Với 31.100 ha trồng sầu riêng và sản lượng trên 350.000 tấn quả mỗi năm, Đồng Tháp xác định đây là một trong những ngành hàng chủ lực xuất khẩu sang Trung Quốc và một số nước khác trên thế giới.
Nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng
Nhằm đảm bảo yêu cầu xuất khẩu bền vững, nhà vườn tỉnh Đồng Tháp đã tăng cường thực hiện nhiều giải pháp nâng cao chất lượng, an toàn thực phẩm của sản phẩm trái sầu riêng, trong đó có giải pháp kiểm soát được hàm lượng Cadimi trong đất và trong trái sầu riêng.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp khuyến cáo nhà vườn kịp thời áp dụng các giải pháp thâm canh phù hợp như: sử dụng các loại phân bón không có chứa hoặc chứa cực thấp Cadimi, canh tác theo quy trình chuẩn kiểm soát nhiễm kim loại nặng…
Xã Thanh Hưng, một trong những xã chuyên canh sầu riêng của tỉnh Đồng Tháp, hiện có 2.224 ha trồng sầu riêng; trong đó, diện tích đang cho trái là 1.752 ha, sản lượng thu hoạch đạt 30.600 tấn/năm.
Ông Nguyễn Thành Long, Phó Chánh Văn phòng Hội đồng Nhân dân-Ủy ban Nhân dân xã Thanh Hưng, tỉnh Đồng Tháp trao đổi: Đảng ủy, Ủy ban nhân dân xã đã chỉ đạo các phòng chuyên môn, đặc biệt là Phòng Kinh tế phối hợp với các ngành chức năng của tỉnh tăng cường chuyển giao khoa học kỹ thuật về quy trình sản xuất sầu riêng theo hướng hữu cơ, an toàn.
Đồng thời, địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền cho người dân sử dụng chất hữu cơ nhiều, hạn chế chất hóa học, áp dụng mô hình sản xuất sinh học nhằm góp phần đảm bảo chất lượng nguồn cung sản phẩm xuất khẩu và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
Qua đó, nhà vườn trồng sầu riêng trên địa bàn xã Thanh Hưng có ý thức kiểm soát Cadimi trên sản phẩm sầu riêng, phân loại vườn có nguồn đất bị nhiễm kim loại nhằm tránh lô hàng bị trả về để xuất khẩu trái sầu riêng đạt chất lượng an toàn.
Ông Nguyễn Công Cẩn, xã Thanh Hưng, tỉnh Đồng Tháp đang canh tác 0,5 héc ta sầu riêng giống Ri6, 5 năm tuổi đang cho trái, lợi nhuận hàng năm thu về từ 300-400 triệu đồng.
Nói về cách kiểm soát Cadimi trên vườn sầu riêng của mình, ông Cẩn cho biết: "Qua tuyên truyền của cán bộ nông nghiệp xã, tôi cũng như nhiều nhà vườn trồng sầu riêng khác tuân thủ chặt chẽ quy trình bón phân, đặc biệt chú trọng sử dụng phân hữu cơ để đất tơi xốp, hạn chế dùng phân hóa học để tránh trường hợp chất Cadimi hoặc chất vàng O vượt quá mức cho phép, ảnh hưởng đến việc xuất khẩu trái sầu riêng đi nước ngoài."
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp đã khuyến cáo nhà vườn áp dụng các giải pháp thâm canh phù hợp như sử dụng các loại phân bón không có chứa hoặc chứa cực thấp Cadimi; canh tác theo quy trình chuẩn kiểm soát nhiễm kim loại nặng…
Đồng thời, đơn vị đã tổ chức 30 cuộc tập huấn với gần 1.500 người tham dự, hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp cải tạo đất, bảo vệ sức khỏe cây trồng và giảm thiểu tồn dư Cadimi trong sản phẩm xuất khẩu, góp phần sản xuất trái sầu riêng an toàn, đạt chuẩn xuất khẩu.
Ông Nguyễn Văn Điền, xã Mỹ Thiện, tỉnh Đồng Tháp, có 5 ha trồng sầu riêng đã cho trái hơn 6 năm, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP như áp dụng kỹ thuật tưới phun và sử dụng các loại phân bón đã được ngành nông nghiệp khuyến cáo nhằm hạn chế hàm lượng chất Cadimi.
Ông Điền chia sẻ: Nếu hàm lượng chất vàng O và chất Cadimi trong trái sầu riêng cao thì hưởng rất lớn việc xuất khẩu ra thị trường nước ngoài vì những quy định nghiêm ngặt. Từ đó, chính quyền địa phương đã khuyến cáo nhà vườn hết sức cố gắng hạn chế sử dụng những loại phân bón có khả năng làm cho hàm lượng chất Cadimi lưu giữ trong trái sầu riêng cao để xuất khẩu đi nước ngoài đạt hiệu quả như mong muốn.
Để cải thiện vấn đề tồn dư Cadimi trong sầu riêng, thời gian qua, do hệ quả của quá trình canh tác kéo dài nhiều năm khiến đất bị ô nhiễm, ngành Nông nghiệp tỉnh Đồng Tháp đang triển khai rà soát, siết chặt quản lý mã số vùng trồng và kiên quyết xử lý những vùng không tuân thủ quy định, đồng thời, xây dựng đề án cải tạo đất lâu dài, phù hợp cho từng khu vực canh tác.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp phối hợp cùng các doanh nghiệp, hợp tác xã và các nhà vườn đang tổ chức triển khai mô hình kiểm soát kim loại nặng Cadimi trên diện tích 0,1 héc ta sầu riêng của một hộ dân trên địa bàn xã Ngũ Hiệp, xã chuyên canh sầu riêng lớn nhất tỉnh Đồng Tháp nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu.
Cán bộ nông nghiệp sẽ phối hợp, hướng dẫn nhà vườn này canh tác và sử dụng phân bón theo hướng dẫn của các cán bộ kỹ thuật nông nghiệp và các chuyên gia. Đồng thời, kiểm tra phân tích độ pH, hàm lượng cadimi trong đất, lá và cơm trái sầu riêng trước và sau khi thực hiện mô hình.
Hướng ngành hàng sầu riêng phát triển chuyên nghiệp, minh bạch
Bên cạnh đẩy mạnh quy trình sản xuất theo hướng hữu cơ, kiểm soát chất Cadimi và vàng O, tỉnh Đồng Tháp rất chú trọng đến việc xây dựng và kiểm soát mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu chính ngạch sầu riêng sang thị trường Trung Quốc.
Đồng Tháp hiện có 2.433 mã số vùng trồng trái cây xuất khẩu với tổng diện tích trên 217.500 ha trong đó có 355 mã số vùng trồng sầu riêng, tổng diện tích trên 13.900 ha và 66 mã số cơ sở đóng gói được cấp xuất khẩu sầu riêng chính ngạch sang Trung Quốc.
Tại xã chuyên canh Thanh Hưng, tỉnh Đồng Tháp có 26 mã số vùng trên diện tích 1.600 héc ta. Theo ông Nguyễn Thành Long, Phó Chánh Văn phòng Hội đồng Nhân dân-Ủy ban Nhân dân xã Thanh Hưng, tỉnh Đồng Tháp, Ủy ban nhân dân xã chỉ đạo Phòng Kinh tế phối hợp các ngành chức năng của tỉnh phấn đấu từ nay đến cuối năm 2026 sẽ phát triển thêm 24 mã số vùng trồng để đảm bảo xuất khẩu chính ngạch, tăng thu nhập cho bà con nhân dân.
Ông Nguyễn Công Cẩn, xã Thanh Hưng, tỉnh Đồng Tháp, chia sẻ: Việc tham gia mã số vùng trồng sẽ giúp nhà vườn gặp thuận lợi trong tiêu thụ sản phẩm trái sầu riêng, đặc biệt là xuất khẩu chính ngạch, nâng cao giá trị và được thương lái thu mua với giá cao, ổn định hơn so với canh tác tự do
Hiện các vùng chuyên canh sầu riêng ở các xã trên địa bàn tỉnh đều có hợp đồng liên kết tiêu thụ thông qua mạng lưới các hợp tác xã với doanh nghiệp hoặc cơ sở đóng gói.
Tại xã Mỹ Lợi, tỉnh Đồng Tháp, địa phương có hơn 2.500 ha sầu riêng, được xem là cây trồng chủ lực của địa phương, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho địa phương. Nhằm bảo đảm xuất khẩu trái sầu riêng ổn định và bền vững, địa phương đã khuyến cáo nông dân, các hợp tác xã và doanh nghiệp xuất khẩu sầu riêng cần đặc biệt quan tâm tuân thủ quy trình canh tác sạch, an toàn theo hướng GAP, thu hoạch đúng thời điểm đảm bảo chất lượng trái sầu riêng khi đưa ra thị trường.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Mỹ Lợi, tỉnh Đồng Tháp Trần Văn Khoa trao đổi: Trên địa bàn xã, mã số vùng trồng của sầu riêng xuất khẩu đã được cấp là 15 mã số, hiện nay các mã số vùng trồng này hoạt động cơ bản tốt.
Để hướng sản xuất và xuất khẩu trái sầu riêng theo hướng bền vững, địa phương quy hoạch lại vùng trồng sầu riêng, xây dựng vùng nguyên liệu, hướng tới sản xuất hữu cơ, truy xuất nguồn gốc rồi đẩy mạnh cấp mã vùng trồng, cơ sở đóng gói.
Địa phương cũng xác định điều quan trọng là làm sao tạo cầu nối vững chắc giữa người trồng và đơn vị cũng như doanh nghiệp thu mua, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho đầu ra cho trái sầu riêng trong thời gian tới.
Phát triển chuỗi giá trị từ ngành hàng sầu riêng
Theo nhận định, thị trường tiêu thụ sầu riêng tại Trung Quốc vẫn còn tiềm năng rất lớn. Để phát triển bền vững ngành hàng sầu riêng, Sở Nông nghiệp & Môi trường tỉnh Đồng Tháp đang tích cực triển khai các quy định của thị trường nhập khẩu, rà soát, đào tạo tập huấn và hướng dẫn người dân duy trì cũng như cấp mới các mã số vùng trồng đạt điều kiện.
Đồng thời, ngành chuyên môn cũng thực hiện nghiêm túc các nghị định của Chính phủ, ban hành văn bản kiểm tra, giám sát hệ thống mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đến từng xã nhằm hoàn thiện chuỗi giá trị đạt chuẩn xuất khẩu. Ngoài ra, tỉnh sẽ thực hiện xây dựng thương hiệu cho trái sầu riêng tỉnh nhà, chia phân khúc thị trường để phục vụ xuất khẩu và chế biến…
Hiện nay, tỉnh Đồng Tháp có Hợp tác xã nông nghiệp Đông Nghi, xã Long Hưng, đã nghiên cứu, ứng dụng công nghệ sấy thăng hoa, góp phần tăng thêm chuỗi giá trị sản phẩm từ trái sầu riêng.
Theo bà Lê Khắc Đông Nghi, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp Đông Nghi, xã Long Hưng, tỉnh Đồng Tháp, phát huy hiệu quả từ việc ứng dụng công nghệ sấy thăng hoa sữa dê, đơn vị đã phải dụng sấy thăng hoa sầu riêng cho ra sản phẩm sầu riêng sấy khô giữ nguyên màu sắc, hương vị đặc trưng giòn tan, thơm lừng, béo ngậy của sầu riêng.
Hiện nay, sản phẩm sầu riêng sấy thăng hoa của Hợp tác xã nông nghiệp Đông Nghi đã đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao của tỉnh Đồng Tháp cũng như đạt chứng nhận sản phẩm công nghiệp tiêu biểu cấp quốc gia và đang được tiêu thụ rộng rãi trên thị trường trong nước.
Trong thời gian tới, Hợp tác xã nông nghiệp Đông Nghi tiếp tục đẩy mạnh sản xuất sản phẩm này để giới thiệu, cung cấp cho những siêu thị trong nước và nỗ lực phấn đấu để sản phẩm sầu riêng sấy thăng hoa sẽ được xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới.
Theo ông Võ Văn Dũng, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Long Hưng, tỉnh Đồng Tháp, xã Long Hưng hiện có 17 sản phẩm OCOP; trong đó có 14 sản phẩm được công nhận đạt chuẩn 4 sao, đặc biệt trong có sản phẩm sầu riêng sấy thăng hoa của Hợp tác xã nông nghiệp Đông Nghi đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao và đạt chứng nhận sản phẩm công nghiệp tiêu biểu cấp quốc gia.
Để ngành hàng sầu riêng tiếp tục là ngành hàng xuất khẩu chủ lực, tỉnh Đồng Tháp tiếp tục tập trung nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cũng như gia tăng các sản phẩm chế biến từ sầu riêng nhằm nâng cao chuỗi giá trị và bền vững cho sản phẩm sầu riêng trong tương lai./.
Đưa sầu riêng lên sóng trực tiếp: Tư duy mới trong tiêu thụ nông sản