Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, ngày 3/7, Ủy ban Liên minh châu Phi (AU) đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp tại trụ sở chính ở Ethiopia để định đoạt tương lai của Phái bộ Hỗ trợ và Ổn định của Liên minh châu Phi tại Somalia (AUSSOM).
Động thái này diễn ra ngay sau khi Chính phủ Mỹ bất ngờ tuyên bố sẽ chấm dứt toàn bộ nguồn tài trợ hậu cần cốt lõi cho lực lượng này vào cuối năm nay, đẩy chiến dịch chống khủng bố tại vùng Sừng châu Phi vào nguy cơ đổ vỡ hoàn toàn.
Trong bức thư gửi tới AU, phía Mỹ xác nhận sẽ ngừng mọi khoản đóng góp tài chính cho Văn phòng Hỗ trợ của Liên hợp quốc tại Somalia (UNSOS) - cơ quan trung gian phân bổ ngân sách vận hành cho 12.000 binh sỹ thuộc phái bộ AUSSOM.
Washington đồng thời khẳng định sẽ sử dụng quyền phủ quyết tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để ngăn chặn mọi cơ chế hỗ trợ hậu cần tiếp theo cho phái bộ này.
Các nhà ngoại giao cấp cao nhận định quyết định của Mỹ mang tính "không thể đảo ngược," đồng nghĩa với việc AU sẽ buộc phải chấm dứt sứ mệnh quân sự tại Somalia do không thể tự gánh vác chi phí hậu cần khổng lồ.
Kể từ năm 2007, Mỹ là nhà tài trợ lớn nhất cho an ninh Somalia với gần 2 tỷ USD qua kênh Liên hợp quốc, hơn 1,6 tỷ USD cho quân đội các nước châu Phi làm nhiệm vụ tại đây, cùng hàng trăm triệu USD viện trợ quân sự trực tiếp.
Bối cảnh an ninh tại Somalia còn ngày càng suy giảm do cuộc khủng hoảng chính trị nội bộ sâu sắc. Việc Tổng thống Mohamud tự sửa đổi hiến pháp để kéo dài nhiệm kỳ thêm một năm sau mốc hết hạn 15/5 vừa qua đã vấp phải sự tẩy chay mạnh mẽ của các đảng đối lập và chính quyền địa phương, dẫn đến nhiều cuộc đụng độ vũ trang ngay tại thủ đô Mogadishu.
Giới phân tích an ninh khu vực cảnh báo, trong bối cảnh tình trạng chia rẽ chính trị tại Somalia kéo dài còn lực lượng gìn giữ hòa bình châu Phi mất nguồn tài trợ rút đi, kịch bản nhóm khủng bố Al-Shabaab tổng tấn công tái chiếm các đô thị lớn là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Trong diễn biến liên quan, cùng ngày, Bộ Tư lệnh châu Phi của Mỹ (AFRICOM) cho biết Washington đã rút phần lớn lực lượng được triển khai tham gia chiến dịch chống tổ chức khủng bố "Nhà nước Hồi giáo" (IS) tự xưng tại Nigeria, song tiếp tục hỗ trợ nước này về chia sẻ thông tin tình báo theo đề nghị của Abuja.
Phát biểu bên lề Hội nghị Tư lệnh quốc phòng các nước châu Phi diễn ra tại Angola, Tư lệnh AFRICOM, Tướng Dagvin Anderson, cho biết lực lượng Mỹ được triển khai chủ yếu để hỗ trợ chiến dịch quân sự phối hợp với Nigeria trong tháng 5 vừa qua, trong đó tiêu diệt Abu-Bilal al-Minuki, đối tượng được xác định là nhân vật số 2 của IS trên phạm vi toàn cầu. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, Mỹ đã rút phần lớn binh sĩ khỏi Nigeria, trong khi duy trì hợp tác tình báo song phương.
Chiến dịch hồi tháng 5 được triển khai sau cuộc không kích của Mỹ nhằm vào các mục tiêu của IS tại Nigeria vào dịp Lễ Giáng sinh năm 2025 theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump. Khi đó, Nhà Trắng cho biết chiến dịch được tiến hành nhằm đáp trả các cuộc tấn công của các phần tử cực đoan nhằm vào cộng đồng dân thường, trong đó có các tín đồ Cơ đốc giáo.
Những năm gần đây, khu vực Đông Bắc Nigeria và lưu vực hồ Chad tiếp tục là điểm nóng về an ninh khi các nhóm cực đoan có liên hệ với IS và các tổ chức khủng bố khác gia tăng hoạt động. Mỹ và Nigeria duy trì hợp tác trong lĩnh vực chống khủng bố thông qua đào tạo, chia sẻ thông tin tình báo và hỗ trợ kỹ thuật, trong khi lực lượng an ninh Nigeria trực tiếp đảm nhiệm các chiến dịch truy quét trên thực địa./.
Liên minh châu Phi cam kết hỗ trợ hòa bình, an ninh và ổn định ở Sudan