Nhiều đại biểu Quốc hội tán thành trước đề xuất bổ sung cấm kinh doanh khí N2O (khí "bóng cười") và siết chặt quản lý là cần thiết trong bối cảnh tình trạng lạm dụng loại khí này ngày càng phức tạp, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là sức khỏe thanh thiếu niên, và tiềm ẩn nhiều hệ lụy đối với trật tự, an toàn xã hội.
Quy định chi tiết, cụ thể để khả thi
Thảo luận tại Tổ về dự án Luật Đầu tư (sửa đổi) vào chiều ngày 3/8, cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật, đại biểu Quốc hội Vũ Khiêm (đoàn Quảng Trị) cho rằng hiện nay các cơ sở kinh doanh dịch vụ giải trí sử dụng “bóng cười” khá phổ biến, nhất là tại các đô thị lớn, nơi tập trung nhiều hoạt động vui chơi, giải trí về đêm.
“Việc cấm triệt ‘bóng cười’ để đảm bảo sức khỏe cộng đồng, tuy nhiên, hàng rào kỹ thuật cấm cần khoa học, chi tiết cụ thể để các doanh nghiệp sản xuất chân chính không chỉ trong y tế mà còn các ngành công nghiệp chế tạo, y tế, thực phẩm sử dụng loại khí này,” đại biểu Khiêm nêu chính kiến.
Chung quan điểm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Cao Sơn (đoàn Phú Thọ) cho rằng đề xuất bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N2O để kiểm soát và xử lý nghiêm hành vi kinh doanh nhằm cung cấp cho con người sử dụng qua đường hô hấp trái phép, gây tác hại đến sức khỏe và ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội.
Theo đại biểu, dự thảo Luật đã quy định khá rõ phạm vi cấm kinh doanh khí N2O, đồng thời bổ sung các ngoại lệ đối với mục đích công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học và y tế. Dự thảo cũng có điều khoản chuyển tiếp đối với các hợp đồng kinh doanh khí N2O đã ký trước thời điểm luật có hiệu lực nhằm tránh gây gián đoạn hoạt động của doanh nghiệp.
“Đối với khí N2O sử dụng trong các mục đích y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học không cấm hoặc đặt thêm giấy phép bao trùm lên toàn bộ chuỗi sản xuất, nhập khẩu và phân phối hợp pháp,” đại biểu Sơn kiến nghị.
Nhìn quy định cấm kinh doanh “bóng cười” để sử dụng cho con người qua đường hô hấp có thể phát sinh ít nhất ba vướng mắc, đại biểu Quốc hội Đào Chí Nghĩa (đoàn thành phố Cần Thơ) chỉ ra rất khó xác định mục đích sử dụng cuối cùng của người mua; doanh nghiệp sản xuất hoặc phân phối ở các khâu trung gian không thể biết người sử dụng cuối cùng dùng khí N2O vào mục đích gì? việc xác định trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng sẽ gặp nhiều khó khăn.
Do đó, đại biểu Nghĩa đề nghị cơ quan soạn thảo và Quốc hội chỉnh lý theo hướng quy định rõ hành vi bị cấm là cung cấp, bán hoặc phân phối khí N2O để hít trực tiếp nhằm mục đích giải trí; đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu, phân phối và cơ sở bán lẻ; cần bổ sung cơ chế truy xuất nguồn gốc, hóa đơn điện tử và kiểm soát lưu thông sản phẩm nhằm bảo đảm tính khả thi khi thực hiện.
Không gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp
Nhằm ngăn chặn tình trạng sử dụng “bóng cười”, đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Mạnh (đoàn Phú Thọ) đề nghị Bộ Tài chính cần tiếp tục rà soát để hoàn thiện các quy định để đảm bảo rõ ràng, khả thi trong quá trình áp dụng.
Đại biểu cũng kiến nghị cần làm rõ phạm vi điều chỉnh và cơ chế quản lý đối với hoạt động sản xuất kinh doanh, sử dụng khí N2O, nhằm bảo đảm việc cấm là chỉ áp dụng đối với hành vi sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế, và không ảnh hưởng đến việc sản xuất kinh doanh sử dụng khí N2O để phục vụ cho các mục đích hợp pháp khác theo quy định pháp luật như: nghiên cứu khoa học, công nghiệp, chế biến thực phẩm và các lĩnh vực khác có liên quan.
Đại biểu Quốc hội Hoàng Quốc Khánh (đoàn Lai Châu) cho biết nếu dự thảo Luật không quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể và cơ chế kiểm soát phù hợp, các doanh nghiệp kinh doanh hợp pháp có thể đối mặt với rủi ro pháp lý.
Vì vậy, đại biểu Khánh đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định để vừa ngăn chặn hiệu quả việc lạm dụng khí N₂O, vừa bảo đảm tính khả thi và không gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp.
Trước đó, sáng 3/8, trình bày tờ trình dự án Luật trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn lý giải về đề xuất bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N2O. Theo đó, trên cơ sở báo cáo của Bộ Công an, qua theo dõi và đánh giá, trong thời gian qua, việc lạm dụng khí N2O để giải trí đã gây nhiều tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe. Đặc biệt đối với hệ thần kinh, máu và khả năng sinh sản, đồng thời có nguy cơ dẫn đến lệ thuộc và sử dụng ma túy.
Bên cạnh đó, tình trạng mua bán, sử dụng N2O (bóng cười) diễn biến rất phức tạp, thường gắn với việc sử dụng trái phép chất ma túy, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng và trật tự, an toàn xã hội.
Mặc dù pháp luật hiện hành đã có các quy định kiểm soát việc kinh doanh và sử dụng khí N2O trong một số lĩnh vực như y tế, công nghiệp, thực phẩm… song, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thừa nhận các biện pháp này vẫn chưa đủ hiệu quả để ngăn ngừa việc lạm dụng khí N2O.
Để đảm bảo loại trừ các trường hợp khí N2O hiện vẫn được sử dụng hợp pháp trong một số hoạt động nghiên cứu khoa học, thực nghiệm, kiểm định, thực phẩm, dự thảo Luật đã quy định cấm theo hướng loại trừ việc sử dụng khí N2O trong hoạt động y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học./.