Thực hiện Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Chính phủ về việc tiếp tục đẩy mạnh sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, tỉnh Thái Nguyên đã hoàn thành Đề án sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn giai đoạn 2023-2025.
Từ ngày 18/4, tỉnh chính thức triển khai lấy ý kiến rộng rãi trong nhân dân để hoàn thiện phương án sắp xếp, đảm bảo sự đồng thuận cao trong toàn xã hội.
Đảm bảo tổ chức bộ máy hợp lý sau sắp xếp
Theo Đề án do Ủy ban Nhân dân tỉnh Thái Nguyên xây dựng, tổng số đơn vị hành chính cấp xã hiện có trên toàn tỉnh là 171 đơn vị, bao gồm 120 xã, 41 phường và 10 thị trấn.
Sau khi thực hiện sắp xếp, toàn tỉnh dự kiến còn lại 55 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 42 xã và 13 phường.
Số đơn vị giảm là 116, tương đương tỷ lệ 68,02% - mức giảm mạnh nhằm hướng tới bộ máy hành chính tinh gọn, phù hợp với tình hình thực tế của địa phương và đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính trong giai đoạn phát triển mới.
Đáng chú ý, xã Sảng Mộc (huyện Võ Nhai) là đơn vị duy nhất không thực hiện sắp xếp do yếu tố đặc thù về địa lý, dân tộc và an ninh quốc phòng.
Gắn với việc giảm số lượng đơn vị hành chính cấp xã, tỉnh Thái Nguyên đã xây dựng phương án và lộ trình cụ thể để kiện toàn tổ chức bộ máy sau sắp xếp.
Mỗi đơn vị hành chính mới hình thành trên cơ sở sáp nhập từ 2 đơn vị trở lên sẽ tổ chức không quá 4 phòng chuyên môn hoặc tương đương, tùy theo đặc điểm đô thị hoặc nông thôn, bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và phạm vi quản lý.
Về lĩnh vực giáo dục, phương án được tỉnh đưa ra là giữ nguyên các trường trung học cơ sở, tiểu học và mầm non công lập hiện có.
Các trường này sẽ được chuyển giao cho chính quyền cấp xã mới quản lý nhằm giữ ổn định hoạt động dạy và học, đồng thời tạo thuận lợi trong việc tiếp cận dịch vụ giáo dục của người dân.
Riêng các trung tâm giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên trực thuộc cấp huyện sẽ được tổ chức lại và chuyển về Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý, hướng tới cung ứng dịch vụ theo khu vực liên xã.
Đối với lĩnh vực y tế, các trạm y tế xã, phường hiện có vẫn tiếp tục duy trì nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân. Căn cứ vào quy mô dân số và diện tích của đơn vị hành chính mới, địa phương sẽ tổ chức lại thành một đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Ủy ban Nhân dân cấp xã để đảm nhiệm nhiệm vụ y tế cơ sở.
Các bệnh viện, trung tâm y tế cấp huyện sẽ được chuyển giao về Sở Y tế quản lý, nhằm phân bổ lại nguồn lực và tổ chức cung ứng dịch vụ y tế theo vùng liên xã, phường.
Về phương án bố trí cán bộ, công chức, viên chức sau sắp xếp, tỉnh Thái Nguyên chủ trương giữ nguyên biên chế hiện có của cả cấp huyện và cấp xã để bảo đảm hoạt động bình thường của bộ máy. Trên cơ sở đó, tỉnh tiến hành rà soát, sắp xếp lại theo hướng tinh giản biên chế, cơ cấu lại đội ngũ, gắn với nâng cao chất lượng cán bộ, công chức.
Theo thống kê, sau sắp xếp, số cán bộ, công chức bình quân tại mỗi đơn vị hành chính cấp xã là khoảng 64 người. Số viên chức trong ngành giáo dục và y tế vẫn được giữ nguyên hiện trạng, với tổng số hơn 18.200 người, và chuyển giao cho chính quyền cấp xã mới trực tiếp quản lý.
Đáng chú ý, tỉnh sẽ chấm dứt việc sử dụng người hoạt động không chuyên trách cấp xã đối với 1.383 người, đồng thời bố trí lại lực lượng này theo nhu cầu thực tế tại các tổ dân phố, xóm với số lượng 285 người. Số người dôi dư sau sắp xếp là 914 trường hợp, tỉnh đã xây dựng lộ trình giải quyết cụ thể.
Trong năm 2025, dự kiến xử lý 529 người thông qua các hình thức: nghỉ hưu theo chế độ (420 người), tinh giản biên chế hoặc thôi việc (19 người), các phương án khác (82 người).
Quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản công
Bên cạnh tổ chức bộ máy và nhân sự, tỉnh Thái Nguyên cũng đặc biệt chú trọng công tác xử lý, sắp xếp lại trụ sở và tài sản công dôi dư.
Kết quả rà soát cho thấy toàn tỉnh có 1.402 trụ sở làm việc thuộc các đơn vị hành chính cấp huyện và cấp xã. Sau sắp xếp, 1.151 trụ sở sẽ tiếp tục sử dụng; 103 trụ sở không tiếp tục sử dụng và 148 trụ sở được xử lý theo các phương án khác.
Tỉnh đã xây dựng kế hoạch sử dụng lại số trụ sở dôi dư này một cách hiệu quả, ưu tiên cho các lĩnh vực giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh và hành chính công tại các đơn vị hành chính cấp xã mới. Một số trụ sở có thể được chuyển giao cho các tổ chức có chức năng kinh doanh nhà ở địa phương để khai thác theo đúng quy định pháp luật.
Trao đổi về nội dung này, lãnh đạo Ủy ban Nhân dân tỉnh Thái Nguyên khẳng định: Việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính cấp xã là bước đi chiến lược nhằm điều chỉnh quy mô hợp lý, giảm phân tán nguồn lực, tăng hiệu quả tổ chức thực hiện các chính sách phát triển kinh tế-xã hội tại địa phương.
“Sáp nhập đơn vị hành chính là điều kiện cần thiết để xây dựng chính quyền địa phương hiện đại, gần dân, phục vụ dân tốt hơn. Từ đó, tạo động lực để Thái Nguyên phát triển nhanh, bền vững trong những năm tới,” đại diện Ủy ban Nhân dân tỉnh nhấn mạnh.
Sau khi hoàn tất lấy ý kiến nhân dân, Ủy ban Nhân dân tỉnh Thái Nguyên sẽ tiếp thu, hoàn chỉnh Đề án và trình các cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt để triển khai đồng bộ trong năm 2025./.