Quan điểm mới về đạo đức học của Edgar Morin

Trong tập cuối của bộ sách ph­ương pháp gồm 6 tập, nhà tư tưởng Edgar Morin trình bày quan niệm mới mà ông gọi là Đạo đức học phức hợp.
Chiều 5/7, Nhà xuất bản Tri thức tổchức hội thảo giới thiệu sách mới “Phương pháp 6. Đạo đức học của Edar Morin.”

Edar Morin với “Phương pháp 6. Đạo đức học” do Chu Tiến Ánh dịch từ nguyên bảntiếng Pháp, Phạm Khiêm Ích biên tập và giới thiệu, được nhà xuất bản Tri Thức ấnhành.

Edar Morin là nhà tư tưởng bậc nhất của Pháp, ông vừa là nhà triết học, nhà xãhội học và nhân học. Trong cuốn sách này, Edar Morin đã trình bày quan niệm mớivề đạo đức học mà ông gọi là đạo đức học phức hợp. Ông định nghĩa "đạo đức họcphức hợp như là một siêu quan điểm, bao hàm sự suy tư về những cơ sở và nguyêntắc của luân lý”.

Đạo đức học phức hợp chứa đựng trong nó tư duy phức hợp và nhân học phức hợp nhưlà những thành phần tối cần thiết. Tư duy phức hợp là tư duy tiến hành việc liênkết.

Đối với mọi người và từng người, đối với sự sống còn của nhân loại, cần côngnhận tính tất yếu của liên kết gồm liên kết với người khác, liên kết với cộngđồng, với xã hội và ở mức độ giới hạn liên kết với cả loài người.

Trong nhân học phức hợp, Edar Morin nghiên cứu tính thống nhất và đa dạng khôngthể tách rời của con người mà ông gọi là "Tam vị nhất thể của con người", trongđó đặc biệt chú trọng đến cá nhân-xã hội-giống loài.

Đạo đức học phức hợp không phải là sự áp đặt chủ quan của Edar Morin. Nó là kếtquả của nghiên cứu sâu sắc những vấn đề đạo đức cơ bản do các xã hội hiện nayđặt ra, đặc biệt là cuộc khủng hoảng đạo đức của thời đại.

Hiện nay, đạo đức học là lĩnh vực chưa có những nghiên cứu khoa học tin cậy màcòn bị chi phối bởi những quan điểm ý thức hệ cũ kỹ, lỗi thời. Đạo đức chỉ đượcxem là một trong những hình thái ý thức xã hội và có nhiệm vụ chủ yếu là xâydựng "đạo đức cách mạng" cho nhân dân.

Edar Morin nghiên cứu sâu ba nguồn gốc của đạo đức gồm nguồn gốc nội tâm của cánhân, nguồn gốc xã hội và nguồn gốc sinh học. Cuộc khủng hoảng đạo đức cho thấycả 3 nguồn đều cạn kiệt, đạo đức không còn sức sống, mối liên kết giữa cá nhân,xã hội và giống loài bị khủng hoảng.

Vấn đề sống còn hiện nay là tái tạo nguồn cho đạo đức, tái sinh mối liên kết chủđộng cá nhân-xã hội-giống loài, đó là nhiệm vụ của đạo đức liên kết. Đạo đức họcphức hợp là đạo đức học của liên kết, nó như một thân cây có ba cành nhánh gồmtự thân đạo đức; xã hội đạo đức và nhân học đạo đức.

Đạo đức học phức hợp thống nhất hóa và đa dạng hóa ba cành nhánh riêng biệt này,vận dụng chúng có hiệu quả trong việc giải quyết những vấn đề của con người hiệnnay.

Đạo đức học là tập cuối của bộ sách "Phương pháp" gồm 6 tập của Edgar Morin."Phương pháp" mà ông nói ở đây chính là phương pháp tiếp cận tính phức hợp,phương pháp giúp con người có khả năng tư duy về tính phức hợp. Đó cũng chính làcon đường đi tới một nền khoa học mới.

Để xây dựng một nền khoa học mới, đảm bảo sự thống nhất của khoa học, các nhàkhoa học cần tiến hành nghiên cứu xuyên ngành và xây dựng chuẩn thức phức hợpthay cho chuẩn thức đơn giản hóa. Tính xuyên ngành là đặc điểm nổi bật của bộ"Phương pháp"./.

Minh Nguyệt (TTXVN)

Tin cùng chuyên mục