Trong bài viết được đăng tải hôm đầu tuần ở nhật báo “Dân tộc” ở Bangkok chorằng chính sách mà đảng Puea Thai hứa hẹn kể trên sẽ làm cho chính phủ trở thànhkhách hàng và nhà buôn bán gạo lớn nhất tại xứ “chùa Vàng,” làm tăng nguy cơ độcquyền. Điều này khiến người ta đặt câu hỏi liệu gạo Thái có thể duy trì được khảnăng cạnh tranh trong tương lai hay không thông qua việc thực hiện chính sáchđó.
Theo tờ báo trên, đảng Puea Thai sẽ sử dụng Cơ quan kho hàng công của Bộ Thươngmại Thái Lan như là công cụ chính để thu mua, dự trữ trong kho, đóng gói, bán vàxuất khẩu tất cả các giống thóc lúa. Đồng thời, Puea Thai cũng sẽ nâng lượngthóc dự trữ trong các kho lên 6 triệu tấn, thay vì 3 triệu tấn (là mức đảm bảonhu cầu tiêu dùng trong nước).
Giữa tuần trước, Hiệp hội các nhà xuất khẩu thóc gạo Thái Lan đã lên tiếng phảnđối chính sách kể trên và nói rằng chính phủ sẽ phải xử lý lượng lương thực tồnkho có thể lên tới 8-10 triệu tấn, cùng với vấn đề buôn lậu (thóc gạo) từ cácnước láng giềng. Chính sách đó sẽ buộc các nhà xuất khẩu Thái phải tìm nguồncung rẻ hơn từ bên ngoài.
Điều đáng nói là chính sách trợ giá dự kiến áp dụng vào đầu tháng 11 tới sẽ đẩygiá gạo trắng xuất khẩu của Thái từ 545-550 USD/tấn FOB hiện nay lên 840-850USD/tấn. Thái Lan sẽ sớm bị bỏ lại đằng sau trước Việt Nam, Ấn Độ và thậm chí cảMyanmar về mặt giá cả lẫn khối lượng thóc gạo xuất khẩu. Thái Lan cũng không thểdựa mãi vào chất lượng cao của gạo Hương nhài, do công nghệ tiên tiến có thểgiúp các nước khác có khả năng sản xuất được loại gạo thơm tương tự như thế vớigiá thành hạ hơn.
Quan chức Anek Silapapun của Tập đoàn CP nói rằng nông dân Thái cần tập trungvào gạo trắng và tiếp tục trồng cấy lúa Hương nhài đặc trưng cung ứng cho cácthị trường cao cấp, nhằm cạnh tranh với các nước khác tại châu Á. Nông dân Tháikhông chỉ đối mặt với sự cạnh tranh từ Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar và cảvới Ấn Độ và Indonesia, những nơi có đất đai khá màu mỡ và khí hậu thuận lợi.
Tuy vậy, Thái Lan không nên quá bận tâm về chương trình mở rộng diện tích canhtác lúa ở châu Phi, địa bàn đang chú ý nhiều tới vấn đề tự cung tự túc hơn làxuất khẩu. Sản lượng thóc gạo bình quân tại châu Phi và khoảng 13,2 triệutấn/năm, so với nhu cầu tiêu thụ khoảng 19 triệu tấn, nên mỗi năm phải nhập khẩu5-6 triệu tẫn.
Để nâng cao sức cạnh tranh trong ngắn hạn, Thái Lan cần nỗ lực nâng cao năngsuất từ 460 kg/rai (tương đương khoảng 2,87 tấn/ha) lên 800-900 tấn/rai. Vớigiống lúa có chất lượng cao và nguồn nước tưới đảm bảo, nông dân ở miền TrungThái Lan có thể nâng năng suất lúa gạo trắng lên 1.000kg hoặc trên 1.000 kg/rai.
Nhiều nông dân Thái nói họ thích kế hoạch bảo đảm nguồn thu nhập kiểu như chươngtrình mà chính phủ của ông Abhisit Vejjajiva đã triển khai, hơn kế hoạch mà đảngPuea Thái hứa hẹn. Họ cho rằng kế hoạch bảo đảm nguồn thu nhập tạo ra nguồn thuổn định (cho nông dân) và làm giảm nguy cơ tham nhũng của các nhà xay xát hayquan chức chính phủ.
Thái Lan hiện là nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới với mỗi năm bán khoảng8-10 tấn gạo ra thị trường quốc tế. Tổng sản lượng thóc hàng năm của nước nàyđạt trung bình 30 triệu tấn, tương đương khoảng 20-21 triệu tấn gạo./.