Quán triệt tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, Ngân hàng Nhà nước đã khẳng định vai trò tiên phong trong chuyển đổi số quốc gia. Đến cuối năm 2025, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt ghi nhận những con số ấn tượng khi giá trị giao dịch gấp khoảng 28 lần GDP, tỷ lệ người dân có tài khoản ngân hàng đạt gần 87%. Song song đó, việc khai thác “nguồn tài nguyên vàng” từ dữ liệu dân cư theo Đề án 06 đã tạo bước ngoặt trong công tác làm sạch dữ liệu, góp phần bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống.
Hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng cho thanh toán số
Những năm qua, Ngân hàng Nhà nước đã tham mưu, trình ban hành và ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng nhằm tạo hành lang pháp lý cho việc ứng dụng công nghệ mới, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, đồng thời bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán. Các chính sách này giúp người dân, doanh nghiệp tiếp cận ngày càng đa dạng các phương thức thanh toán hiện đại, tiện lợi, chi phí thấp.
Ngân hàng Nhà nước đã và đang triển khai đồng bộ các đề án, chương trình, kế hoạch trọng tâm như: Kế hoạch của ngành Ngân hàng triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW; các nghị quyết của Chính phủ về chuyển đổi số; Kế hoạch triển khai Đề án 06; Kế hoạch phối hợp số 01/KHPH-BCA-Ngân hàng Nhà nước nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, tổ chức trung gian thanh toán phát triển sản phẩm, dịch vụ an toàn, bảo mật, thân thiện với người dùng.
Song song với đó, công tác bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thanh toán và các hệ thống thông tin nghiệp vụ ngân hàng tiếp tục được tăng cường. Ngân hàng Nhà nước thực hiện tốt vai trò giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng, giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, góp phần giữ vững an toàn, ổn định cho toàn bộ hệ thống.
Hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt và chuyển đổi số ngành Ngân hàng luôn được chú trọng đầu tư, nâng cấp. Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng vận hành thông suốt, an toàn, hiệu quả, đáp ứng kịp thời nhu cầu thanh toán của nền kinh tế. Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử do Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia (Napas) vận hành tiếp tục mở rộng kết nối, tích hợp với nhiều ngành, lĩnh vực, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, tập trung vào các lĩnh vực thiết yếu như y tế, giáo dục, giao thông.
Mạng lưới ATM, POS phủ rộng khắp các địa phương, đáp ứng nhu cầu thanh toán của người dân. Đặc biệt, Việt Nam đã hoàn tất kết nối thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua mã QR với Thái Lan, Campuchia, Lào, Trung Quốc và đang tiếp tục mở rộng kết nối với một số quốc gia khác, góp phần thúc đẩy du lịch, thương mại và hội nhập khu vực.
Hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ ngân hàng số ngày càng hoàn thiện, liên thông, tích hợp liền mạch với các lĩnh vực khác. Nhiều sản phẩm, dịch vụ số thân thiện, giàu tiện ích đã mang lại giá trị thiết thực cho người dân và doanh nghiệp. Nhiều nghiệp vụ ngân hàng cơ bản đã được số hóa hoàn toàn; tại nhiều tổ chức tín dụng (tổ chức tín dụng), trên 90% giao dịch được thực hiện qua kênh số.
Thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng vượt mục tiêu
Sau hơn 4 năm triển khai Quyết định số 1813/QĐ-TTg ngày 28/10/2021 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021-2025, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, vượt xa các mục tiêu đề ra.
Giá trị giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 ước gấp khoảng 28 lần GDP, vượt mục tiêu của Đề án. Bình quân giai đoạn 2021-2025, số lượng và giá trị giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng lần lượt 58,86% và 24,36% mỗi năm. Giao dịch qua Internet tăng bình quân 60,6% về số lượng và 31,92% về giá trị; qua điện thoại di động tăng 73,32% về số lượng và 52,55% về giá trị; giao dịch qua QR Code tăng đột phá, lần lượt 106,24% về số lượng và 128,15% về giá trị.
Đến cuối năm 2024, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản tại ngân hàng đạt 86,97%. Tính đến tháng 12/2025, số lượng tài khoản thanh toán cá nhân đạt trên 232 triệu tài khoản, tăng 13,68% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt trong thương mại điện tử đạt 66,8%, hoàn thành mục tiêu của Đề án 1813.
Trong các lĩnh vực dịch vụ công, thanh toán không dùng tiền mặt cũng đạt nhiều kết quả tích cực: 100% cơ sở giáo dục đại học tại đô thị chấp nhận thanh toán học phí qua ngân hàng; 82% người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp tại đô thị được chi trả qua các phương thức không dùng tiền mặt.
Riêng trong năm 2025, so với năm 2024, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 42,21% về số lượng và 22,65% về giá trị; giao dịch qua Internet tăng 53,95% về số lượng và 35,75% về giá trị; qua điện thoại di động tăng 36,62% về số lượng và 20,07% về giá trị, trong đó giao dịch qua QR Code tăng mạnh cả về số lượng (50,94%) và giá trị (124,06%).
Xu hướng giảm sử dụng tiền mặt ngày càng rõ nét khi giao dịch qua ATM tiếp tục giảm, trong khi số lượng POS tăng gần 20% trong năm 2025, phản ánh sự dịch chuyển thói quen thanh toán của người dân.
Dữ liệu dân cư - nền tảng cho ngân hàng số an toàn
Triển khai Đề án 06 theo Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06/01/2022, ngành Ngân hàng xác định dữ liệu dân cư là “nguồn tài nguyên vàng” để làm sạch, chuẩn hóa và nâng cao chất lượng dữ liệu ngành. Công tác này được Ngân hàng Nhà nước phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống.”
Ngân hàng Nhà nước đã triển khai hệ thống kết nối, khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư phục vụ dịch vụ công trực tuyến từ tháng 12/2022. Đến ngày 14/01/2026, hệ thống đã hỗ trợ xử lý hơn 1.739 lượt hồ sơ. Ngân hàng Nhà nước cũng là một trong những bộ, ngành hoàn thành sớm việc đồng bộ 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm dữ liệu quốc gia theo Nghị quyết 71/NQ-CP.
Không chỉ phục vụ quản lý nội bộ, Ngân hàng Nhà nước còn chủ động xây dựng các API chia sẻ dữ liệu với Văn phòng Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước thông qua Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia, góp phần hình thành hệ sinh thái dữ liệu mở, phục vụ hiệu quả cho quản lý, điều hành.
Cải cách hành chính gắn với số hóa toàn trình tiếp tục được đẩy mạnh, giúp tiết giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp. Năm 2025, Ngân hàng Nhà nước đã cắt giảm, đơn giản hóa 90,3% thủ tục hành chính; cung cấp tổng cộng 57 dịch vụ công toàn trình, hoàn thành 100% thủ tục đủ điều kiện liên quan đến doanh nghiệp.
Đối với các tổ chức tín dụng và tổ chức trung gian thanh toán, việc triển khai xác thực khách hàng qua thẻ căn cước công dân gắn chip và ứng dụng VNeID đạt nhiều kết quả tích cực.
Tính đến ngày 23/01/2026, toàn ngành đã đối chiếu sinh trắc học hơn 146,1 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và hơn 1,6 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức. Nhiều ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán đã triển khai thành công các giải pháp xác thực điện tử, liên kết tài khoản an sinh xã hội với tài khoản ngân hàng, phục vụ chi trả qua VNeID.
Hiệu quả của dữ liệu số được minh chứng rõ nét qua Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO) do Ngân hàng Nhà nước triển khai thí điểm. Đến ngày 14/01/2026, hệ thống đã phát đi hơn 2,6 triệu lượt cảnh báo; trong đó hơn 831 nghìn lượt khách hàng đã tạm dừng hoặc hủy giao dịch, góp phần ngăn chặn rủi ro với tổng giá trị giao dịch gần 3.060 tỷ đồng.
Những kết quả trên cho thấy chuyển đổi số, thanh toán không dùng tiền mặt và triển khai Đề án 06 đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy hiện đại hóa ngành Ngân hàng, nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm an toàn hệ thống và đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế-xã hội./.