Cầm trên tay chiếc bánh chưng đã vuông vức hơn, Nguyễn Thanh Huyền (xã Trà Giang, Hưng Yên) hào hứng khoe thành quả. Đây là năm thứ 2 Huyền học gói bánh chưng cùng bố.
“Việc tự tay gói bánh chưng mang đến cảm nhận rất đặc biệt về món ăn đặc trưng của Tết cổ truyền Việt Nam,” Huyền nói.
Món ăn ôn cội, nhớ nguồn
Tết Nguyên đán với người Việt không chỉ là thời khắc thiêng liêng của chuyển giao năm mới mà còn là thời điểm để mọi trái tim hướng về gia đình, là Tết của hội tụ, của đoàn viên, của tình thân ấm áp, của lòng hiếu thảo. Tết của ôn cội, nhớ nguồn. Những vật phẩm ngon nhất luôn được trân trọng đặt lên ban thờ để dâng lên ông bà, tổ tiên.
Truyền thuyết kể rằng chàng hoàng tử Lang Liêu nghèo khó đã vô cùng buồn rầu vì không biết lấy gì dâng lên vua cha trong dịp lễ đầu xuân. Tiên ông tốt bụng đã dạy chàng cách làm bánh chưng từ các nguyên liệu giản đơn, quen thuộc: Gạo từ lúa ngoài đồng, đỗ trong vườn, thịt lợn trong chuồng, thêm ít hành, gừng, tiêu, gói kỹ trong những chiếc lá dong xanh, đều là những sản vật sẵn có với mỗi người dân đất Việt.
Món ăn của Lang Liêu đã được Vua Hùng tấm tắc khen ngon không chỉ vì sự độc đáo trong cách chế biến, sự thơm ngon trong hương vị, mà còn bởi lòng hiếu thảo được Lang Liêu “gói” trong từng lớp lá dong xanh. Từ đó, bánh chưng trở thành món ăn không thể thiếu trong ngày Tết của người Việt, thể hiện lòng biết ơn với tổ tiên và cũng là kỳ vọng một năm mới đầm ấm, đủ đầy.
Từ món ăn chỉ có trong dịp Tết, với điều kiện kinh tế đất nước ngày càng phát triển, bánh chưng đã dần phổ biến hơn trong đời sống nhưng vào mỗi dịp Tết đến xuân về, chiếc bánh chưng xanh lại mang đến cho mỗi người con đất Việt một cảm xúc đặc biệt. Chiếc bánh chưng trong ngày Tết không chỉ là một món ăn mà còn là tinh hoa văn hóa, là hồn cốt dân tộc, là hướng cội nhớ nguồn. Chiếc bánh chưng xanh cũng gợi nhớ về những kỷ niệm đầm ấm bên gia đình, về khoảng trời thơ ấu, hình ảnh mẹ cha với biết bao yêu thương trìu mến…
“Tôi nhớ những ngày thơ bé, những đêm đông cùng bố ngồi canh bánh bên bếp lửa hồng, khều than hoa nướng ngô, khoai, sắn, vừa huơ tay cho ấm, vừa hít hà mùi thơm nồng từ nồi bánh lan tỏa khắp không gian, cảm thấy vị Tết đã thật gần,” Thanh Huyền xúc động nói.
Những bài học không có trong sách vở
Với Thanh Huyền, việc học gói bánh chưng là sự tiếp nối thế hệ để gìn giữ nét đẹp văn hóa cổ truyền của dân tộc.
Không chỉ trong các gia đình, những năm gần đây, việc lưu giữ truyền thống gói bánh chưng ngày Tết cho thế hệ trẻ cũng được các trường học đặc biệt chú trọng. Mỗi dịp Tết đến, các sân trường lại trở nên rộn ràng khác lạ trong ngày hội xuân, thầy trò cùng bên nhau gói bánh chưng xanh – một giờ học trải nghiệm đặc biệt mỗi năm chỉ có một lần.
Đón Tết Bính Ngọ 2026 này, Trường Tiểu học Phượng Cách (Hà Nội) là một trong những trường tổ chức cho học sinh gói bánh chưng sớm nhất, từ ngày 15/1. Dưới sự hướng dẫn của các thầy cô giáo và phụ huynh, các em học sinh đã được tận tay tham gia vào từng công đoạn gói bánh chưng: từ rửa lá dong đến cắt lá, xếp lá, đổ gạo, thịt vào khuôn...
Tương tự, tại Trường Tiểu học Văn Yên, Trường Tiểu học Dương Liễu B, Trường Tiểu học Trung Sơn Trầm (Hà Nội), các em học sinh cũng đã vô cùng hào hứng khi được tham gia vào hoạt động gói bánh chưng do trường tổ chức.
Theo lãnh đạo các nhà trường, hoạt động này không chỉ mang lại niềm vui, giúp các em giải tỏa áp lực học tập, gắn kết tình bạn, tình thầy trò mà còn giúp các em hiểu thêm về ý nghĩa của món bánh truyền thống trong ngày Tết Việt. Đây cũng là giờ học trải nghiệm đặc biệt, hướng đến mục tiêu giáo dục toàn diện, vừa rèn luyện kỹ năng, vừa cung cấp kiến thức, vừa giúp học sinh cảm nhận sâu sắc hơn về nét đẹp văn hóa cổ truyền của dân tộc.
Ở các bậc học cao hơn, gói bánh chưng trở thành cuộc thi đầy sôi động trong dịp Tết. Trường Đại học Nông – Lâm Bắc Giang tổ chức Hội thi “Bánh chưng xanh – Tết sum vầy” năm 2026 dành riêng cho sinh viên trước thềm năm mới, nơi các sinh viên tự tay gói bánh chưng, cùng nhau nhóm lửa, nấu bánh thâu đêm, trang trí bánh và mâm ngũ quả đậm chất ngày xuân.
Trường trung cấp Du lịch và Khách sạn Saigontourist cũng tổ chức Hội thi gói bánh chưng cổ truyền lần thứ 8 để chào đón Tết Bính Ngọ 2026. Sự kiện không chỉ thu hút sự tham gia của đông đảo sinh viên, giảng viên trong trường mà còn có nhiều khách mời quốc tế. Vì thế, hội thi không chỉ là nơi các học sinh trực tiếp thực hành các công đoạn gói bánh chưng, bày mâm cỗ ngày Tết mà còn mang đến cơ hội trải nghiệm Tết truyền thống, cảm nhận các giá trị văn hóa cổ truyền Việt Nam cho bạn bè quốc tế.
Lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống đến thế hệ trẻ trong nước và bạn bè quốc tế cũng là một trong những mục tiêu hướng đến của Trường Đại học Ngoại thương khi tổ chức lễ hội xuân trong nhiều năm qua. Mỗi dịp Tết đến, sân trường lại được bài trí thành một góc làng quê thuần Việt trong những ngày rộn ràng đón Tết, trong đó không thể thiếu hoạt động gói bánh chưng xanh. Dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân và các cán bộ, giảng viên, các sinh viên tự tay gói bánh, cẩn thận buộc từng chiếc lạt và cùng nổi lửa luộc bánh ngay giữa sân trường. Đây luôn là một trải nghiệm đặc biệt thú vị với các sinh viên, nhất là với các sinh viên quốc tế lần đầu tiên được đón Tết cổ truyền Việt Nam./.
Phú Thọ: Đồng bào Dao giữ gìn nét đẹp văn hóa đón Tết truyền thống
Giữa nhịp sống hiện đại, ẩm thực truyền thống là nét văn hóa đặc sắc trong Tết của người Dao, nhất là các loại bánh như bánh dày (bánh giầy) gấc vừng, bánh chưng gù,...
