Mục tiêu cuối cùng của việc sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường là cải thiện chất lượng môi trường. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+)
Mục tiêu cuối cùng của việc sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường là cải thiện chất lượng môi trường. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+)

Khi tiếng nói từ thực tiễn được lắng nghe: Chính sách sẽ đi vào cuộc sống

Khi tiếng nói của người dân, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học được lắng nghe, những điểm nghẽn được nhận diện từ sớm, chính sách pháp luật về môi trường sẽ có thêm cơ sở để đi vào cuộc sống.

Một chính sách tốt không chỉ được đo bằng những quy định tiến bộ hay số lượng thủ tục được cắt giảm, mà quan trọng hơn là khả năng giải quyết những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn.

Từ tham vấn chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý từ Trung ương tới địa phương, doanh nghiệp, đến tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội, quá trình sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường đang cho thấy tinh thần cầu thị trong xây dựng chính sách, hướng tới một hệ thống pháp luật đồng bộ, khả thi, vừa tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế, vừa bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường.

Lắng nghe để có chính sách đúng, kịp thời

Một quy định có thể được xây dựng công phu, chặt chẽ trên văn bản, nhưng nếu thiếu tính khả thi, chưa giải quyết được những vướng mắc từ thực tế thì rất khó phát huy hiệu quả.

Bởi vậy, trong quá trình hoàn thiện chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường, việc lắng nghe ý kiến từ cơ quan quản lý, địa phương, chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp, được xác định là yêu cầu quan trọng, nhằm thu hẹp khoảng cách giữa quy định và thực tiễn thi hành.

Mới đây, ngày 12/11/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức Hội thảo tham vấn dự thảo Nghị định và dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường với sự tham gia của các cơ quan quản lý, địa phương khu vực phía Bắc, giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Hội thảo diễn ra khi dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường đã được Chính phủ trình Quốc hội, dự kiến được thông qua trong tháng 11/2026. Do đó, việc chuẩn bị các văn bản hướng dẫn thi hành ngay từ thời điểm này có ý nghĩa quan trọng, không chỉ bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật mà còn giúp các chính sách mới có thể sớm được triển khai, hạn chế những khoảng trống và vướng mắc khi đi vào thực tế.

vnp_moi-truong.jpg
Tác động môi trường. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+)

Tiến sỹ Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường cho biết Bộ đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng dự thảo nghị định và thông tư hướng dẫn. Riêng dự thảo nghị định hiện có 240 điều, phần thân dài 260 trang và phụ lục dài 315 trang, đang tiếp tục được hoàn thiện.

Khối lượng văn bản lớn cho thấy phạm vi điều chỉnh rộng và yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý môi trường. Tuy nhiên, theo Cục trưởng Tăng Thế Cường, điều quan trọng là các quy định phải được chuẩn bị đồng bộ, để luật và nghị định có thể song hành đi vào cuộc sống, bảo đảm tính thống nhất và khả năng triển khai ngay sau khi luật được ban hành.

Chất lượng chính sách không chỉ được đo bằng số lượng quy định được ban hành hay mức độ cắt giảm thủ tục, mà quan trọng hơn là khả năng giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

Đó cũng là tư tưởng nhất quán được lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh trong quá trình xây dựng, sửa đổi chính sách.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên, chất lượng chính sách không chỉ được đo bằng số lượng quy định được ban hành hay mức độ cắt giảm thủ tục, mà quan trọng hơn là khả năng giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Mục tiêu cuối cùng của việc sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường là cải thiện chất lượng môi trường, để người dân được hưởng lợi và đất nước phát triển bền vững.

“Bộ sẽ cầu thị tiếp thu những ý kiến xác đáng của chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp, người dân, cơ quan quản lý để tiếp tục hoàn thiện chính sách, bảo đảm tính khả thi cao và hạn chế tối đa việc phải điều chỉnh sau khi ban hành,” ông Yên khẳng định.

thu-truong-le-trong-yen.jpg
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Những "chuyển động" bước đầu từ chính sách

Tinh thần cầu thị trong xây dựng pháp luật không chỉ thể hiện ở các hội thảo tham vấn, mà còn được cụ thể hóa qua quá trình tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự án Luật tại Quốc hội. Những vấn đề được đại biểu Quốc hội đặt ra đã góp phần làm rõ hơn các yêu cầu quản lý mới, từ phân cấp, phân quyền đến kiểm soát ô nhiễm, quản lý chất thải, phát triển kinh tế tuần hoàn.

Tại Phiên họp thứ 8 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, chiều 13/11, báo cáo về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải, cho biết Chính phủ đã khẩn trương, nghiêm túc tiếp thu, giải trình ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ý kiến thẩm tra và ý kiến của các đại biểu Quốc hội; nhiều nội dung đã được chỉnh lý ngay trong dự thảo Luật hoặc dự thảo văn bản quy định chi tiết kèm theo.

Dự thảo Luật đã cơ bản thể chế hóa Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới; Chỉ thị số 15-CT/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh môi trường trong thời kỳ phát triển mới của đất nước; và các Nghị quyết trụ cột, chiến lược của Bộ Chính trị; đã được rà soát, đồng bộ với các luật liên quan.

Theo thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan soạn thảo đã nghiêm túc tổng hợp, tiếp thu, giải trình, trong đó đặc biệt chú trọng những ý kiến thẳng thắn, tâm huyết của Chủ tịch Quốc hội tại phiên thảo luận ở Tổ. Từ các ý kiến đóng góp, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng làm rõ hơn các tiêu chí môi trường, đồng thời xác định cụ thể những yếu tố nhạy cảm về môi trường. Trong đó, các yếu tố liên quan đến di dân tái định cư, xả nước thải vào nguồn nước phục vụ mục đích cấp nước sinh hoạt, xả thải vào khu dân cư tập trung được bổ sung nhằm tăng cường khả năng nhận diện, kiểm soát nguy cơ ô nhiễm ngay từ khâu xem xét dự án.

vnp_moi-truong-3445.jpg
Ô nhiễm môi trường. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+)

Một điểm đáng chú ý khác là định hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương trong thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, cấp giấy phép môi trường; chuyển nhiều đối tượng sang đăng ký môi trường để tạo thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư. Tuy nhiên, phân quyền không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Dự thảo đồng thời bổ sung các công cụ hậu kiểm, giám sát có trọng tâm, trọng điểm, dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro.

Cùng với đó, việc bổ sung tiêu chí địa bàn hoạt động nhằm phân định rõ trách nhiệm của cơ quan Trung ương và địa phương trong phối hợp giải quyết các vấn đề ô nhiễm có tính liên tỉnh, cũng như trách nhiệm của địa phương khi để xảy ra ô nhiễm thuộc phạm vi quản lý. Không chỉ tháo gỡ những bất cập trong phương thức quản lý, dự thảo Luật còn hướng tới giải quyết các vấn đề môi trường đang ngày càng đặt ra cấp thiết trong đời sống.

Các quy định về quản lý chất thải cũng được tiếp tục chỉnh lý theo hướng tạo thuận lợi cho tái chế, tái sử dụng, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và trao quyền chủ động hơn cho địa phương, phù hợp với điều kiện hạ tầng kỹ thuật.

Đối với môi trường nước, dự thảo bổ sung quy định quản lý chất lượng nước mặt theo lưu vực, kiểm soát khả năng chịu tải của từng thông số ô nhiễm. Trong khi đó, những công cụ như kiểm kê khí thải, vùng phát thải thấp và kế hoạch quản lý chất lượng môi trường không khí được luật hóa, bổ sung nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát ô nhiễm theo hướng tổng hợp.

Đặc biệt, dự thảo Luật đã được bổ sung các quy định về trách nhiệm nhằm bảo đảm tính chính xác, khách quan, toàn vẹn của dữ liệu quan trắc; xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường thống nhất, dùng chung để thực hiện chuyển đổi số, nâng cao khả năng giám sát và phát hiện sớm nguy cơ ô nhiễm.

ttxvn_potal-ubtv-quoc-hoi-cho-y-kien-ve-bo-luat-hinh-su-sua-doi-9152584.jpg
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải phát biểu tại Phiên họp thứ 8 Ủy ban Thường vụ Quốc hội. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)

Chính sách khả thi, doanh nghiệp thêm động lực

Nếu cơ quan quản lý cần những quy định rõ ràng để tổ chức thực hiện, thì doanh nghiệp lại cần một hành lang pháp lý ổn định, có thể dự báo để yên tâm đầu tư dài hạn. Đây cũng là lý do tiếng nói từ cộng đồng doanh nghiệp có ý nghĩa đặc biệt trong quá trình hoàn thiện chính sách môi trường.

Trao đổi với phóng viên VietnamPlus, ông Hoàng Đức Vượng - Chủ tịch Hội Nhựa tái sinh Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam đánh giá cao tinh thần đổi mới và tư duy quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong quá trình xây dựng, sửa đổi chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường.

Theo ông Vượng, các quy định sửa đổi lần này có tư duy tiến bộ, tầm nhìn chiến lược; khung chính sách về tuần hoàn chất thải nhựa có tính dẫn dắt trong khu vực. Đáng chú ý, việc quản lý vật liệu tái chế theo hướng coi đây là hàng hóa, quy định tỷ lệ sử dụng vật liệu tái chế tối thiểu đến năm 2030 và xây dựng lộ trình bắt buộc về tỷ lệ tái chế đến năm 2034.

"Những định hướng đó cũng giúp doanh nghiệp trong nước chuẩn bị tốt hơn trước các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế," ông Vượng nói.

Đại diện Canon Việt Nam (thành viên của Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản) cũng bày tỏ sự vui mừng khi nhiều đề xuất, kiến nghị của doanh nghiệp đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu như: Cho phép doanh nghiệp có thể tái sử dụng nước, cũng như các chất thải; kiểm kê khí nhà kính 2 năm một lần.

vnp_rac-tai.jpg
Quy định tỷ lệ sử dụng vật liệu tái chế tối thiểu. (Ảnh: Hùng Võ/Vietnam+)

Cùng với ý kiến từ thực tiễn cộng đồng doanh nghiệp, trong báo cáo ngày 6/11 về tiếp thu, giải trình ý kiến thành viên Chính phủ và hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng khẳng định đã nghiêm túc rà soát, tiếp thu, giải trình từng ý kiến với tinh thần cầu thị, trách nhiệm, nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của văn bản.

Khi tiếng nói của người dân, doanh nghiệp, chuyên gia và cơ quan quản lý được lắng nghe, những điểm nghẽn được nhận diện từ sớm, quy định pháp luật sẽ có thêm cơ sở để đi vào cuộc sống.

Tinh thần trên cho thấy, một chính sách chỉ thực sự có giá trị khi giải quyết được những vấn đề mà thực tiễn đang đặt ra. Khi tiếng nói của người dân, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà khoa học được lắng nghe, những điểm nghẽn được nhận diện từ sớm, quy định pháp luật sẽ có thêm cơ sở để đi vào cuộc sống. Đó cũng là điều kiện để cải cách thủ tục đi đôi với kiểm soát môi trường, phân cấp gắn với trách nhiệm và nguồn lực, phát triển kinh tế song hành với bảo vệ môi trường.

Khi ấy, chất thải không còn đơn thuần là gánh nặng xử lý mà có thể trở thành nguồn tài nguyên; doanh nghiệp không chỉ thực hiện nghĩa vụ môi trường mà còn có động lực đầu tư vào công nghệ xanh. Quan trọng hơn, những chuyển động trong chính sách phải được đo bằng chất lượng môi trường được cải thiện và lợi ích thiết thực mà người dân được thụ hưởng./

vnp-kenh-thuy-phuong-13.jpg
Cải thiện chất lượng môi trường. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+)
(Vietnam+)

Tin cùng chuyên mục