Ngành truyền thông, điện ảnh và nghệ thuật tại Mỹ đã mất hơn 200.000 việc làm trong 4 năm qua, trong đó khoảng 50.000 việc làm bị cắt giảm trong năm gần nhất, giữa những thay đổi sâu sắc của thị trường nội dung số, hoạt động tái cơ cấu doanh nghiệp và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo báo cáo của nhà phân tích Joseph Politano đăng trên trang Apricitas, quy mô và thời gian suy giảm nhân dụng hiện nay tương tự những giai đoạn khó khăn của ngành trong các cuộc suy thoái kinh tế năm 2001 và 2008, dù nền kinh tế Mỹ hiện không trải qua suy thoái trên diện rộng.
Báo cáo cho rằng AI tạo sinh đang làm gia tăng sức ép đối với các doanh nghiệp truyền thông nhờ khả năng tạo văn bản, hình ảnh, âm nhạc và nhiều loại nội dung số với chi phí thấp, trong thời gian ngắn.
Tuy nhiên, chưa thể xác định chính xác tỷ lệ việc làm mất đi trực tiếp do công nghệ này, bởi các doanh nghiệp không công khai đầy đủ mức độ sử dụng AI.
Ngoài ra, ngành còn chịu tác động từ các thương vụ sáp nhập tại Hollywood, việc chuyển hoạt động sản xuất ra nước ngoài và sự cạnh tranh từ các nhà sáng tạo nội dung trên mạng xã hội.
Hollywood chịu thiệt hại nặng nề
Trong 4 năm qua, ngành điện ảnh và truyền hình Mỹ mất hơn 100.000 việc làm, tương đương gần 1/3 tổng số lao động.
Theo báo cáo, số việc làm trong lĩnh vực này vào mùa Hè vừa qua xuống mức thấp nhất kể từ cuộc suy thoái năm 2008 và tiệm cận mức thấp nhất trong 30 năm.
Ngành sản xuất phim ảnh và thu âm chiếm gần một nửa tổng số việc làm bị mất trong lĩnh vực truyền thông trong giai đoạn trên. Ngành xuất bản cũng mất hơn 70.000 việc làm.
Tình trạng cắt giảm lan rộng sang nhiều lĩnh vực, bao gồm truyền hình trực tiếp, phát hình trực tuyến và thiết kế đồ họa.
Sự phát triển của các dịch vụ phát trực tuyến đã làm thay đổi mô hình kinh doanh điện ảnh và truyền hình. Các hãng truyền thống phải cạnh tranh với nội dung do người dùng sản xuất trên YouTube, Twitch, TikTok và những nền tảng khác, trong đó ngày càng có nhiều sản phẩm được hỗ trợ hoặc tạo ra bằng AI.
Theo số liệu được Politano dẫn lại, doanh số vé xem phim tại Mỹ tính đến cuối năm 2025 vẫn thấp hơn khoảng 25% so với mức đỉnh năm 2019, chưa điều chỉnh theo lạm phát.
Doanh thu truyền hình cáp cũng giảm khoảng 18% so với mức cao nhất trước đây, trong khi nguồn thu từ dịch vụ phát trực tuyến chưa đủ bù đắp phần suy giảm của các mô hình truyền thống.
Báo chí và xuất bản tiếp tục suy giảm
Ngành báo chí Mỹ đã trải qua nhiều thập niên thu hẹp quy mô do sự phát triển của Internet và những thay đổi trong thị trường quảng cáo.
Theo báo cáo, số lao động tại các tòa soạn báo đã giảm gần 85%; nhân sự ngành xuất bản tạp chí giảm khoảng 66% kể từ thập niên 1990, trong khi ngành xuất bản sách giảm khoảng 40%.
Trước đây, báo chí thu hút độc giả bằng các nội dung thường nhật như tin thể thao, thông tin chứng khoán và dự báo thời tiết. Tuy nhiên, những nội dung này dần được cung cấp miễn phí trên Internet, trong khi phần lớn doanh thu quảng cáo chuyển sang các nền tảng công nghệ như Google.
Mạng xã hội cũng khiến tin tức lan truyền nhanh hơn, làm gia tăng khó khăn đối với các cơ quan báo chí phụ thuộc vào doanh thu quảng cáo và thuê bao.
AI tạo thêm sức ép đối với việc làm
Theo các số liệu được báo cáo dẫn lại, khoảng 32% lao động trong lĩnh vực nghệ thuật, giải trí và hoạt động tiêu khiển đã sử dụng AI tạo sinh ở một mức độ nhất định, thấp hơn mức trung bình 62% của toàn bộ các ngành nghề.
Dù vậy, công nghệ này đang xuất hiện trong nhiều công đoạn sản xuất nội dung, từ phát triển ý tưởng, viết lời thoại đến thiết kế hình ảnh.
Các công cụ AI cho phép nhà sáng tạo độc lập sản xuất nội dung với chi phí thấp hơn, tạo thêm sức ép cạnh tranh đối với các hãng truyền thông truyền thống.
Tuy nhiên, báo cáo lưu ý khó có thể tách biệt tác động của AI với những yếu tố khác như tái cơ cấu doanh nghiệp, thay đổi thói quen tiêu dùng và chuyển dịch mô hình kinh doanh.
Âm nhạc và sách cho thấy những hướng chuyển đổi khác nhau
Báo cáo so sánh những thay đổi hiện nay với quá trình chuyển đổi của ngành âm nhạc sau khi Internet phổ biến vào đầu những năm 2000.
Sự phát triển của các hệ thống chia sẻ tệp nhạc trực tuyến làm suy yếu mô hình bán đĩa truyền thống, trong khi các dịch vụ đăng ký nghe nhạc như Spotify và Apple Music tạo ra phương thức kinh doanh mới.
Nghệ sỹ ngày càng phụ thuộc vào biểu diễn trực tiếp và bán sản phẩm lưu niệm, dù nguồn thu không phải lúc nào cũng bù đắp được phần doanh thu đã mất.
Ngược lại, thị trường sách ghi nhận dấu hiệu phục hồi. Theo Politano, doanh số sách tăng khoảng 70% trong 6 năm gần đây, một phần nhờ BookTok - cộng đồng giới thiệu và thảo luận sách trên TikTok - góp phần đưa các tác phẩm đến với độc giả mới và thúc đẩy tiêu thụ sách in.
Suy giảm việc làm trong ngành công nghệ
Ngoài lĩnh vực truyền thông, ngành công nghệ Mỹ cũng ghi nhận xu hướng giảm nhân dụng sau giai đoạn tăng trưởng mạnh.
Theo báo cáo, ngành này tạo thêm gần 300.000 việc làm trong năm 2022, nhưng số việc làm giảm trong các năm tiếp theo. Các công cụ AI có khả năng viết mã đang đảm nhận một phần công việc trước đây do lập trình viên thực hiện.
Tuy nhiên, tác động của AI đối với thị trường lao động Mỹ nói chung vẫn tập trung ở một số lĩnh vực.
Báo cáo cho biết tỷ lệ thất nghiệp cao hơn so với 4 năm trước, nhưng vẫn thấp hơn mức trung bình trong thập niên 2010; tốc độ thay đổi nhân sự trên toàn thị trường lao động cũng ở mức thấp.
Một số ngành nghề văn phòng, trong đó có dịch vụ pháp lý và kỹ thuật chuyên môn, vẫn ghi nhận tăng trưởng tuyển dụng.
Nhìn chung, báo cáo cho thấy sự suy giảm nhân dụng trong ngành truyền thông và giải trí Mỹ là kết quả của nhiều yếu tố cùng lúc, trong đó AI là một tác nhân đang nổi lên nhưng chưa thể xác định đầy đủ mức độ ảnh hưởng.
Trong thời gian tới, khả năng thích ứng với công nghệ mới, sự chuyển dịch doanh thu quảng cáo và thói quen tiêu dùng nội dung sẽ tiếp tục định hình triển vọng việc làm của ngành./.
"Điểm neo" cho điện ảnh trước "cuộc xâm lăng" của trí tuệ nhân tạo
Chuyên gia cho rằng AI không thể thay thế giá trị của một đạo diễn hay biên kịch có trải nghiệm cá nhân. Vì thế lợi thế cạnh tranh hiện nay vẫn là bản sắc giữa các nền văn hóa.
