Báo cáo Chương trình Đánh giá học sinh quốc tế (PISA) 2025 do Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) công bố ngày 8/9 cho thấy năng lực học tập của học sinh tại nhiều nước thành viên tiếp tục suy giảm, trong khi khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa các hệ thống ngày càng được chú ý.
Theo kết quả khảo sát khoảng 760.000 học sinh 15 tuổi tại 91 quốc gia và nền kinh tế, điểm trung bình của OECD ở cả ba môn Khoa học, Đọc hiểu và Toán học đều giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2015, khi phương pháp đánh giá hiện nay được áp dụng.
Hiện có tới 20% học sinh 15 tuổi tại các nước OECD ở mức năng lực yếu ở cả 3 môn, tăng đáng kể so với tỷ lệ 16% trong kỳ khảo sát gần nhất năm 2022. Dẫn đầu bảng xếp hạng toàn cầu tiếp tục là các hệ thống giáo dục ở Đông Á như Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, cùng Estonia và Anh.
Tại Đức, thành tích của học sinh 15 tuổi ở cả 3 môn đã giảm xuống mức thấp kỷ lục. Hiện kết quả của Đức chỉ quanh mức trung bình OECD.
Theo phóng viên TTXVN tại Berlin, các nhà nghiên cứu cảnh báo sự suy giảm này gắn với nhiều vấn đề mang tính hệ thống, đặc biệt là bất bình đẳng xã hội và cơ hội giáo dục. Một yếu tố đáng lo ngại khác là động lực và thói quen học tập suy giảm. Gần 50% số học sinh 15 tuổi tại Đức cho biết chỉ đọc sách khi bắt buộc. Thành tích học tập của học sinh Đức bắt đầu đi xuống từ hơn một thập kỷ trước và giảm rõ rệt từ năm 2018.
Học sinh Israel cũng ghi nhận mức điểm thấp nhất từ trước tới nay ở cả 3 môn Đọc hiểu, Toán học và Khoa học.
Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, so với kỳ đánh giá năm 2022, điểm Đọc hiểu của học sinh Israel giảm 38 điểm xuống 436, Toán học giảm 25 điểm xuống 433 và Khoa học giảm 23 điểm xuống 442. Mức giảm của Israel lớn hơn đáng kể so với xu hướng chung của OECD.
Bộ Giáo dục Israel cho rằng kết quả năm 2025 cần được đặt trong bối cảnh hệ thống giáo dục nước này chịu gián đoạn kéo dài do đại dịch COVID-19 và gần một năm rưỡi xung đột. Tuy nhiên, mức suy giảm mạnh đang làm gia tăng tranh luận tại Israel về chất lượng giáo dục và khả năng trang bị những kỹ năng nền tảng cho thế hệ lao động tương lai.
Đáng chú ý, hệ thống trường học của Italy đã ghi nhận kết quả vượt mức trung bình OECD ở nhiều môn trọng tâm và vượt lên trước nhiều quốc gia hàng đầu châu Âu như Pháp hay Đức.
Theo phóng viên TTXVN tại Rome, ở môn Khoa học, Italy đạt 483 điểm, tăng 6 điểm so với năm 2022 và vượt 1 điểm so với mức trung bình của OECD. Italy nằm trong số ít quốc gia ghi nhận mức tăng điểm ở môn này. Đối với môn Đọc hiểu, học sinh Italy đạt 474 điểm, cao hơn tới 13 điểm so với chuẩn OECD. Kết quả này giúp Italy xếp ngang với Phần Lan và chỉ sau Anh và Ireland tại khu vực châu Âu. Ở môn Toán, Italy đạt 468 điểm, tiếp tục cao hơn mức trung bình 463 điểm của OECD.
Trong khi đó, New Zealand tiếp tục nằm trong nhóm các nước có thành tích cao.
Theo phóng viên TTXVN tại châu Đại dương, New Zealand đạt 497 điểm ở môn Đọc hiểu, giảm nhẹ so với kỳ đánh giá trước. Kết quả này giúp New Zealand đứng trên Anh và Australia. Singapore đứng đầu với 535 điểm.
Ở môn Khoa học, New Zealand đạt 509 điểm, tăng 5 điểm và đồng hạng 10 với Australia. Tuy nhiên, khoảng cách với Trung Quốc - nước đứng đầu, vẫn khá lớn khi Trung Quốc đạt 597 điểm.
Trong môn Toán học, điểm của New Zealand tăng 1 điểm lên 480, trong khi mức trung bình của OECD giảm xuống 463. New Zealand đồng hạng thứ 14 với Ireland và Bỉ, đứng trên Australia (478 điểm) nhưng dưới Anh (488 điểm) và cách xa Trung Quốc (612 điểm).
Kết quả PISA 2025 cho thấy sự suy giảm thành tích học tập đang trở thành vấn đề rộng hơn tại nhiều hệ thống giáo dục, đồng thời phản ánh tác động của các yếu tố xã hội, kinh tế và những gián đoạn kéo dài đối với việc học tập của học sinh.
PISA được OECD tổ chức 3 năm một lần, nhằm đánh giá khả năng vận dụng kiến thức của học sinh 15 tuổi trong các lĩnh vực Đọc hiểu, Toán học và Khoa học.
Chương trình không chỉ đo lường kiến thức mà còn hướng tới đánh giá khả năng giải quyết vấn đề, tư duy phản biện và mức độ chuẩn bị của học sinh cho học tập, việc làm và cuộc sống trong tương lai./.