Tiếng gọi bản Mường” mở ra khung cảnh sinh hoạt thường ngày của người dân với những hoạt động lên nương, gánh nước, nhóm bếp, làm nghề và hát giao duyên chuẩn bị cho ngày cưới. Giữa nhịp sống ấy xuất hiện mâu thuẫn giữa hai cha con. Người cha mong con tiếp nối lời mo và những tri thức tổ tiên, trong khi người con muốn lựa chọn con đường riêng.
Sang chương hai “Ngọn lửa ngàn đời,” câu chuyện trở nên trầm lắng khi người cha qua đời, để lại những lời truyền dạy còn dang dở. Trong không gian tang lễ và tiếng mo, người con trở về với ký ức về huyền thoại đi tìm lửa.
Theo kịch bản, ngọn lửa được mang về bản bất ngờ vụt tắt, buộc con người phải tiếp tục hành trình tìm kiếm, học cách tự tạo ra lửa và truyền dạy cho nhau. Từ một bếp lửa nhỏ, nhiều điểm sáng lần lượt xuất hiện, tượng trưng cho sự tiếp nối tri thức và sức sống của cộng đồng qua các thế hệ.
Ở chương cuối “Hồn Mường thức giấc,” người con tìm đến các nghệ nhân để học lại tiếng nói, câu hát và những tri thức mà cha từng gìn giữ. Đám cưới của đôi trẻ trở thành đại cảnh cộng đồng. Khi người con quên một câu hát cha dạy, một nghệ nhân cất lời tiếp nối, rồi phụ nữ, trai gái và trẻ nhỏ cùng hòa giọng.
Chia sẻ về ý tưởng dàn dựng, đạo diễn Mai Long cho biết: “Chúng tôi mong muốn kết hợp những yếu tố sẵn có của thiên nhiên với văn hóa bản địa để tạo nên một chất liệu nghệ thuật riêng, đưa các giá trị văn hóa, di sản đến gần hơn với khán giả.”
Theo đạo diễn, điểm khác biệt của chương trình nằm ở việc không kể lại một tích truyện hoàn chỉnh mà sử dụng hình tượng cha con để kết nối những chất liệu văn hóa bản địa. Qua đó, êkip muốn nhấn mạnh trách nhiệm trao truyền di sản từ thế hệ trước sang thế hệ sau.
Khai thác chất liệu văn hóa địa phương, đạo diễn Trần Trung cho hay sẽ không để khán giả ngồi yên thưởng thức chương trình theo cách thông thường.
“Khán giả sẽ vỡ òa trước không gian nghệ thuật sống động tái hiện trọn vẹn di sản, cội nguồn văn hóa và sức sống mãnh liệt của vùng đất Mường Cơi mà không hề bị lấn át bởi công nghệ nhân tạo,” đạo diễn Trần Trung cho biết.
Theo ông Đinh Đức Thắng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Mường Cơi, điều làm nên sức hấp dẫn của một vùng đất không chỉ là cảnh đẹp mà còn là những câu chuyện gắn với giá trị văn hóa và con người nơi đó.
Lãnh đạo địa phương kỳ vọng rằng sau lễ hội, những giá trị văn hóa Mường sẽ tiếp tục được bảo tồn và lan tỏa; các nghệ nhân có thêm cơ hội truyền dạy cho thế hệ trẻ; các bạn trẻ thêm tự hào về cội nguồn quê hương; và du khách sẽ có thêm lý do để nhớ và quay trở lại với Mường Cơi./.
Đặc sắc Lễ hội “Mường Khương - Sắc màu biên cương”
Lễ hội “Mường Khương - Sắc màu biên cương” chào mừng kỷ niệm 76 năm Ngày giải phóng Mường Khương (11/11/1950-11/11/2026) và hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).
