Nhìn nhận gánh nặng của Trái Đất với 7 tỷ người

Tổng Thư ký LHQ cho rằng việc Trái Đất đang phải "gánh" 7 tỷ người là điều cộng đồng quốc tế cần nhìn nhận một cách nghiêm túc.

Ngày31/10/2011- Trái Đất đã trở thành ngôi nhà chung của 7 tỷ người. Trong khi nhiềunước trên thế giới tổ chức những cuộc tuần hành và nhiều hoạt động khác nhằmđánh dấu mốc mới với công dân thứ 7 tỷ thì Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mooncho rằng việc Trái Đất đang phải "gánh" 7 tỷ người là điều cộng đồng quốc tế cầnnhìn nhận một cách nghiêm túc. Công dân thứ 7 tỷ được sinh ra trong hoàn cảnh màông Ban Ki-moon gọi là "thế giới của sự mâu thuẫn." Theo ông, trong thế kỷ 21,nhiều người đang sống xa hoa nhưng cũng có biết bao người khác phải sống trongcảnh bần hàn. Người đứng đầu Liên hợp quốc cho rằng sự kiện dân số thế giới cánđích 7 tỷ người nên được nhìn nhận như "lời kêu gọi hành động rõ ràng," bởi 7 tỷcon người trên thế giới là 7 tỷ nhu cầu được cung cấp đầy đủ thức ăn và nănglượng, có các cơ hội tốt về giáo dục, việc làm và được hưởng quyền tự do. Dân sốthế giới ngày càng tăng và các cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu đồng nghĩa vớiviệc các nhà lãnh đạo trên thế giới có nguy cơ phải đối mặt với nhiều hơn nhữngcuộc biểu tình như phong trào "Chiếm phố Wall" đang diễn ra ở Mỹ. Mỗi năm dân sốtoàn cầu tăng khoảng 78 triệu người. Các chuyên gia dân số cho rằng mức tăng nàysẽ làm tăng nhu cầu về tài nguyên thiên nhiên và tạo ra áp lực ngày càng giatăng cho hành tinh chúng ta. Vì vậy, nhân Ngày Dân số thế giới năm nay, Liên hợpquốc đã phát động chiến dịch toàn cầu "Hành động 7 tỷ người" tập trung vào bảychủ đề chính gồm Giảm đói nghèo và bất bình đẳng; Tăng quyền cho phụ nữ và trẻem gái; Vai trò của thanh niên trong việc làm thay đổi thế giới và tương lai;Sức khỏe sinh sản; Môi trường; Già hóa dân số; Đô thị hóa. Có thể thấy bảy chủđề nói trên bao hàm tất cả các vấn đề mà dân số thế giới đang đặt ra. Theo ướctính của Liên hợp quốc, với 4,2 tỷ người, châu Á tiếp tục đứng đầu về số dântrong thế kỷ 21. Dự đoán, Ấn Độ (hiện có 1,24 tỷ dân) sẽ vượt Trung Quốc (hiệncó 1,35 tỷ dân) trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới vào năm 2025 với 1,5tỷ người. Dân số của châu Phi dự kiến sẽ tăng gấp ba, từ 1 tỷ người năm 2011 lên3,6 tỷ người năm 2100. Nam Á và châu Phi là những nơi có mức tăng dân số lớnnhất. Theo ông Richard Kolladge - chuyên gia Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA),khi dân số tăng nhanh hơn so với khả năng của chính phủ trong việc đáp ứng yêucầu về dịch vụ, y tế và sức khỏe, quốc gia đó sẽ ngày càng nghèo đói. Dân số quáđông còn được xem như nguyên nhân chính làm hủy hoại môi trường, đói nghèo vàbất ổn chính trị. Ngược lại, 1/3 số nước trên thế giới, chủ yếu là các nước pháttriển, có tỷ lệ sinh sản dưới 2,1. Các quốc gia này lại đối mặt với "thảm họadân số già" khi tỷ lệ sinh quá thấp không đủ để bù cho số người già qua đời.Điều này khiến các nước không đủ lực lượng lao động trẻ để duy trì tăng trưởngkinh tế và nuôi dưỡng người già. Nhật Bản và nhiều nước châu Âu đang lo ngại vềtình trạng dân số lão hóa - một thực trạng ảnh hưởng tới lực lượng lao động,chăm sóc y tế người cao tuổi cùng nhiều vấn đề khác. Ông Kolladge cho rằng "cácnước này đang đối mặt với câu hỏi có nên mở cửa cho di dân từ các quốc gia đangphát triển, nhằm bù đắp lượng lao động thiếu hụt hay không." Nhiều cơ quan của Liên hợp quốc như Ủy ban Liên hợp quốc về kinh tế-xã hội khuvực châu Á-Thái Bình Dương (UNESCAP) hay UNFPA cho rằng một trong những giảipháp để giảm dân số, đặc biệt là tại các nước nghèo, là giúp phụ nữ được tiếpcận dịch vụ y tế, giáo dục và việc làm tốt bởi khi phụ nữ được giáo dục và khỏemạnh, họ sẽ có xu hướng sinh ít con. UNFPA đề xuất đầu tư nhiều vào giới trẻ.Thế giới hiện có khoảng 1,8 tỷ thanh thiếu niên ở độ tuổi từ 10-24. Đây là lựclượng trẻ đông nhất trong lịch sử nhân loại và họ cần được tiếp cận giáo dục, ytế để trở thành động lực dẫn dắt kinh tế toàn cầu. Trong khi đó, tiến sỹ NoeleenHeyzer, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc, đồng thời là người điều hành UNESCAP,khẳng định tăng quyền cho phụ nữ và trẻ em gái chính là chìa khóa để giảm đóinghèo và bất bình đẳng giới, góp phần kìm hãm sự gia tăng dân số toàn cầu. Nhiềunhà nghiên cứu cảnh báo rằng các nguồn tài nguyên trên thế giới đang ngày mộtcạn kiệt bởi dân số gia tăng. Thêm vào đó, vấn đề biến đổi khí hậu cũng tác độngđến môi trường, làm ảnh hưởng tới nền sản xuất nông nghiệp. Câu hỏi đặt ra làlàm thế nào để khắc phục tình trạng này nhằm giải quyết vấn đề lương thực cho sốdân ngày càng tăng. Theo bà Danielle Nierenberg, Giám đốc Chương trình “Nuôisống hành tinh” của tổ chức Worldwatch, giải pháp cho vấn đề này là phải đề rakế hoạch phát triển bền vững trong nông nghiệp, áp dụng những kỹ thuật canh táchiện đại, ứng dụng các thành tựu khoa học-công nghệ hài hòa với tự nhiên, vừagia tăng sản lượng công nghiệp, nông nghiệp, vừa bảo vệ môi trường. Bà nói: “Đểcó thể nuôi sống con người trên hành tinh này trong điều kiện như vậy, người tacần được hướng dẫn nên sử dụng nước như thế nào cho tiết kiệm nhất, làm thế nàođể duy trì và tăng cường sự màu mỡ cho đất canh tác."

Bà cũng nêu một số biệnpháp như phát triển trồng trọt ở thành thị, xây dựng một chiến lược kết hợp hàihòa nông-lâm nghiệp, bảo vệ rừng vì đó là nơi cung cấp nguồn nước thiên nhiên vàphân bón tự nhiên. Với Việt Nam, một nước đông dân và đang trong quá trình hộinhập, sự kiện dân số thế giới đạt ngưỡng 7 tỷ người cũng tạo ra những thách thứcmới, song cũng mang đến những cơ hội. Tại buổi họp báo về Báo cáo tình hình dânsố thế giới năm 2011 diễn ra ngày 27/10 tại Hà Nội, ông Bruce Campbell, trưởngđại diện UNFPA tại Việt Nam, cho rằng giảm bất bình đẳng và cải thiện cuộc sốngcủa người dân hiện nay cũng như các thế hệ tương lai là những thách thức mà ViệtNam phải đối mặt. Tuy vậy, theo ông, Việt Nam đã bước vào thời kỳ cơ cấu "dân sốvàng" với nhóm dân số trẻ lớn nhất trong lịch sử. Hiện nay, nhóm dân số từ 10-24tuổi, chiếm gần 1/3 dân số cả nước. Việt Nam có cơ hội tận dụng hiệu quả nguồnnhân lực dồi dào này bằng cách đảm bảo mọi thanh niên được tiếp cận giáo dục vàđào tạo cũng như các dịch vụ cơ bản. Điều đó sẽ giúp họ chuẩn bị tốt hơn để cóthể đóng góp đáng kể cho sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước./.

Đỗ Sinh (TTXVN/Vietnam+)