Trong bối cảnh năm 2011 chuẩn bị kết thúc, bộ phận phân tíchvà tư vấn kinh tế (EIU) của tạp chí Nhà Kinh tế (Economist) đã đưa ra một số vấnđề có thể định hình chương trình nghị sự quốc tế trong năm 2012:
1.Kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm lại. Các điều kiện kinh tế trong năm 2012sẽ khó khăn hơn đối với đa số các nước trên thế giới. EIU dự báo tốc độ tăngtrưởng GDP toàn cầu tính theo sức mua trong năm 2012 là 3,2%, giảm so với mứctương ứng 3,8% trong năm 2011.
Sự suy giảm của các nền kinh tế khu vựcđồng tiền chung châu Âu (Eurozone) sẽ cản trở sự tăng trưởng toàn cầu và làm suyyếu lòng tin của các nhà đầu tư, doanh nghiệp và người tiêu dùng ở nhiều mức độkhác nhau.
Sự suy giảm đó cũng có tác động đến đa số các thị trường, đăcbiệt là khu vực Đông Âu và Bắc Phi cũng như các nước đang nổi châu Á. Ảnh hưởngtoàn cầu của việc suy thoái tại Eurozone sẽ gây ra và cộng hưởng với sự tăngtrưởng chậm lại của nền kinh tế Mỹ.
2. Cuộc khủng hoảng nợ tạiEurozone tiếp tục diễn ra. Theo nhận định của EIU, cuộc khủng hoảng củaEurozone ít nhất sẽ tiếp diễn trong năm 2012 và trong hợp xấu thì nó có thể trầmtrọng thêm đáng kế.
Điều này có thể dẫn đến một hoặc một số nước phải rakhỏi khu vực đồng tiền chung này. Khả năng Eurozone tan vỡ là rất ít, nhưng cũngkhông thể bỏ qua. Nếu điều đó xảy ra thì sẽ là một thảm hoạ đối với nền kinh tếtoàn cầu và sẽ dẫn đến sản lượng kinh tế toàn cầu giảm mạnh so với dựbáo.
3. Tổn thất của các cuộc nổi dậy ở khu vực Trung Đông và Bắc Phi(MENA). Bức tranh chính trị của MENA vẫn đang được vẽ lại, nhưng mức độ lộnxộn về mặt kinh tế của khu vực này cần được theo dõi chặt chẽ trong năm 2012.
Ở nhiều góc độ, sự thay đổi về mặt chính trị đã gây ra những khó khăn vềkinh tế trong năm 2011, đặc biệt là ở Libya, Ai Cập và Tunisia.
Mặc dùkinh tế toàn khu vực này được dự báo sẽ phục hồi trong năm 2012, nhưng điều kiệnvẫn khó khăn, nhiều nền kinh tế vẫn đang trong điều kiện xấu hơn so với dướithời chế độ cũ.
4. Tiếp tục thắt lưng buộc bụng. Việc thắt lưngbuộc bụng về tài chính sẽ hạn chế sự tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm, làmtăng áp lực đối với các dịch vụ công và gia tăng những tranh cãi chính trịnghiêm trọng ở đa số các nước giàu trong năm 2012.
EIU dự báo tăngtrưởng kinh tế, ngân sách và thất nghiệp của 17 nền kinh tế thuộc Eurozone, cùngvới Anh và Mỹ trong năm 2012 sẽ xấu hơn so với năm 2011.
Nhiều nước, dosức ép của thị trường hoặc chính trị nội bộ, sẽ buộc phải cắt giảm chi tiêu vàođúng thời điểm nền kinh tế của họ đang cần được kích thích nhất. Thắt chặt chitiêu công sẽ là chủ đề trong các cuộc tranh luận chính sách trong suốt năm2012.
5. Sự biến động về tài chính. EIU nhận định rằng trong nămtới, các thị trường tài chính có thể sẽ có thêm một năm hỗn loạn và những thángqua là giai đoạn biến động nhất kể từ khi ngân hàng đầu tư Lehman Brothers củaMỹ sụp đổ năm 2008.
Chẳng còn gì là bất ngờ nếu các thị trường chứngkhoán toàn cầu tăng hoặc giảm 1% trong một phiên giao dịch hoặc tăng giảm 5%trong một tuần. Sự thay đổi liên tục giữa thích và không thích mạo hiểm của cácnhà đầu tư sẽ tiếp diễn trong năm 2012.
Nếu cuộc khủng hoảng của châu Âucó bước ngoặt xấu đi, tình hình bán tháo trên các thị trường trái phiếu châu Âu,thị trường chứng khoán, nguyên liệu và tiền tệ toàn cầu sẽ trở nên nghiêm trọng.
Trong tình huống đó, đồng euro sẽ yếu đi nghiêm trọng. Tuy nhiên, trongmọi tình huống, dự báo đồng euro cũng sẽ yếu đi đạt mức trung bình khoảng 1,28USD/euro trong năm 2012.
6. Giá nguyên liệu thấp hơn. Nếu triểnvọng kinh tế khó khăn của năm 2012 có một điểm hỗ trợ thì đó chính là việc giánguyên liệu sẽ dịu đi sau 2 năm tăng mạnh. Điều này có được chủ yếu là do nhucầu tiêu thụ yếu đi, hoặc ít nhất là tốc độ tăng của nhu cầu chậm lại.
Trong một số trường hợp, như dầu mỏ, những cải thiện trong nguồn cungcũng giúp giá hạ. Tuy nhiên, chiều ngược lại, việc các nước giàu tiếp tục duytrì chính sách tiền tệ nới lỏng và việc lòng tin đối với các tài sản tài chínhgiảm sẽ ngăn chặn việc giá nguyên liệu không giảm quá mạnh.
Dự báo giádầu Brent sẽ giảm 14% xuống mức 95 USD/thùng trong năm 2012. Giá lương thực,thực phẩm, đồ uống sẽ giảm khoảng 12,5%. Giá nguyên liệu thô công nghiệp sẽ giảm13%. Tất cả các yếu tố này giúp lạm phát toàn cầu giảm xuống mức 3,2% trong năm2012.
7. Bầu cử tại Mỹ. Cuộc tổng bầu cử sẽ thống trị đời sốngchính trị Mỹ trong năm 2012 và có thể gây thiệt hại cho nền kinh tế. Sự chia rẽbè phái sâu sắc sẽ tiếp diễn, thậm chí có thể trầm trọng hơn do các chiến thuậttranh cử, trong năm 2012 và ngăn cản các cuộc tranh luận chính sách nghiêm túc.
Hiện tại vẫn rất khó để dự báo kết quả của cuộc bầu cử này. Tình hìnhkinh tế khó khăn cùng với việc không giúp tạo ra được sự thỏa hiệp trong Quốchội là những rào cản chính trong việc tái đắc cử của ông Barack Obama. Trong khi đó đảng Cộng hòa cũng chưa có một ứng cử viên nổi trội nào.
8. Tình hìnhchính trị tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Triều Tiên luôn là mốiđe dọa không thể đoán trước được đối với sự ổn định của khu vực Bắc Á. Cái chếtcủa nhà lãnh đạo Kim Jong-Il làm gia tăng sự không rõ ràng xung quanh chương trình hạt nhâncũng như những hành động có thể của quốc gia này trong năm 2012.
Mộtcuộc chuyển giao quyền lực thuận lợi là khó khăn vì Triều Tiên thiếu nền tảngthể chế lập pháp vững chắc và Kim Jong-Un chưa được chuẩn bị kỹ, thiếu kinhnghiệm.
Điều này cho thấy có nguy cơ xảy ra đấu đá bè phái gây ổn và cóthể dẫn đến việc chế độ sụp đổ, khủng hoảng tị nạn hoặc xung đột khu vực. Đâycũng sẽ là một năm đầy lo lắng đối với các quan chức ngoại giao Hàn Quốc, NhậtBản, Trung Quốc và Mỹ.
9. Chương trình hạt nhân của Iran. Chươngtrình hạt nhân của Iran và phản ứng của cộng đồng quốc tế đối với nó có thể sẽtiếp tục tạo ra một năm bất ổn trong năm 2012.
Những báo cáo gần đây củaCơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), trong đó lần đầu tiên khẳng địnhIran đang cố gắng phát triển vũ khí hạt nhân, đã làm gia tăng các nguy cơ địachính trị.
Nhiều nước đã áp đặt các biện pháp trừng phạt mới và nhữngtiết lộ của IAEA có thể khuyến khích các nhân vật cứng rắn thúc đẩy một phản ứngmạnh mẽ hơn, dù vậy khả năng diễn ra một cuộc tấn công quân sự nhằm vào Tehranlà không lớn.
Diễn biến của cuộc tranh cãi này sẽ phụ thuộc vào diễnbiến tình hình nội bộ của Iran./.
Đình Thư (TTXVN/Vietnam+)