Theo kết quả rà soát từ 34 tỉnh, thành, hiện cả nước vẫn còn thiếu gần 4 triệu bản sách giáo khoa dù năm học mới đã diễn ra 10 ngày, trong khi trước đó Bộ Giáo dục và Đào tạo đảm bảo cung ứng sách giáo khoa đầy đủ cho học sinh và giáo viên chậm nhất trước năm học mới 20 ngày.
Trước tình trạng phụ huynh phải chật vật tìm mua sách giáo khoa, học sinh thiếu sách học, tại Hội nghị Giao ban báo chí Trung ương sáng nay, 15/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo thẳng thắn nhận trách nhiệm.
Không để lặp lại
Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đơn vị này nhận trách nhiệm trong công tác dự báo, tổng hợp và phân tích nhu cầu sách giáo khoa trong điều kiện mới chưa theo kịp thực tế; việc đánh giá năng lực tổ chức sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chưa đầy đủ; giải pháp khắc phục một số hạn chế trong tổ chức cung ứng, điều phối nguồn sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chưa đủ nhanh và linh hoạt.
Cũng theo đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo, bên cạnh nguyên nhân chủ quan trên, việc cung ứng sách giáo khoa năm học 2026-2027 có nhiều yếu tố mới, khách quan, tác động đồng thời.
Cụ thể, đây là lần đầu tiên cả nước quay trở lại sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc theo Nghị quyết 71-NQ/TW sau 6 năm đa dạng hóa sách giáo khoa. Một số địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp sách giáo khoa miễn phí.
Bên cạnh đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mạng lưới trường, lớp làm thay đổi nhu cầu; thời gian từ khi nhu cầu được xác định đầy đủ đến thời điểm phải đáp ứng rất ngắn.
Những yếu tố này làm nhu cầu sách giáo khoa biến động lớn, phát sinh trong thời gian ngắn, trong khi quá trình sản xuất, in và cung ứng cần có thời gian chuẩn bị.
Công tác đăng ký, dự báo và phối hợp cung ứng tại một số địa phương cũng chưa thật chủ động, dẫn đến khoảng cách giữa nhu cầu thực tế và thông tin phục vụ cung ứng. Việc cập nhật nhu cầu phát sinh, nhất là sau những thay đổi về tổ chức trường, lớp, chính sách hỗ trợ sách giáo khoa và nhu cầu mua thêm của học sinh, cha mẹ học sinh, ở một số địa phương chưa kịp thời.
Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa cục bộ thuộc về Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và các địa phương.
Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định đây là tồn tại, hạn chế cần nghiêm túc nhìn nhận, chấn chỉnh, khắc phục, không để lặp lại trong những năm học tiếp theo, nhất là trong công tác theo dõi, dự báo, kết nối dữ liệu, kiểm tra, đôn đốc và điều phối khi nhu cầu thực tế có biến động.
Sẽ hoàn thiện cơ chế quản lý sách giáo khoa
Về nhiệm vụ, giải pháp, lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết trước mắt, thực hiện Thông báo số 467/TB-VPCP ngày 10/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung xử lý số sách giáo khoa còn thiếu đã được xác nhận; chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam điều chuyển sách giữa các địa bàn, tiếp tục in và cung ứng bổ sung theo nhu cầu thực tế; ưu tiên cung ứng cho các địa phương, cơ sở giáo dục và học sinh còn thiếu sách.
Trong thời gian chờ bản in, sách giáo khoa điện tử được cung cấp miễn phí tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn/tap-huan; các cơ sở giáo dục đồng thời khai thác sách tại thư viện và sách cũ còn sử dụng được, hạn chế ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh.
Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam rà soát năng lực sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng; khắc phục các điểm nghẽn, tăng cường điều phối và xây dựng cơ chế phản ứng nhanh khi nhu cầu biến động. Các địa phương khẩn trương xác nhận chính xác nhu cầu, phối hợp cung ứng bổ sung, bảo đảm mọi học sinh có đủ sách giáo khoa phục vụ học tập.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng cho hay về lâu dài, đơn vị này sẽ rà soát, đề xuất hoàn thiện cơ chế quản lý sách giáo khoa theo hướng xác định đây là sản phẩm, dịch vụ công, mặt hàng thiết yếu đặc thù; quản trị toàn bộ chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu thống nhất; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp; xây dựng cơ chế dự phòng, điều phối linh hoạt, bảo đảm cung ứng chủ động, ổn định ngay từ đầu mỗi năm học./.