Trong dòng chảy rộng dài của kỷ nguyên mới, mỗi người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ mang theo trong mình ký ức quê hương, mà còn có thành một nhịp cầu đưa Việt Nam đến gần hơn với thế giới, đưa thế giới đến gần hơn với Việt Nam.
Sau hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 26/3/2004 của Bộ Chính trị, những thành quả đạt được đã tạo nền móng quan trọng để công tác về người Việt Nam ở nước ngoài bước sang một chặng đường mới.
Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 tiếp tục mở rộng cánh cửa chính sách, kiến tạo những cơ chế phù hợp để khơi thông, quy tụ và phát huy hiệu quả nguồn lực kiều bào. Bởi mỗi người Việt xa quê có thể là một mạch nước nhỏ trở về, hòa vào dòng sông lớn của dân tộc. Khi nguồn lực ấy được đánh thức và kết nối, kiều bào sẽ trở thành một trong những nguồn lực chiến lược, góp phần đưa hình ảnh Việt Nam vươn xa và tiếp thêm sức mạnh cho hành trình dựng xây một đất nước phồn vinh, hùng cường.
Một phần máu thịt của quê hương
Trong suốt chiều dài lịch sử, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài luôn đồng hành cùng dân tộc. Ngay từ khi thành lập Đảng và thành lập nước, sự nghiệp cách mạng của đất nước luôn nhận được sự ủng hộ, hỗ trợ nhiệt tình, sự đùm bọc che chở và đóng góp quý báu của bà con kiều bào khắp năm châu.
Năm 1959, sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, ghi nhận những đóng góp của kiều bào trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và đáp ứng mong muốn được trở về quê hương, xây dựng đất nước của kiều bào, ngày 23/11/1959, Thủ tướng Chính phủ đã ký Nghị định số 416/TTg thành lập Ban Việt kiều Trung ương, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công tác đối với kiều bào.
Ngày 10/01/1960, khi chuyến tàu đầu tiên đưa kiều bào hồi hương cập cảng Hải Phòng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đích thân đến tiếp đón, thể thiện tình cảm và sự trân trọng của Đảng, Nhà nước đối với những người Việt sống xa quê hương.
Rất nhiều trí thức, nhân sỹ kiều bào nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, trở về nước, được Chủ tịch Hồ Chí Minh trọng dụng, đã phát huy trí tuệ, công sức, đóng góp cho sự nghiệp kháng chiến, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Trước những đổi thay nhanh chóng của tình hình kinh tế-xã hội của đất nước, ngày 30/7/1994 Chính phủ ban hành Nghị định số 74-CP về nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Uỷ ban về người Việt Nam ở nước ngoài (thay thế Ban Việt kiều Trung ương).
Trong những năm Đổi mới, sự đóng góp của bà con kiều bào cả về nguồn lực vật chất lẫn tri thức, kinh nghiệm quản lý... có ý nghĩa rất lớn, góp phần giúp đất nước vượt qua giai đoạn hết sức khó khăn để có được thế và lực như ngày nay.
Với khoảng 6,5 triệu người Việt đang sinh sống tại trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài có những lợi thế đặc biệt trong kết nối Việt Nam với thế giới.
Không chỉ giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, Người Việt Nam ở nước ngoài còn đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế, xã hội trong nước. Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, nguồn kiều hối từ mức 2,3 tỷ USD năm 2004 đã lên đến 17,7 tỷ USD vào năm 2025; tổng lượng kiều hối từ năm 1993 đến nay đạt hơn 250 tỷ USD, tương đương với nguồn vốn FDI giải ngân cùng kỳ.
Nếu kiều hối là nguồn tài chính ổn định làm giàu cho quê hương, thì tri thức, công nghệ, kinh nghiệm quản trị, thông tin thị trường và khả năng nắm bắt những xu hướng mới lại là những tài nguyên quý giá hội tụ về Việt Nam. Trong hành trình đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển khoa học-công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, những nguồn lực ấy càng trở nên thiết yếu, như những luồng gió mới tiếp sức cho con thuyền Việt Nam ra biển lớn.
Cùng với thời gian, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng lớn mạnh về số lượng, chất lượng và mức độ hội nhập. Từ các phòng thí nghiệm, giảng đường, doanh nghiệp đến những không gian sáng tạo trên khắp thế giới, ngày càng có nhiều trí thức, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân, văn nghệ sỹ Việt Nam tạo dựng vị thế và dấu ấn riêng. Dẫu ở phương trời nào, trong sâu thẳm mỗi người vẫn ngân vang tiếng gọi nguồn cội. Họ mang theo bản sắc Việt để hòa nhập mà không hòa tan, đồng thời trở thành những “đại sứ nhân dân,” góp phần mở rộng những vòng tay hữu nghị, vun đắp hợp tác quốc tế và đưa hình ảnh Việt Nam ngày càng hiện diện sâu đậm hơn trên bản đồ thế giới.
Nhận thức rõ vai trò và tiềm năng to lớn của người Việt Nam ở nước ngoài, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách lớn về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, tiêu biểu là Nghị quyết 36-NQ/TW (năm 2004), Chỉ thị 45-CT/TW (năm 2015), Kết luận 12-KL/TW (năm 2021) và mới đây là Nghị quyết số 23-NQ/TW, ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, khẳng định tầm nhìn dài hạn trong việc chăm lo, hỗ trợ và phát huy vai trò của kiều bào.
Từ chủ trương, những chính sách mới cũng được xây dựng, bổ sung góp phần bảo đảm thiết thực quyền lợi của kiều bào. Các quy định pháp luật liên quan đến quốc tịch, xuất nhập cảnh, cư trú; các Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Nhà ở được sửa đổi với nội dung thông thoáng hơn, tạo điều kiện cho đồng bào ta ở nước ngoài hưởng những quyền lợi và nghĩa vụ gần với người trong nước, khuyến khích bà con đầu tư, kinh doanh trong nước.
Thông qua các chương trình, hoạt động do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài tổ chức, như: Xuân Quê hương, chuyến tàu thăm Trường Sa, lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, Trại Hè thanh thiếu niên... và những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về đại đoàn kết dân tộc, đã tạo thêm niềm tin và phấn khởi, tăng cường sự gắn kết giữa bà con kiều bào với đất nước.
Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Đảng và Nhà nước xác định đây là đột phá chiến lược, động lực chính để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh quốc gia. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là bước ngoặt thu hút trí thức, chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài trong các lĩnh vực mũi nhọn như AI, y sinh, năng lượng tái tạo, công nghệ cao, giáo dục…
“Đánh thức” nguồn lực
Để tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác người Việt Nam ở nước ngoài, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường hợp tác quốc tế và tạo động lực cho đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW, ngày 02/8/2026 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.
Ông Ngô Trịnh Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài cho biết Nghị quyết số 23 là kết quả của quá trình tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW và các văn bản chỉ đạo liên quan của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.
Nghị quyết kế thừa những quan điểm, tư tưởng xuyên suốt và còn nguyên giá trị của Nghị quyết số 36-NQ/TW, đồng thời thể hiện bước phát triển mới trong tư duy về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới và những chuyển biến của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Tư tưởng bao trùm Nghị quyết 23-NQ/TW khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam và nhấn mạnh là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới, đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.
Đây là bước phát triển mới trong nhận thức khi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài được nhìn nhận là một cấu phần quan trọng tạo nên sức mạnh tổng hợp quốc gia.
Bên cạnh đó, Nghị quyết số 23-NQ-TW đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, nâng tầm tư duy từ "vận động, tập hợp, chăm lo" lên thành đồng hành, kiến tạo cơ chế để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu hơn vào hành trình hội nhập, xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.
Ông Ngô Trịnh Hà cho rằng Nghị quyết 23 được ban hành trong bối cảnh thế giới cạnh tranh ngày càng quyết liệt về tri thức, công nghệ, nhân tài và sức mạnh mềm quốc gia, trong khi Việt Nam đặt yêu cầu huy động cao nhất các nguồn lực cho phát triển. Cách tiếp cận mới không chỉ hướng tới nâng cao hiệu quả công tác người Việt Nam ở nước ngoài mà còn góp phần phát huy sức mạnh toàn dân tộc, huy động nguồn lực người Việt Nam trên toàn cầu phục vụ sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc./.
Xem toàn bộ loạt bài tại đây:
Khơi mạch nguồn kiều bào, nối nhịp Việt Nam với thế giới
Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 tiếp tục mở rộng cánh cửa chính sách, kiến tạo những cơ chế phù hợp để khơi thông, quy tụ và phát huy hiệu quả nguồn lực kiều bào.
