Các dự án đường cao tốc ở khu vực phía Bắc hiện đang gặp khó khăn về nguồn vật liệu, ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công và địa phương cần sớm giải quyết dứt điểm nhằm đẩy nhanh kế hoạch hoàn thành đề ra.
Khối lượng công việc còn rất lớn
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, tại các tỉnh, thành khu vực phía Bắc hiện có 7 tuyến cao tốc đang thi công xây dựng, chia thành 14 dự án/dự án thành phần (gồm: Vành đai 4-Vùng Thủ đô, Hòa Bình - Mộc Châu, Chợ Mới-Bắc Kạn, Đồng Đăng-Trà Lĩnh, Hữu Nghị-Chi Lăng, Tuyên Quang-Hà Giang, Ninh Bình-Hải Phòng).
Trong đó, có 8 dự án gồm: Dự án cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh giai đoạn 1 (Km0-Km93+350); Hữu Nghị-Chi Lăng; Tuyên Quang-Hà Giang (2 dự án); Ninh Bình-Hải Phòng đoạn qua tỉnh Ninh Bình (đầu tư công) và 3 dự án thành phần đường song hành thuộc Dự án Vành đai 4-Vùng Thủ đô Hà Nội) dự kiến hoàn thành trong năm 2026; các dự án còn lại có kế hoạch hoàn thành năm 2027 (Dự án cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh giai đoạn 2 đoạn Km93+350-Km121 có kế hoạch hoàn thành năm 2028). Bộ Xây dựng chủ quản Dự án cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn, các dự án còn lại do địa phương là cơ quan chủ quản.
Đến nay, đối với các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2026, nguồn cung cấp vật liệu xây dựng đã cơ bản được xác định, đáp ứng nhu cầu. Mặt bằng phục vụ thi công các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2026 đã được bàn giao để nhà thầu triển khai đồng loạt trên toàn tuyến nhưng chưa hoàn thành toàn bộ.
Một số dự án có kế hoạch hoàn thành sau năm 2026 còn gặp vướng mắc trong việc xác định nguồn vật liệu xây dựng như: cao tốc Ninh Bình-Hải Phòng đoạn qua tỉnh Ninh Bình và Hưng Yên còn thiếu hơn 9 triệu m3 cát đắp; Dự án thành phần 3 thuộc Dự án Vành đai 4-Vùng Thủ đô Hà Nội còn thiếu khoảng hơn 4,3 triệu m3 đất đắp và khoảng gần 4 triệu m3 cát đắp; Dự án Chợ Mới-Bắc Kạn gặp khó khăn về nguồn vật liệu đá xây dựng.
Dù công tác giải phóng mặt bằng đang tiếp tục được đẩy nhanh. Tuy vậy, một số dự án còn gặp vướng mắc, tiến độ vẫn bị chậm so với kế hoạch. Đơn cử như Dự án Hòa Bình-Mộc Châu đoạn qua tỉnh Sơn La gặp khó khăn, vướng mắc do phạm vi giải phóng mặt bằng lớn, địa hình phức tạp; một số cán bộ, viên chức chưa nhiều kinh nghiệm thực hiện các trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Về tiến độ, nhiều dự án dự kiến hoàn thành năm 2026 còn đang đối diện khối lượng công việc rất lớn, cần rất nhiều nỗ lực mới bảo đảm về đích đúng kế hoạch.
Cụ thể, Dự án Ninh Bình-Hải Phòng đoạn qua tỉnh Ninh Bình (đầu tư công, sản lượng đạt 42%); Dự án thành phần 2.3 xây dựng đường song hành trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh thuộc Dự án Vành đai 4 -Vùng Thủ đô Hà Nội (sản lượng đạt gần 49%); Dự án Đồng Đăng-Trà Lĩnh giai đoạn 1 (sản lượng đạt 77%); Dự án Hữu Nghị-Chi Lăng (sản lượng đạt 75%); Dự án Tuyên Quang-Hà Giang (đoạn qua Tuyên Quang sản lượng đạt 72%, đoạn qua Hà Giang cũ sản lượng đạt 74%).
Các có kế hoạch hoàn thành sau năm 2026 cũng cần đẩy mạnh tiến độ thực hiện mới có thể hoàn thành theo kế hoạch yêu cầu như: Dự án Hòa Bình-Mộc Châu đoạn qua tỉnh Sơn La khởi công từ ngày 18/5/2025, sản lượng mới đạt khoảng 13%, chưa đáp ứng kế hoạch.
Dự án Ninh Bình-Hải Phòng đoạn qua địa phận tỉnh Ninh Bình và Hưng Yên theo phương thức PPP đã khởi công từ ngày 12/5/2025, sản lượng mới đạt khoảng 14%, tập trung chủ yếu ở các cầu lớn. Trong khi hạng mục quyết định tiến độ là công tác đắp nền và xử lý đất yếu đang triển khai rất chậm do khan hiếm nguồn vật liệu xây dựng (cát đắp).
Dự án thành phần 3-Vành đai 4 Vùng Thủ đô Hà Nội khởi công từ ngày 6/9/2025, kế hoạch hoàn thành năm 2027 nhưng sản lượng mới đạt khoảng 12,5%, nguy cơ không đảm bảo kế hoạch.
Dự án Chợ Mới-Bắc Kạn đã khởi công từ ngày 15/3/2025, kế hoạch dự kiến hoàn thành phần nền đường và các công trình cầu, cống thoát nước trong năm 2026; hoàn thiện các hạng mục còn lại (mặt đường, an toàn giao thông...) và đưa vào khai thác trong năm 2027.
Đẩy nhanh tiến độ và giải ngân vốn
Để sớm hoàn thành đưa vào khai thác các công trình, dự án, Bộ Xây dựng kiến nghị các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Lạng Sơn, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên chỉ đạo giải quyết dứt điểm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật, bàn giao mặt bằng sạch cho nhà thầu để thi công theo kế hoạch; rà soát, quy hoạch, đẩy nhanh thủ tục cấp phép, gia hạn, nâng công suất các mỏ, bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng phục vụ cho các dự án; kịp thời công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng, kiểm soát mặt bằng giá theo quy định.
Các địa phương chỉ đạo chủ đầu tư, các đơn vị liên quan chủ động rà soát, điều chỉnh kế hoạch thi công các hạng mục phù hợp thực tế hiện trường; huy động nguồn lực, đẩy mạnh thi công để hoàn thành các dự án đúng kế hoạch.
Đặc biệt, Bộ Xây dựng lưu ý công tác tổ chức thi công cần khoa học, hiệu quả, bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn trong cả vòng đời dự án; không vì tiến độ mà bỏ qua các quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật ảnh hưởng tới chất lượng công trình.
Bộ Xây dựng đề nghị các tỉnh, thành phố là cơ quan chủ quản chỉ đạo chủ đầu tư và các đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân nguồn vốn các dự án bảo đảm đúng kế hoạch, đặc biệt tại các dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2026, các dự án được giao kế hoạch vốn năm 2026 lớn./.