Tại tỉnh Khánh Hòa, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ” đang được thực hiện với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm và nghĩa tình.
Hơn 80 ngày trôi qua, Khánh Hòa đã tìm kiếm và đưa được nhiều hài cốt liệt sỹ từ các chiến trường xưa về nghĩa trang liệt sỹ.
Theo ký ức, tìm đồng đội
Khu vực Nhà lao Thành Diên Khánh (xã Diên Khánh) là một trong những điểm tìm kiếm lớn nhất của Chiến dịch 500 ngày đêm tại Khánh Hòa. Công việc tìm kiếm hài cốt liệt sỹ đã kết thúc với kết quả ngoài mong đợi.
Từ thông tin của người dân địa phương cung cấp và hồ sơ kết luận của Ban Chỉ đạo Chiến dịch 500 ngày đêm xã Diên Khánh, ngày 19/8 những xẻng đất đào thăm dò đầu tiên được thực hiện.
Dưới lòng đất, lực lượng tìm kiếm phát hiện hài cốt cùng một số di vật như: dép cao su, dầu gió, lọ thuốc. Những dấu tích ấy củng cố thêm cơ sở để mở rộng khu vực tìm kiếm. Từ vài vị trí ban đầu, phạm vi được mở rộng ra 5 khu vực, với diện tích khoảng 1.700m2.
Mỗi ngày, từ 180-200 cán bộ, chiến sỹ, dân quân, nhân viên y tế, pháp y và lực lượng phục vụ có mặt tại hiện trường. Những nhà bạt lớn được dựng lên để phục vụ công việc kéo dài nhiều ngày.
Trung tá Nguyễn Hải Sơn, Chính trị viên Đội Tìm kiếm hài cốt liệt sỹ tỉnh Khánh Hòa, cho biết khi xuất hiện dấu hiệu nghi có hài cốt, máy dừng lại, cán bộ, chiến sĩ chuyển sang làm thủ công. Công việc phải được thực hiện thận trọng bởi phía dưới không chỉ có hài cốt mà còn có thể có những di vật gắn với người đã hy sinh.
Sau hơn nửa tháng tìm kiếm, lực lượng chức năng đã tìm thấy, cất bốc 39 hài cốt liệt sỹ tại khu vực Nhà lao Thành Diên Khánh.
Qua khảo sát thực địa, lực lượng chức năng xác định tại khu vực Thành Diên Khánh vẫn còn nhiều hài cốt liệt sỹ.
Do đó, Ban Chỉ đạo tỉnh và cấp ủy, chính quyền địa phương quyết định tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm với tinh thần trách nhiệm và quyết tâm cao nhất để tìm thấy, quy tập toàn bộ hài cốt liệt sỹ.
Ông Nguyễn Văn Đồng, Bí thư Đảng ủy xã Diên Khánh, cho biết thời gian qua, được sự quan tâm, chỉ đạo và giúp đỡ của Ban Chỉ đạo Chiến dịch 500 ngày đêm tỉnh Khánh Hòa, địa phương đã tiến hành khảo sát, tổ chức khai quật và quy tập tại khu vực Nhà lao Thành cổ Diên Khánh. Khó khăn nhất là hồ sơ và bản đồ ở một số khu vực thiếu hoặc chưa thống nhất. Riêng Nhà lao Thành Diên Khánh, nhiều thông tin liên quan đến những người hi sinh từ thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp nhưng gần như không còn nhân chứng trực tiếp.
Khu vực Hàng Sao-Cầu Thành Diên Khánh cũng đã thay đổi nhiều về địa hình, xây dựng và hiện trạng sử dụng đất. Bởi vậy, cuộc tìm kiếm đồng đội cũng là cuộc chạy đua với thời gian.
Đưa những người lính trở về
Khánh Hòa có địa hình rộng, từ đồng bằng đến miền núi, biển, đảo. Các địa danh như: Đá Bàn, Đồng Bò, Hòn Dữ, Hòn Hèo, Núi Chúa… từng là những căn cứ cách mạng. Nhiều cán bộ, chiến sỹ hy sinh được an táng ngay tại chiến trường, giữa rừng núi. Đến nay, nhiều thông tin về liệt sỹ, mộ liệt sỹ vẫn cần tiếp tục xác minh.
Để đến những căn cứ, chiến trường xưa, có những chuyến tìm kiếm phải vượt đồi núi dốc cao. Có điểm nằm ven biển, trên đảo hoặc trong hang động tự nhiên. Địa hình phức tạp khiến việc đưa người và phương tiện vào hiện trường không dễ dàng. Nhưng khi một nguồn tin có cơ sở được xác định, cán bộ, chiến sỹ lại lên đường.
Ngoài khó khăn địa hình, sự gian nan còn nằm dưới lòng đất. Bom, mìn và vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh luôn là nguy cơ đối với người làm nhiệm vụ. Trước khi đào tìm, lực lượng chuyên môn phải rà phá, bảo đảm an toàn.
Chỉ với 80 ngày đêm của Chiến dịch 500 ngày đêm, tỉnh Khánh Hòa đã hoàn thành lấy mẫu 2.124/2.124 mộ liệt sỹ chưa xác định thông tin tại 7 nghĩa trang liệt sỹ, sớm gần 4 tháng so với kế hoạch.
Thượng tá Trần Đức Minh, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa, cho biết nhiều phần mộ được xây dựng từ lâu, qua nhiều lần tôn tạo nên có kết cấu kiên cố với nhiều lớp bêtông. Việc tháo dỡ để tiếp cận hài cốt tốn nhiều thời gian, công sức. Tuy nhiên với quyết tâm cao, tinh thần trách nhiệm và sự tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sỹ, các cán bộ, chiến sĩ luôn kiên trì, thận trọng từng bước. Mỗi phần mộ được tìm thấy, mỗi mẫu hài cốt được thu thập đều thêm một cơ hội đưa các anh trở về với đồng đội, gia đình và quê hương.
Ông Nguyễn Việt Hùng, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa, Trưởng Ban Chỉ đạo “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sỹ” nhấn mạnh đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là “mệnh lệnh từ trái tim,” trách nhiệm thiêng liêng đối với những người đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Tỉnh yêu cầu tập trung nguồn lực, đẩy nhanh việc tìm kiếm tại những khu vực đã có thông tin, phấn đấu đạt kết quả cao trước mùa mưa.
Hiện toàn tỉnh Khánh Hòa vẫn còn 424 khu vực và 2.390 thông tin về liệt sỹ, mộ liệt sỹ cần tiếp tục xác minh, kết luận. Chiến tranh đã lùi xa, quá trình tìm kiếm và quy tập hài cốt các anh hùng liệt sỹ lại càng trở thành cuộc chạy đua với thời gian. Mỗi tấc đất được lật mở, mỗi nguồn tin được xác minh hôm nay vừa là trách nhiệm, vừa là mệnh lệnh thiêng liêng từ trái tim của những người đang sống./.